Thử nhanh một bộ gõ tiếng Việt mới: IBus-BogoEngine

Một bộ gõ tiếng Việt mới vừa được giới thiệu trên nhóm Facebook VietLug. Tôi thử nhanh và có một số nhận xét ban đầu sau đây.

Theo giới thiệu trên site của dự án https://github.com/BoGoEngine/docs#readme , dự án IBusBoGoEngine ra đời nhằm khắc phục các nhược điểm sau của ibus-unikey:

  • Sử dụng kỹ thuật preeedit gây ra các phiền phức cho người dùng như: xuất hiện gạch chân khi gõ tiếng Việt, hiển thị kí tự khi gõ mật khẩu khi gõ ở terminal và đặc biệt nhảy kí tự cần gõ khi di duyển giữa các cửa sổ đang sử dụng ibus-unikey

  • Mã nguồn không được có quy tắc (convention), chú thích, không có tài liệu (documentation) cho người phát triển. Đây là một điều rất xấu trong cộng đồng FOSS, khi mà sự kế thừa và và phát triển được đề cao và được xem là sự sống còn cho phần mềm.

Sau đây là một số kết quả thử sơ bộ trên Linux Mint 13 KDE. Chọn KDE vì ibus trên KDE hay gặp lỗi hơn trên GNOME hoặc Unity.

Cài đặt: theo hướng dẫn trên site dự án nói trên, add kho ppa vào cài trơn tru không có vấn đề gì. Bản được thử là ibus-bogo 0.0.99+0.1.0alpha1.3.

LibreOffice 3.5.4.2: gõ rất tốt trong Writer. Đã thử gõ văn bản khá dài, có một lỗi nhỏ là không tự nhận được các từ tiếng Anh. Thử sơ bộ một đoạn ngắn trong Calc cũng thấy gõ được.

Skype Chat 2.2.0: Thuưử boôộ goõ tieêngếng Vieêtệt Bogo (lỗi). Gỡ bỏ gói ibus-qt4 thì gõ tốt.

Kopete Chat 1.2.3: gõ tốt (Kopete là phần mềm chat có thể dùng video và voice chat của Yahoo)

Kontact 4.8.5: gồm các ứng dụng Mail, Contact, Calendar, To do List, … đều gõ tốt (đã gỡ gói ibus-qt4).

Firefox 15.0.1: (đã gỡ ibus-qt4, disable các extension):

  • Gmail: gõ được.
  • Gdocs: không gõ được, lỗi nhiều từ.
  • Hotmail: gõ được. Nhưng nếu có cài một số extension thì lỗi.
  • Office Web Apps: Thử go tieng Viet baằn Bogo Tram nam trong coi ngưoừ ta (lỗi)
  • Yahoo Mail : Cônộ hoò xã hôộ chủ nghiĩ Viêệ nam trăm năm trong coõ ngươờ ta chữ tài chữ mênệ kheé là gheé nhau. (lỗi).
  • Zoho Mail: Trăm năm trong coõ ngưưò ta Chữ taà chữ mệnh kheé là gheé nhau (lỗi). Disable các extension thì gõ được, không bị lỗi.
  • Facebook:
  • Status: Trăm năm trong coõ ngừườ ta Chữ tài chữ mênệ kheé là gheé nhau Cộng hòa xã hôộ chủ nghiĩ Viêệ nam (lỗi)
  • Message: OK
  • Note: Trăm năm trong coõ ngươờ ta Chữ tài chữ mệnh kheé là gheé nhau Cộng hoò xã hội chủ nghiĩ Việt nam (lỗi).

Mặc dù trong một số ứng dụng nêu trên do BoGo xung đột với một extension nào đó, khi bỏ đi thì gõ tốt, nhưng cần lưu ý là bộ gõ AVIM for Firefox trong những ứng dụng đó vẫn gõ tốt khi có đầy đủ các extension (vd: Facebook, các webmail).

Chromium 20.0 (đã disable các extension):

  • Gmail: gõ được nhưng thỉnh thoảng con trỏ bị đơ, dừng lại, đợi một lúc mới nhả chữ.
  • Gdocs: gõ được
  • Hotmail: gõ được.
  • Office Web Apps: bị lỗi không chạy được nên không thử được.
  • Yahoo Mail: gõ được
  • Zoho Mail: gõ được
  • Facebook: gõ được (status, comment, note, message).

KẾT LUẬN:

Đây là bản alpha nên có lỗi là chuyện bình thường. Trước mắt thấy có thể dùng tốt với LibreOffice và Chromium cho những nhu cầu đơn giản như đã thử ở trên. Trừ LibreOffice Writer đã gõ nhiều chỉ gặp 1 vấn đề là bộ gõ không tự nhận được các từ tiếng Anh, các ứng dụng khác chỉ là thử gõ nhanh vài ba câu.

Riêng Firefox thì tốt nhất là dùng bộ gõ AVIM (một extension của Firefox).

Đây là dự án đáng chú ý vì:

  1. Bỏ được tính năng preedit của ibus. Tính năng này gây nhiều khó chịu, nhất là với người mới chuyển sang Linux.
  2. Có chủ trương lập hồ sơ dự án nghiêm chỉnh theo đúng tinh thần FOSS. Điều đó sẽ tạo thuận lợi lớn cho những người khác muốn kế thừa, phát triển dự án, kể cả khi tác giả bỏ cuộc hoặc dự án bị tắc về kỹ thuật. Tuy nhiên chưa có điều kiện kiểm tra xem hồ sơ có nghiêm thật không.

Bộ gõ tiếng Việt là vấn đề khá nhức nhối, nhất là khi triển khai cho ngưòi mới chuyển sang dùng FOSS. Có người tiếp bước các cố gắng trước là điều đáng mừng và qua test thử thấy rất có triển vọng. Chúc dự án thành công!

Advertisements

Cho hiện icon của bộ gõ ibus trong K/Ubuntu 12.04

Trong Kubuntu, Ubuntu 12.04, sau khi cài bộ gõ tiếng Việt ibus-unikey, icon của ibus không hiện lên trên System Tray của panel trong những trường hợp sau:

  • Với Kubuntu: ngay lần cài đầu tiên.
  • Với Ubuntu: sau môt lần update nào đó

Đây chỉ là lỗi hiển thị icon, bộ gõ vẫn hoạt động, nhấn Ctrl+Space vẫn bật tắt bộ gõ và gõ tiếng Việt được. Nhưng không có icon, không biết tiếng Việt hiện đang bật hay tắt.

Để cho hiển thị lại icon, mở terminal chạy lệnh sau:

sudo apt-get install --reinstall ibus ibus-unikey gnome-icon-theme gnome-icon-theme-full

Sửa 1 lỗi của x-unikey trong Ubuntu và Linux Mint 11

Trong một post trước có nói x-unikey có 2 lỗi. Lỗi thứ hai: từ Nautilus không mở được file có tên file chứa dấu cách có thể chữa bằng cách sau:

  1. Khi cài x-unikey, lúc xuất hiện màn hình yêu cầu xác nhận đồng ý thay đổi OpenOffice (hoặc LibreOffice) thì trả lời No (không đồng ý thay đổi).
  2. Nếu đã chót đồng ý thay đổi, mở thư mục /usr/lib/openoffice/program bằng quyền root, đổi tên file soffice.bin thành một tên khác tùy ý, sau đó đổi tên file soffice-orig.bin thành soffice.bin.

Riêng lỗi thỉnh thoảng mất tiếng Việt thì có lẽ phải thay x-unikey 1.04 bằng x-unikey 0.92 nhưng tôi chưa thử.

Mandriva 2010.2 (bản Gnome) và bộ gõ tiếng Việt

Mandriva vừa ra bản 2010.2, nhưng cài bộ gõ tiếng Việt gặp nhiều trục trặc.

Theo cách cài thông thường đã nói ở những post trước, các bộ gõ ibus, scim, x-unikey đều không làm việc được. Cuối cùng tôi cài được ibus (và ibus-unikey-0.5.1-1.fc14.i686.rpm ) nhưng phải thêm các dòng sau đây vào file ẩn /home/<username>/.bash_profile:

export XMODIFIERS=@im=ibus
export GTK_IM_MODULE=ibus
export QT_IM_MODULE=ibus
export XIM_PROGRAM=”ibus-daemon”

Nếu ibus không tự khởi động được thì vào System -> Preferences -> Startup Applications thêm vào dòng lệnh sau:

ibus-daemon -d -x

Các dòng máy in Canon dùng driver CAPT vẫn chưa cài được vì trong kernel thiếu module usblp. Có một hướng dẫn (tiếng Nga) tại đây nhưng không thành công.

Bộ gõ tiếng Việt trên LinuxMint 9 (Isadora)

1- IBus-unikey

Trong kho phần mềm của LinuxMint 9 có sẵn ibus-unikey 0.3. Chỉ cần cài gói đó rồi vào Administrations -> Language Support chọn ibus, khởi động lại là gõ được.

Tuy nhiên khi gõ trong Writer, ibus-unikey 0.3 không nhận được chuyển động chuột. Do đó khi di chuột bị mất một phần cụm từ đang gõ.

Cài ibus-unikey 0.5 từ http://code.google.com/p/ibus-unikey/ về cài thì khắc phục được hiện tượng trên. Nhưng lại bị một lỗi nặng: thỉnh thoảng OpenOffice bị treo cứng.

2- Scim-unikey

Trong kho phần mềm của LinuxMint cũng có scim-unikey 0.3. Bộ gõ này không bị lỗi gây treo OpenOffice, nhận được chuyển động chuột do đó không cần phím kết thúc từ. Nhưng trong khi soạn thư trên web (Gmail,ZohoMail), chặn không cho hiện danh sách các địa chỉ mail khi gõ trong trường địa chỉ.

3- X-unikey

Lâu lắm không dùng x-unikey nhất là với các bản Gnome. Nay tình cờ search lại tìm được bản x-unikey 1.04 tại https://launchpad.net/~ubuntu-vn/+archive/ppa/+packages?start=75&batch=75 có gói deb. Sau khi cài, sửa trong file /home/<username>/.unikey/options thông số CommitMethod=Forward thì thấy gõ tốt trong Writer, Calc, GMail, nhưng chưa thử nhiều không biết có lỗi gì không.

Ubuntu 9.10 beta (tiếp theo)

Cuối cùng cũng bắt được cô nàng Ubuntu 9.10 vào khuôn vào phép.
Bootloader:
Ubuntu 9.10 dùng trình bootloader Grub2, được xem là tiên tiến hơn Grub1 hiện vẫn đang phổ biến. Nhưng khi cài trên một ổ cứng có nhiều bản Linux, Grub2 chỉ nhận tốt các đồng hương cùng làng như Linux Mint, gOS, …(cùng họ Ubuntu) và chọn boot được các bản Linux đó từ bootmenu của Grub2. Còn Mandriva, PCLinuxOS, … có xuất hiện trong bootmenu nhưng không boot được. Tôi dùng cách sau:
Sau khi cài xong Ubuntu 9.10, boot lại máy từ một đĩa CD Mandriva. Mở terminal, lần lượt chạy các lệnh (để khôi phục bootloader của Mandriva đã cài trước đó):

  • su (để chuyển sang user root)
  • grub (vào trình grub)
  • find /boot/grub/stage1 (tìm các bootmenu)
  • root (hd0,x) (trong đó hd0 là ổ cứng cài Mandriva, x là partition cài Man, nếu cài trên partition 5 -/dev/sda5 thì x=4)
  • setup (hd0) (cài lại bootloader)
  • quit (ra khỏi grub)
  • cũng có thể làm nhanh hơn bằng một lệnh grub-install /dev/sda nhưng tôi chưa thử.

Khởi động lại máy vào Mandriva. Trong màn hình Run command, chạy lệnh kdesu kwrite /dev/sda5/boot/grub/menu.lst để mở file menu.lst của Mandriva. Thêm vào file đó ba dòng sau:
title Ubuntu 9.10
root        (hd0,x)
kernel    /boot/grub/core.img

(trong đó (hd0,x) là partition cài Ubuntu 9.10)
Save file lại rồi boot lại máy từ ổ cứng. Khi bootmenu của Man xuất hiện, chọn dòng Ubuntu 9.10 rồi Enter để vào Ubuntu. Mandriva nhận tốt các bản Linux khác nên dùng bootmenu của nó boot được các bản đó. Chưa thử trường hợp cài Ubuntu 9.10 trước rồi mới cài Mandriva xem có nhận được Ubuntu 9.10 không.
Bộ gõ tiếng Việt:
Ubuntu 9.10 cài sẵn bộ gõ ibus, được xem là đời sau của scim chắc là có nhiều cải tiến hơn. Kích hoạt ibus bằng cách vào System -> Administration -> Language Support rồi trong màn hình đó chọn ibus ở mục Keyboard input method system. Sau đó đóng màn hình lại.
Tác giả Lê Quốc Tuấn và cộng đồng ubuntu Vietnam đã phát triển được bộ gõ tiếng Việt ibus-unikey 0.3 (Thank you very much). Theo hướng dẫn ở đây để cài (add kho launchpad theo hướng dẫn ở đây, rồi cài bằng Synaptic. Tôi tải file deb về cài bằng GDebi bị báo lỗi dpkg: unable to read filedescriptor flag).
UPDATE:Thử sơ qua, bộ gõ này hoạt động tốt. Bộ gõ ibus-unikey có một nhược điểm chung của scim và ibus là phải có phím kết thúc từ. Nếu không đang gõ dở, chuyển con trỏ đi nơi khác bị mất một số ký tự đã gõ.

Tôi cài lại scim và scim-unikey nhưng hơi phức tạp hơn Ubuntu 9.04. Sẽ trình bày cách cài trong một post riêng.
Đặt IP tĩnh cho card mạng:
Dùng Network Manager Applet trên panel không đặt được. Phải mở file /etc/network/interfaces.
Mount các partition khác:
Ubuntu 9.10 có một phần mềm Palimpsets (Administration -> Disk Utility) nhưng không mount vĩnh viễn (sửa file fstab được). Tốt nhất là cài thêm pysdm (rồi chạy từ Administration -> Storage Device Manager) để mount một lần cho xong.
Ổ cứng online:
Lần này, Ubuntu có thêm một dịch vụ mới là Ubuntu One (Applications -> Internet -> Ubuntu One) cung cấp 2GB ổ cứng online miễn phí theo kiểu Dropbox đã giới thiệu ở đây. Cái dở là chỉ có cho Ubuntu, trong khi Dropbox dùng được cho cả Windows và các hệ Linux khác. Tuy nhiên, cài Dropbox không phải bao giờ cũng trơn tru ngay, nhiều khi phải cài đi cài lại, khởi động lại máy. Nhưng khi đã chạy, Dropbox hoạt động rất tốt: tốc độ download và upload khá nhanh, rất nhạy với mọi thay đổi của file mà nó quản (đang mở file để sửa, chỉ cần nhấn nút Save, chưa đóng file đã thấy Dropbox hoạt động rồi).
Linh tinh:
Thời gian khởi động nhanh nhưng thời gian load grub2 lại lâu hơn grub1
Có một phần mềm chat mới là Empathy, chat được trên nhiều hệ thống chat khác nhau, nhưng chỉ thuần túy text chat, không có voice và video.

Thay cho Add Remove Programs, có Ubuntu Software Center (Applications -> Ubuntu Software Center). Phần mềm này giống mintInstall đã giới thiệu ở đây: tập hợp một số phần mềm ứng dụng, giới thiệu trước về công dụng tính năng và xem trước được nhiều thông tin nữa trước khi quyết định cài.

Menu hơi tiết kiệm, ví dụ một số phần mềm như Image Viewer(Eye for Gnome) và Document Viewer (Evince) không có trong menu Applications nhưng lại có trong menu con khi nhấn phím phải chuột vào một file ảnh.
Sơ bộ thế đã. Để 20 ngày nữa xem bản chính thức.

scim-unikey-0.2.0

Bộ gõ scim-unikey-0.2.0~20090417 đã được các tác giả sửa 2 lỗi: xung đột với OpenOffice làm chương trình đóng bất thình lình, không gõ chèn được trong OpenOffice Calc và bổ xung một số mục cấu hình tích hợp vào phần cấu hình của scim.

Bản deb dùng cho Ubuntu có thể cài theo hướng dẫn ở đây hoặc tải về cài tại đây. Đã thử sơ bộ (telex – unicode) cho Ubuntu 9.04 thấy có vẻ ổn. Kubuntu 9.04 chưa cài được scim nên chưa thử được.

Bản dành cho Mandriva (convert từ bản deb bằng alien) tải về tại đây. Đã thử sơ bộ (telex – unicode) cho Mandriva 2009.0 KDE4 cũng có vẻ ổn. Cách cài đã trình bày trong một post trước.

Thử sơ bộ nói ở trên gồm gõ trong các ứng dụng web (Gmail, Firefox, Zoho, …), OpenOffice, chat (Pidgin và Kopete), email (Evolution và KMail), tức là những ứng dụng văn phòng thông thường.

Tuy nhiên vẫn còn một lỗi nhỏ ở cả Ubuntu và Mandriva: đang gõ thỉnh thoảng bị mất tiếng Việt, phải Ctrl+Space hai lần mới gõ tiếp được. Lỗi này do engine của x-unikey-1.0.4. Các bản x-unikey-1.0.4 cài trực tiếp cũng bị.

Lỗi bộ gõ scim-unikey và lỗi đọc file pdf (update 12/2/09)

1- SCIM-UNIKEY:

Update 12/2/09: lỗi nặng, scim-unikey xung đột với OpenOffice 3.0 làm OpenOffice bị đóng bất thình lình khi đang gõ. Lỗi này xảy ra trên khá nhiều máy. Tóm lại không dùng được.

Bộ gõ scim-unikey có một lỗi khi gõ trong bảng tính OpenOffice Calc:

  • Nếu gõ từ đầu vào một ô trắng hoặc gõ tiếp vào cuối một dòng text đã có thì không sao.
  • Nếu trong ô đã có text, gõ chèn thêm từ vào đầu dòng text hoặc trong dòng text đó thì tiếng Việt không hiển thị được (ký tự nhảy lung tung).
  • Đã thử lỗi này có trong Mandriva 2009 (cả bản GNOME và KDE4), Linux Mint 6.
  • Lỗi này chứng tỏ cơ chế bỏ dấu của unikey (lùi con trỏ lại vài ký tự) là không ổn, dễ bị xung đột. Trong các bản Linux trước, x-unikey cũng có lỗi khi gõ trong Calc do cơ chế lùi con trỏ này.

Các cách khắc phục:

  1. Chịu khó học thói quen gõ phím kết thúc từ.Bỏ hẳn scim-unikey, chỉ dùng scim với file vi-telex-locdt.mim. Cơ chế đánh dấu từ để bỏ dấu của scim đã được dùng với hàng chục ngôn ngữ khác nhau nên chắc là khả năng xung đột với ứng dụng hầu như không có.
  2. Dùng kết hợp cả hai cách gõ scim-unikey và scim-locdt. Khi nào gõ trong Calc thì nhấn Ctrl+Shift để chuyển cách gõ, sang các ứng dụng khác lại Ctrl+Shift để đổi lại.

Yêu cầu gõ phím kết thúc từ có vài điểm cần lưu ý sau:

  1. Khi gõ trong OpenOffice, yêu cầu này không quá khó. Chỉ khi chèn chữ thì hoặc dùng phím mũi tên hoặc dùng phím Space rồi xoá space thừa.
  2. Cần chú ý khi gõ trong các trường là nơi không có thói quen gõ phím kết thúc từ (địa chỉ mail, subject, …). Đặc biệt trong các trường của KMail, khi không gõ phím kết thúc từ mà chuyển con trỏ sang trường khác, các ký tự không bị mất ngay (ví dụ ba ký tự cuối của địa chỉ mail). Chỉ khi nhấn nút Send, sau đó xem lại trong Sent Item mới biết địa chỉ bị sai.
  3. Khi đặt tên, đổi tên thư mục hoặc file, chỉ được kết thúc từ bằng phím mũi tên, không được dùng phím Space.

2- Lỗi đọc file PDF tiếng Việt.

Thỉnh thoảng có file PDF tiếng Việt unicode (ví dụ có file tải từ cơ sở dữ liệu Luật Việt nam http://www.luatvietnam.vn) khi mở bằng Okular, Adobe Reader for Linux font tiếng Việt bị lỗi.

Mở trong Windows bằng Adobe Reader for Windows thì đọc được, nhưng mở bằng Infix cũng bị lỗi như trong Linux.

Cách khắc phục: mở file PDF đó bằng OpenOffice Writer sẽ đọc được tiếng Việt không bị lỗi nói trên. Tuy nhiên, mở file PDF bằng OpenOffice hơi chậm.

Sau khi mở, nếu dùng tính năng Export to PDF của Writer để xuất thành file khác hoặc ghi đè lên file cũ thì sau đó mở lại bằng Okular hoặc Adobe Reader for Linux không bị lỗi nữa.

SCIM-UNIKEY trên Mandriva 2009 và Linux Mint 6

UDATE: tin buồn. scim-unikey-0.1.2a có hai lỗi nặng:

  • Xung đột với OpenOffice, đang gõ thì OpenOffice bị đóng bất thình lình (crash).
  • Trong OpenOffice Calc, trong một ô khi đặt con trỏ gõ chen vào giữa hoặc đầu một hàng ký tự đã có thì tiếng Việt nhảy lung tung (gõ chen ở trên thanh nhập liệu thì được).

Bản scim-unikey-0.2 đang sửa khắc phục được lỗi thứ nhất nhưng chưa khắc phục được lỗi thứ hai. Vẫn bị thỉnh thoảng đang gõ thì mất tiếng Việt (lỗi này nguyên bản của x-unikey-1.0.4).

Một món quà mừng Tết tuyệt vời đối với cá nhân tôi: cuối cùng đã có thể gõ tiếng Việt trên Mandriva ở mọi chỗ bằng scim-unikey! Cám ơn các tác giả!

Cách đây ít lâu, tôi đã thử scim-unikey cài bằng tay trên Mandriva 2009 KDE thấy gõ tốt trong các ứng dụng nhưng hoàn toàn không gõ được trên web.

Nay thử lại theo bản cài đặt mới nhất scim-unikey-0.1.2a-1.i386.rpm tải về tại đây với cách làm như sau:

1- Mở Control Center – System – Manage localization for your system. Khi đến bước chọn bộ gõ thì chọn SCIM-BRIDGE.

2- Tải file scim-unikey-0.1.2a-1.i386.rpm nói trên về cài.

3-  Nhấn vào Menu – Run Command rồi chạy scim lần đầu. Nhấn chuột phải vào biểu tượng scim trên panel, chọn SCIM Setup. Trong mục IMEngine – Global Setup – Vietnamese chỉ chọn riêng cách gõ Telex – Unicode.

4- Khởi động lại máy. Xong.

Đã thử gõ trong Mandriva 2009 cả KDE lẫn GNOME: OpenOffice, KMail, Evolution, Google Desktop Search, các ứng dụng web như Gmail, GDocs, Zoho Mail, Zoho Writer, … đều tốt.

Vẫn còn hai lỗi nhỏ: 1/ thỉnh thoảng mất tiếng Việt phải Ctrl+Space hai lần bật tắt tiếng Việt mới gõ tiếp được (lỗi của bản x-unikey-1.0.4), 2/ phải tắt Word Completion trong AutoCorrect.

Trước đây vẫn cố gắng dùng scim với vi-telex-locdt.mim, nhưng cái phím kết thúc từ khá khó chịu. Nay thì thoát.

Đã thử scim-unikey trên Linux Mint 6. Gõ tốt ( nhớ chọn Menu-Administration-Language support-Enable support to enter complex characters).

Những ai yêu Ubuntu nên thử Linux Mint. Linux Mint dựng trên nền Ubuntu, có Control Center gần sánh được với Control Center của Mandriva (thiếu các wizards) và một số thứ bổ xung khá hay. Không trách nó luôn nằm trong TOP 10 của DistroWatch.

Một số extension có ích của OpenOffice.

Một trong những tính năng hay nhất của Firefox là các add-ons của nó. Add-ons của Firefox gồm ba loại: extensions – tính năng mở rộng, theme- các chủ đề trang trí màn hình và plugin – các cầu nối để Firefox dùng được các phần mềm bên ngoài.

Một số phần mềm nguồn đóng cũng có add-ons nhưng số lượng ít và thường là phải mua. Ngược lại, kho add-ons của Firefox rất lớn và miễn phí. Do tính chất nguồn mở, nếu bạn thấy cần một tính năng nào đó mà hiện Firefox không có, bạn có thể tự tìm hiểu và viết thêm tính năng đó, gửi lên site của Firefox cho mọi người thử, góp ý và sử dụng.

OpenOffice theo gương Firefox hiện cũng đã có kho extension riêng. Dưới đây điểm qua một số extension hay và có ích.

Địa chỉ site extension là http://extensions.services.openoffice.org/ hoặc nhấn vào menu Tools – Extension Manager – Get more extensions here.

Extension Manager là trình cài đặt, gỡ bỏ, đặt cấu hình cho extension. Các tên extension dưới đây đều chứa các link của site tương ứng.

OvniConv

Chuyển mã font tiếng Việt TCVN3 (.VnTime, .VnArial, ….) và VNI sang font unicode rất đơn giản và giữ nguyên các format của văn bản. Dễ dùng hơn cả chức năng Chuyển mã nhanh (bằng clipboard) của Unikey for Windows:

Mở văn bản, nhấn vào menu Tools -> Add-Ons -> Convert to Unicode . Xong!

Đã thử văn bản có một đoạn font TCVN, một đoạn font VNI, một đoạn font Unicode. Sau khi làm như trên, tất cả đều là unicode.

Vietnamese SpellChecker

Kiểm tra chính tả tiếng Việt.

Điều đáng buồn và xấu hổ là hai extension trên và cả dự án Việt hóa OpenOffice đều do người nước ngoài thực hiện. Trong khi đó ngay thổ dân Maori cũng tự làm bộ kiểm tra chính tả cho ngôn ngữ của họ!

Professional Template Pack – English và Professional Template Pack II – English

Bộ 200 bản mẫu: thư tín công vụ và cá nhân, kế hoạch và dự toán, bản trình diễn, name card, ….

An OxygenOffice Extra – Gallery

Gồm rất nhiều thứ bổ xung: các thư viện hình ảnh trang trí, các template.

DataForm

Tạo form để nhập liệu cho bảng trong bảng tính Calc.

OpenOffice.org2GoogleDocs

Xuất, nhập các file văn bản và bảng tính từ OpenOffice với các bộ Office online Google Docs và Zoho.

OoGdocsIntegrator

Tương tự như extension OpenOffice.org2GoogleDocs

Sun Presentation Minimizer

Dùng giảm kích thước các file trình diễn.

CADOO.o

Dùng vẽ bản vẽ kỹ thuật đơn giản bằng OpenOffice Draw.

Dmaths

Dùng viết công thức toán học. OpenOffice có tính năng Insert Formula nhưng khó dùng. Đây là một extension hay.

MultiSave

Open Document hiện là chuẩn văn bản quốc tế, là định dạng gốc của OpenOffice, kích thước file nhỏ, mở nhanh và chạy trơn tru (các file trình diễn Impress). Tuy nhiên MS Office lại là chuẩn mặc định của đa số người dùng hiện tại. Extension này cho phép đồng thời save file thành hai file theo hai chuẩn trên và cả file pdf.

Khi sửa, mở file Open Document (odt, ods, …), sau đó dùng Multisave, các kết quả sửa sẽ đồng thời cập nhật vào cả ba file.

MultiDiff

Tương tự MultiSave.

Amortization Schedule

Lập bảng tính lịch trả lãi cho một khoản vay lãi suất cố định

Debt Reduction Calculator

Một bảng tính nữa cho các khoản vay.

Savings Calculator

Lập bảng tính các khoản gửi tiền tiết kiệm.

Mortgage Payment Calculator

Lập bảng tính các khoản vay thế chấp.

Auto Starter for Presentation documents

Các file trình diễn của Impress hiện không tự chạy và Impress cũng chưa hỗ trợ file tự chạy pps của MS Powerpoint. Extension này bổ xung tính năng đó.

DeltaXML ODT Compare

So sánh hai văn bản, tạo một văn bản mới hiển thị danh sách các thay đổi.

Alba

Chèn trang theo các hướng khác nhau Portrait/Landscape.

FastMailMerge

Chọn nhanh các cột dữ liệu trong bảng tính để tạo ra các văn bản, mail rồi in ra hoặc gửi mail hàng loạt. (bổ xung cho Tools – Mail Merge wizard).

eTOK – eTraining Operating Kit

Các công cụ để tạo các chương trình đào tạo eLearning, trình diễn, bán hàng, … qua Web.

Text Clipboard

Chọn vùng văn bản (text block) để cut, copy, paste.

Thử bộ gõ tiếng Việt scim-unikey trên Mandriva 2009 KDE (update 29/12/08)

Đã có một ý tưởng rất hay là tích hợp unikey vào scim. Cộng đồng Ubuntu Việt đang thử nó tại đây.

Tôi đã thử bản scim-unikey-0.1.2a-manual-install.tar.gz tải về từ đây trên Mandriva 2009 KDE.

Cách cài đơn giản: sau khi đã cài scim-m17n như đã nêu trong vài post trước, giải nén file trên. Dùng quyền root copy file unikey.so trong thư mục x86 (hoặc x64 cho máy 64bit) vào thư mục /usr/lib/scim-1.0/1.4.0/IMEngine/, copy file scim-unikey.png vào thư mục /usr/share/scim/icons/. Logout ra rồi Login lại.

(UPDATE: tại site nói trên đã có bản cài đặt rpm cho Fedora và cũng cài tốt trên Mandriva 2009: tải về, nhấn chuột vào file, nhập password của root là xong).

Trong Scim Setup, bộ gõ mới này có khá nhiều kiểu gõ tiếng Việt, chọn Telex – Unicode có icon màu da cam để thử. Dưới đây là bài tôi đã post trên diễn đàn Ubuntu Việt:

“Xin chia sẻ vài kết quả thử các bộ gõ tiếng Việt trên Mandriva 2009 KDE4, Kubuntu 8.10 (telex – unicode)
1- x-unikey: x-unikey-1.0.4 gõ được trong Man2009, nhưng có các lỗi sau:

    a/ thỉnh thoảng bị mất tiếng Việt (phải Ctrl+Shift hai lần tắt bật tiếng Việt thì lại gõ tiếp được),
    b/ thỉnh thoảng bị treo bàn phím khi chuyển ứng dụng,
    c/ phải nhấn F2 trước khi gõ trong ô của Calc, nếu không khi nhấn Shift để gõ chữ Việt hoa bị xoá hết các chữ đã gõ trước.

Bản 0.9.2 không gõ được trong Man2009. Đã thử cài từ source nhưng báo lỗi tùm lum.
Kubuntu: Lỗi a/ và c/ cũng gặp trong Kubuntu. Bản 0.9.2 thì không bị hai lỗi đầu và nếu chấp nhận nhấn F2 thì dùng được.
2- scim:
Bản scim có sẵn (scim-m17n) gõ tốt trong cả Man2009 KDE, GNOME và K/Ubuntu nhưng có các nhược điểm:

    a/các từ nhận dấu bị đánh dấu bằng ô chữ nhật màu xanh không quen mắt, rất khó chịu.
    b/ phải có phím báo kết thúc từ (space, dấu chấm, phảy, … hoặc phím mũi tên phải), nếu không báo, khi di con trỏ đi nơi khác bị mất ký tự và
    c/ khi gõ vài từ đầu của địa chỉ mail trong Gmail, danh sách địa chỉ đã có hiện lên, nếu chọn bằng chuột không điền được.

Copy file vi-telex-locdt.mim vào /usr/share/m17n và chọn cách gõ này thì không bị đánh dấu từ nhận dấu bằng ô mà chỉ có dấu gạch chân, đầu mút bên trái dấu là từ nhận dấu. Hai nhược điểm b/, c/ vẫn còn.
Một lỗi nữa: scim không gõ được tiếng Việt trong Quick Search Box của Google Desktop, một search engine theo tôi là hay nhất bây giờ trong Linux (search được tiếng Việt unicode trong file, index sẵn nên search rất nhanh). x-unikey thì gõ được.
3-scim-unikey-0.1.1a-manual-install:
Thử trong Man2009 KDE4. Gõ tốt trong KMail, Writer và Calc, không còn bị cơ chế đánh dấu từ nhận dấu và phải báo kết thúc từ (rất hay). Trong Impress và Firefox (Gmail, Zoho, forum) không gõ được (khi gõ dấu, nháy nhẹ nhưng không ra tiếng Việt).
Ba nhược điểm nêu trên của scim không lớn với người ham Linux và chịu tập thói quen mới, nhưng là cản trở lớn nếu định phổ biến Linux cho người dùng bình thường. Vì vậy rất hy vọng vào scim-unikey.
Thêm một đề nghị nữa: font TCVN bị lỗi chữ “ư” trong OpenOffice. Cài unikey for Windows vào Linux bằng wine rồi dùng cơ chế chuyển mã clipboard, sau đó chọn các ký tự – thay cho chữ “ư’ trong văn bản, dùng Find & Replace để thay bằng “ư” unicode thì có thể chuyển mã TCVN sang unicode nhưng cách làm này hơi phức tạp với người bình thường.
Nếu có thể tích hợp chuyển mã clipboard vào scim-unikey nữa thì tuyệt vời.

Kết luận: Trước mắt có thể dùng như thế này:

1- Trong Scim Setup chọn cả hai kiểu gõ vi-telex-locdt và Telex – Unicode (của scim-unikey). Với Telex – Unicode khai báo thêm cặp phím nóng là Ctrl+Shift.

2- Khi gõ trong Writer và Calc thì dùng Telex – Unicode. Gõ được hoàn toàn như x-unikey, không phải báo kết thúc từ.

3- Khi gõ trong Impress và Firefox, nhấn Ctrl+Shift để chuyển sang vi-telex-locdt. Ctrl+Shift sẽ chuyển qua lại giữa hai kiểu gõ tiếng Việt nói trên. Chuyển sang bàn phím tiếng Anh dùng Ctrl+Space.

Đây là một hướng rất có triển vọng. Hy vọng tác giả sẽ tiếp tục cải tiến. Thank!”

UPDATE (29/12/08): khi gõ trong Writer, scim-unikey bị xung đột với chức năng Word Completion trong AutoCorrect. Nếu gõ một từ có phần đầu trùng với từ tiếng Anh trong Word Completion thì dấu tiếng Việt hiển thị không đúng nữa. Phải tắt Word Completion đi (bỏ chọn Enable), nhưng như thế lại mất một tính năng hay của Writer.

UPDATE (23/1/2009): ổn rồi, xem bài SCIM-UNIKEY trên Mandriva 2009 và Linux Mint 6

Gõ tiếng Việt telex bằng scim trong Mandriva 2009.

Trong những post trước đã trình bày hai cách gõ tiếng Việt trong Mandriva 2009 bằng scim (nguyên bản) và x-unikey. Cách nào cũng có nhược điểm:

  • x-unikey-1.0.4 thỉnh thoảng bị mất tiếng Việt hoặc treo bàn phím. x-unikey-0.9.2 bị lỗi dấu nặng.
  • scim dùng file vi-telex nguyên bản thì bị đánh dấu ký tự. Không quen rất khó chịu.

Có thể khắc phục được tất cả các nhược điểm trên bằng cách dùng scim với file vi-telex-locdt.mim. Cách làm như sau:

  • Gỡ x-unikey (nếu đã cài):
    • Nhấn vào Menu – Install & Remove Software rồi gỡ bỏ x-unikey.
    • Mở file .bash_profile xoá ba lệnh export đã thêm vào khi cài x-unikey.
    • Disable hoặc remove lệnh khởi động x-unikey trong Autostart.
  • Cài scim như đã hướng dẫn trong post Tiếng Việt trong Mandriva 2009“.
  • Tải file vi-telex-locdt.mim Mediafire về.
  • Mở terminal, chạy lệnh su để đăng nhập như root, dùng mc (nếu đã cài) hoặc dùng lệnh:
    cp    vi-telex-locdt.mim    /usr/share/m17n

    để copy file vi-telex.locdt.mim vào thư mục /usr/share/m17n. Mở lại thư mục đó để kiểm tra xem file được copy chưa.
  • Mở Run Command, chạy lệnh scim rồi vào Scim Setup, chọn cách gõ vi-telex-locdt. Khởi động lại máy.
  • Biểu tượng của cách gõ này trên panel là vi-telex-locdt

Gõ telex tiếng Việt unicode bằng scim dùng file này không bị đánh dấu ký tự (chỉ còn dấu gạch chân đánh dấu vị trí bỏ dấu tiêng Việt). Chỉ còn một lỗi nhỏ là không chọn điền địa chỉ trong Gmail bằng chuột được (dùng phím mũi tên). Trong OpenOffice Calc, không bị lỗi xoá từ như x-unikey.

CHÚ Ý: Khi gõ kiểu này trong OpenOffice, Kmail, …, dưới mỗi từ có dấu gạch chân đánh dấu ký tự ở mút trái là ký tự nhận dấu tiếng Việt. Phải có ký tự báo kết thúc từ: nhấn phím Space, đánh dấu chấm, dấu phẩy hoặc phím mũi tên phải, dấu gạch chân sẽ mất. Nếu vẫn còn dấu gạch chân, khi dùng chuột nhấn sang chỗ khác sẽ bị mất các ký tự gạch chân.

Khi soạn thảo trong Web (Gmail, Zoho, YahooMail, …) thì không cần báo kết thúc từ, ký tự gạch chân vẫn không bị mất.

Các bộ gõ “nội” xvnkb và x-unikey khi Linux phát triển đã bộc lộ nhiều nhược điểm. Mặc dù scim cũng chưa phải hoàn thiện nhưng có lẽ đây là hướng có tương lai.

Sơ bộ thấy rất ổn. Để kiểm tra thêm một thời gian nữa xem sao.

Cách cài khác x-unikey trong Mandriva 2009 (update: lỗi của 1.0.4)

Cách cài này nhanh hơn cách đã trình bày trong post trước và không cần phải có giao diện màn hình tiếng Việt:

  • Nhấn vào Menu – Install & Remove Software. Trong màn hình trình quản lý phần mềm, tìm gói x-unikey và cài. Khi đó gói locales-vi cũng sẽ được cài.
  • Mở Dolphin, nhấn vào menu View – Show Hidden Files. Mở file ẩn .bash_profile rồi thêm ba dòng sau vào:

export LANG=en_US.UTF-8
export XMODIFIERS=”@im=unikey”
export GTK_IM_MODULE=xim

  • Nhấn Menu – Run Command rồi gõ vào từ unikey để chạy x-unikey lần đầu. Mở file options trong thư mục ẩn .unikey. Sửa lệnh CommitMethod = Send thành CommitMethod = Forward.
  • Đổi các permission của file options thành Can Read.
  • Tạo shortcut cho x-unikey tự khởi động trong Autostart.
  • Khởi động lại máy. Xong.

UPDATE 6/12/2008: bản x-unikey-1.0.4 có hai lỗi:

  • Thỉnh thoảng đang gõ tiếng Việt, không gõ được nữa. Phải Ctrl+Shift hai lần để tắt, bật tiếng Việt lại mới gõ tiếp được.
  • Thỉnh thoảng bị treo bàn phím (gõ phím nào cũng không có tác dụng). Dùng chuột trái nhấn hai lần vào biểu tượng x-unikey để bật tắt tiếng Việt thì lại gõ tiếp được. Lỗi này đã được phát hiện trên Fedora từ năm 2006.

Bản x-unikey-0.92 không bị các lỗi này, gõ rất tốt trên các bản Linux KDE3. Nhưng trong Mandriva 2009, cài x-unikey-0.92 bị lỗi dấu nặng (ấn phím j không ra dấu nặng mà ra chữ j).

Tiếng Việt trong Mandriva 2009

TIẾNG VIỆT TRONG CÁC BẢN MANDRIVA 2009

1- X-UNIKEY trong Mandriva.
Mandriva 2009 cả KDE và GNOME đều có thể cài x-unikey để gõ tiếng Việt được. Các bước như sau:

  1. Vào Menu – Install & Remove software rồi tìm cài gói locales-vi.
  2. Mở Control Center rồi nhấn vào System – Manage localization for your system. Màn hình sau xuất hiện:
  3. Trong màn hình trên, cuốn xuống dưới chọn Vietnamese. Nhấn vào nút Next để đi tới màn hình tiếp:
  4. Chọn “Việt nam” và x-unikey như hình trên rồi nhấn Tiếp theo. Chương trình x-unikey sẽ được tải về và cài lên máy. Sau đó xuất hiện màn hình thông báo:
  5. Nhấn OK rồi Logout ra và Login trở lại. Nhấn vào Menu – Tools – System Tools – Dolphin File Manager. Trong màn hình Dolphin, nhấn vào View – Show Hidden Files. Trong thư mục /home/<username> mở thư mục ẩn .unikey rồi mở file options. Trong file đó, sửa các dòng sau như dưới đây:
    CommitMethod = Forward
    XimFlow = Dynamic
    Save và đóng file lại.
  6. Nhấn phím phải chuột vào file Options, chọn Propeties trong menu, chọn tiếp tab Permission rồi đổi hết các quyền truy cập sang Can Read.
  7. Nhấn vào Menu – Tools – System Tools – Configure Your Desktop. Trong màn hình xuất hiện, nhấn vào tab Advanced rồi Autostart.
  8. Trong màn hình Autostart nhấn vào Add Program
    m61
  9. Trong màn hình trên, gõ unikey (chú ý là không có chữ x) vào ô trống rồi nhấn OK hai lần để unikey xuất hiện trong danh sách tự khởi động.
  10. Khởi động lại máy. Xong.

Vài đặc điểm:
Cách làm trên áp dụng chung cho cả Mandriva 2009 KDE và Mandriva 2009 GNOME.
Bản x-unikey vừa cài là 1.0.4. Trước đây, phiên bản này cài trong các bộ Linux KDE cũ hay có lỗi đang gõ bị tắt tiếng Việt và lỗi khi gõ trong bảng. Nay mới thử qua thì không bị lỗi gõ trong bảng, chưa gõ nhiều để xem có bị tắt tiếng Việt không.
Khi gõ trong OpenOffice Calc vẫn phải nhấn F2 trước khi bắt đầu gõ vào ô mới. Nếu không nhấn F2, khi nhấn shift để gõ tiếng Việt hoa (Đ, Ê, …) sẽ bị lỗi con trỏ giật sang trái, xóa hết các từ đã gõ trước đó.
Một điều hơi khôi hài, vừa hay lại vừa dở là khi cài locales-vi, giao diện sẽ chuyển sang tiếng Việt. Bản GNOME, giao diện tiếng Việt khá nhiều, bản KDE thì ít hơn. Đối với người đã dùng quen các thuật ngữ máy tính tiếng Anh, giao diện tiếng Việt lại trở nên lạ lẫm!!!
Hiện mới thử gõ trong OpenOffice và trong các ứng dụng web (Gmail, Zoho, …) thì đều tốt. Không khóa ổ CDROM. Tuy nhiên, x-unikey là đồ nội nên trong các ứng dụng khác (GIMP, KMail, …) có bị xung đột không thì chưa rõ.
2- SCIM trong Mandriva
Trong Mandriva (cả KDE và GNOME) đều có thể cài bộ gõ SCIM để gõ tiếng Việt. Cách cài tương tự như trên:
– Không cần cài locales-vi trước.
– Đến màn hình ở bước 3 ở trên, chọn country là United States và Input Method là SCIM. (Nếu không thấy mục Input Method, nhấn vào Other Countries).
– Sau khi đã tải và cài các file liên quan đến scim xong, đừng khởi động lại máy.
– Nhấn Menu – Run Command rồi gõ lệnh scim để chạy scim lần đầu (lần sau nó sẽ tự chạy).
– Nhấn phím phải chuột vào biểu tượng bàn phím của scim trên panel, chọn SCIM Setup. Trong màn hình SCIM Setup chọn các mục sau:

m71
  • Keyboard Layout: English (US)
  • Embed Preedit String …. (nếu không chọn mục này sẽ xuất hiện một cửa sổ nhập liệu riêng)
  • Share the same input method …. (nếu không chọn mục này, mỗi lần chuyển ứng dụng lại phải kích hoạt chế độ gõ tiếng Việt)
  • Nhấn Disable All rồi cuốn xuống dưới, chọn vi-telex.
  • SCIM có một panel nhỏ. Nếu không thấy cần, nhấn vào mục GTK ở hình trên, rồi chọn Show: Never.
  • Sau khi cấu hình xong, khởi động lại máy. SCIM sẽ tự khởi động và có một biểu tượng bàn phím nhỏ trên panel (báo chế độ gõ tiếng Anh).
  • Để con trỏ chuột vào một trường nhập liệu nào đó (thanh địa chỉ hoặc tìm kiếm của Firefox, trang của OpenOffice, …) rồi nhấn Ctrl + Space biểu tượng bàn phím sẽ chuyến sang hình khác () ứng với chế độ gõ tiếng Việt.
    Vài đặc điểm của SCIM:
  • SCIM là bộ gõ “ngoại” đa ngôn ngữ (kể cả các tiếng tượng hình như Hoa, Thái, …). Do đó khả năng xung đột với các ứng dụng là rất thấp. Qua thực tế dùng thấy gõ tốt trong nhiều ứng dụng (ví dụ không bị lỗi khi gõ trong Calc như x-unikey). Đây là điều quan trọng khi trong tương lai, trên máy tính còn có thêm các ứng dụng khác (cơ sở dữ liệu, GIMP, …). Đỡ phải lo.
  • Cách gõ telex đã được cải tiến so với trước đây: gõ dấu cuối từ, tự nhận biết tiếng Anh, … nói chung là như x-unikey. Đã thử gõ được cả kiểu VNI với font Times New Roman.
  • Nhược điểm lớn nhất là việc hiển thị cơ chế bỏ dấu: khi gõ một từ, chữ có khả năng được đánh dấu sẽ bị bôi xanh. Chỉ khi nhấn phím Space (hoặc phím mũi tên) báo kết thúc từ, dấu bôi xanh mới hết. Việc bôi xanh chữ nhìn không quen hơi khó chịu. Và nếu chưa kết thúc từ mà di con trỏ sang chỗ khác thì toàn bộ kí tự bên phải từ bôi xanh sẽ bị mất. Thực ra đây là vấn đề thói quen. Dùng lâu sẽ quen và không thấy khó chịu như lúc đầu.
  • Còn một nhược điểm nhỏ nữa là khi gõ vài từ trong trường địa chỉ của Gmail, danh sách các địa chỉ hiện ra thì không dùng chuột chọn địa chỉ được mà phải dùng phím mũi tên (các loại trường nhập liệu có danh sách chắc cũng thế).

3- Chữ hoa có dấu tiếng Việt:
Trong các bản Linux, khi dùng font unicode của Microsoft (Arial, Times New Roman, …) nhấn phím Caps Lock để gõ các tiếng Việt hoa có hai dấu (vd: TỔNG GIÁM ĐỐC) thì hai dấu đó bị thu nhỏ lại khó nhìn và khi in ra không rõ. Đây là điều quan trọng trong các văn bản hành chính, nhất là khi gõ tên người.
Trong Mandriva 2009 (và chắc các bản Linux khác cũng thế) có các font Times, Liberation Serif rất giống font Times New Roman và hiển thị hai dấu rất rõ.

Điểm qua vài bản Linux mới công bố 10-2008

Hai ba năm nay, tôi đã thử qua những hệ Linux hàng đầu theo xếp hạng của site Distrowach. Có thể nhận xét vắn tắt như sau (theo quan điểm của một người dùng văn phòng bình thường):

  1. Mandriva: là hệ dễ dùng nhất, thân thiện với người dùng nhất. Hệ này nổi bật ở Control Center có hướng dẫn từng bước (wizard) cho nhiều động tác cấu hình. Do dùng chung Control Center nên có thể chuyển đổi qua lại giữa Mandriva KDE và Mandriva Gnome tương đối dễ dàng. Quá trình cài đặt cũng đơn giản và dễ thực hiện. Giao diện đẹp, font màn hình sắc nét. Thậm chí các màn hình khởi động, màn hình desktop và screensaver cũng được liên tục cải tiến qua từng version. Không phải ngẫu nhiên mà gần đây tất cả các trường học của Nga đã quyết định dùng các bản Linux Nga hóa trên nền Mandriva.

  2. K/Ubuntu: hệ này được quảng cáo tốt và luôn đứng đầu trong bảng xếp hạng cũng như tin tức trên báo chí. Tuy nhiên, mức độ thân thiện với người dùng kém Mandriva. Nhiều động tác cấu hình, cài đặt phải tìm kiếm hướng dẫn, hỗ trợ từ Internet và khó làm. Bù lại, do được đầu tư tốt, quảng cáo tốt nên hệ có những ưu điểm như các server phần mềm nhanh, site hỗ trợ tốt, đội ngũ người dùng đông. Giá như Ubuntu có được những ưu điểm nói trên của Mandriva thì thật là hoàn hảo.

  3. OpenSUSE: đây là sản phẩm của một công ty lâu đời, rất mạnh trên thị trường khách hàng doanh nghiệp hiện nay. Tuy nhiên cách cài đặt, cấu hình phức tạp, đòi hỏi có hiểu biết khá về chuyên môn. Nếu định nghiên cứu tìm hiểu kỹ về Linux thì hệ này là một công cụ tốt: chỉ cần tìm hiểu hết các mục trong các huớng dẫn cấu hình. Màn hình xấu.

  4. PCLinuxOS: đây là hệ phát triển trên nền Mandriva theo hướng thân thiện người dùng hơn nữa. Nhược điểm lớn nhất là không có công ty kinh doanh hậu thuẫn mà dựa hoàn toàn vào lao động tình nguyện. Do đó tiến độ xây dựng các phiên bản mới và cập nhật các phiên bản cũ rất chậm. Mặc dù vậy, do tính dễ dùng nên PCLinuxOS vẫn luôn nằm trong topten của Distrowach trong khoảng vài năm nay.

Gần đây, các phiên bản mới của các hệ Linux nói trên liên tiếp ra đời: Mandriva 2009.0 ngày 9/10/2008, Ubuntu 8.10 ngày 30/10/2008. Định kỳ 6 tháng một phiên bản do Ubuntu khởi xướng đã trở thành chuẩn. Dưới đây nêu vài nhận xét ban đầu về các phiên bản mới đó:

  1. Tích hợp các bộ phần mềm nguồn mở:

Mandriva tích hợp các bộ phần mềm nguồn mở mới nhất: KDE 4.1, GNOME 2.24, OpenOffice 3, Firefox 3, nhân Linux 2.6.27, X.Org 7.4, …. Riêng K/Ubuntu không hiểu vì sao vẫn dùng OpenOffice 2.4.

Một số phần mềm đã có trong KDE3, nay đã được chuyển đầy đủ sang KDE4 với nhiều tính năng bổ xung rất tốt (vd: Kontact). Đặc biệt, phần mềm Okular xem được các dạng file pdf, CHM, ps, odt dưới dạng chỉ đọc nhưng có các chức năng review: ghi chú, đánh dấu, khoanh tròn và tô màu được. Đây là những tính năng rất cần mà trước đây KPDF không có. Ngoài ra, Okular cho phép copy được một phần hay toàn bộ text của file PDF dán sang trình soạn thảo khác để soạn.

OpenOffice 3.0 khởi động nhanh hơn bản 2.4 nhiều. Những tính năng mới được đánh giá cao là: hiển thị các note sang bên lề trang (như Word), có thể cross-reference các heading của văn bản, mở và soạn được các file của Microsoft Office 2007 (docx, xlsx, pptx), đã có solver trong bảng tính, hỗ trợ thêm nhiều VBA macro, thêm nhiều option cho việc xuất file PDF. Đặc biệt, OpenOffice hiện cũng theo mô hình của Firefox: có một kho các extension các tính năng bổ xung để người dùng có thể chọn và cài đặt. OpenOffice 3.0 cũng đã được Việt hóa toàn bộ, kể cả một phần trợ giúp, có thể download về tại đây.

Một số trình tiện ích hệ thống được cải tiến, bổ xung khá hay. Ví dụ trình System Activity (mở bằng Ctrl+Esc) giờ cho phép tắt (kill) cả các processe thuộc quyền root bằng giao diện đồ họa. Trình Sweepper dùng xóa các thông tin cá nhân trong hệ thống và trong trình duyệt.

Tuy nhiên vì KDE4 là môi trường đồ họa mới nên một số phần mềm (Amarok, …) chưa hoàn thiện được như Amarok chạy trên KDE3. Một số phần mềm (ghi đĩa K3b, …) thậm chí còn chưa có phiên bản chạy trên KDE4 nhưng khi cài K3b cũ vẫn chạy tốt.

  1. Tiếng Việt:

Mandriva KDE cài bộ x-unikey-0.92 gõ được tiếng Việt trong web nhưng không gõ được trong OpenOffice 3 (một số ký tự có dấu bị mất, paragraph bị tự động đánh số).

Rất may là Mandriva KDE và GNOME đều dùng được bộ gõ scim. Chế độ gõ vi-telex đã được cải tiến: bỏ dấu cuối từ, xóa dấu bằng phím z, nhận biết được từ tiếng Anh, gõ tiếng Việt hoa trong OpenOffice Calc không bị lỗi xóa ngược sang trái. Nhìn chung, gõ tiếng Việt trong Mandriva bằng scim rất ổn trừ một điều hơi không quen là khi đang gõ các từ có dấu bị bôi đen và điền các địa chỉ có sẵn trong Gmail vào các trường To, Cc hơi khó (gõ vài từ đầu, địa chỉ hiện lên nhưng kích chuột vào thì không điền được địa chỉ, dùng phím mũi tên chọn địa chỉ rồi Enter thì OK).

Cách cài vắn tắt: mở Control Center, vào mục System, nhấn tiếp vào Manage localization for your system. Trong bảng hiện lên, chọn language là English (American) rồi nhấn Next. Trong màn hình tiếp theo nhấn Other Countries rồi chọn Input Method là SCIM. Chương trình sẽ tự cài một số phần mềm.

Sau đó nhấn tổ hợp phím Alt + F2, gõ từ scim vào ô trắng rồi Enter để chạy scim lần đầu. Nhấn phím phải chuột vào biểu tượng scim trên panel, chọn SCIM Setup. Trong màn hình Setup, chọn các mục Share the same input method và vi-telex (trước đó nhấn Disable All).

Khởi động lại máy, scim sẽ tự chạy. Chuyển đổi giữa bàn phím tiếng Anh và tiếng Việt bằng tổ hợp phím Ctrl + Space. Chú ý là chỉ chuyển đổi được khi con trỏ chuột đang nằm trong một trường nhập liệu (OpenOffice, thanh địa chỉ, thanh tìm kiếm của Firefox, v.v…).

Kubuntu 8.10 cài x-unikey-0.92 gõ tốt tiếng Việt trên web và trong OpenOffice 2.4. Khi cài bản OpenOffice 3 vẫn gõ được tiếng Việt không bị lỗi như ở Mandriva KDE. Kubuntu 8.10 không dùng được scim (hoặc phải chỉnh thế nào đó tôi không rõ).

Ubuntu 8.10 cài bộ gõ xvnkb-0.3-4ubuntu810 giới thiệu ở đây không gõ được. Cài scim theo hướng dẫn ở đây thì gõ tốt như với Mandriva.

  1. Giao diện:

Mandriva là hệ chăm chút đến giao diện nhất, kể cả các chi tiết nhỏ. Mỗi bản Mandriva mới đều được thay màn hình khởi động (splash screen), màn hình nền (desktop) và theme riêng. Mandriva KDE có một bộ ảnh màn hình nền khá đẹp, phù hợp cho nhiều cỡ màn hình. KDE4 có chế độ tự động thay màn hình nền theo kiểu slide.

K/Ubuntu có màn hình khởi động xấu, không thay đổi từ trước đến nay. Màn hình nền của Ubuntu 8.10 xấu kỳ dị (tất nhiên là có thể thay được). Kubuntu dùng bộ theme Oxygen mới nhất của KDE4 khá đẹp nhưng các cửa sổ không có viền nên hay bị lẫn khi chồng lên nhau.

Đặc biệt Mandriva thể hiện font màn hình rất sắc nét, trơn và đẹp. Do đó có thể chọn bất kỳ font nào tùy thích. K/Ubuntu chỉ có font FreeSans là được, các font khác bị gai, xấu.

KDE4 cũng nổi hơn hẳn so với KDE3 ở giao diện đẹp. KDE4 có các widget màn hình có thể tùy biến được. Trong đó hay nhất là widget Folder View cho hiển thị nội dung một folder tùy chọn lên màn hình desktop. Tuy nhiên hiện tại, số widget còn ít không bằng số các applet của KDE3. KDE4 đẹp hơn nhưng cũng nặng hơn nên bản netbook của Mandriva dùng GNOME.

Mandriva và Ubuntu đều có bản server. Bản Ubuntu server không có giao diện đồ họa, hoàn toàn dùng dòng lệnh (tất nhiên nếu muốn có thể cài thêm KDE hoặc GNOME). Mandriva server thì có đầy đủ giao diện đồ họa giống như kiểu REDHAT hoặc OpenSUSE.

  1. Cấu hình và chỉnh sửa các phần của hệ thống

Trong Mandriva KDE có hai nơi để cấu hình, hiệu chỉnh các thiết lập chung: Control Center (cấu hình chung cho mọi user, cần có quyền Admin) và System Settings (các thiết lập riêng của từng user). Mandriva GNOME cũng dùng Control Center này nhưng phần thiết lập riêng thì rải rác và không mạnh bằng System Settings (vd: Appearance của GNOME đơn giản hơn).

Control Center là điểm mạnh nhất, thân thiện nhất của Mandriva từ các phiên bản trước. Rất nhiều việc mà trong K/Ubuntu ta không biết làm như thế nào, phải đi tìm hướng dẫn trên Internet rồi cấu hình bằng tay thì trong Control Center có sẵn và hướng dẫn theo từng bước (wizard). Một vài ví dụ:

  • Setup card màn hình, card mạng, wireless, máy in, scanner và UPS.

  • Cài đặt font, nhập toàn bộ font, thư mục My Document và các setting từ Windows sang Mandriva

  • Thiết lập cách đăng nhập mạng LDAP, Active Directory, Windows NT.

  • Bật tắt các dịch vụ hệ thống (system services).

  • Quản lý các partition của ổ cứng (xóa, resize, mount, format, …).

  • Thiết lập các mức securities, thiết lập tường lửa, thiết lập hệ thống kiểm soát trẻ em truy cập Internet (parental control).

  • Thay đổi boot menu.

Nhược điểm của Control Center của Mandriva 2009 so với 2008 là bỏ sót phần printer setting (phải cài gói system-config-printer) và cài thử máy in HP 1020 không thấy nhắc cài firmware như trong Mandriva 2008 (phải cài bằng tay).

  1. Các kho phần mềm và trình quản lý cài đặt phần mềm.

Phần này thì K/Ubuntu hơn hẳn. Các kho phần mềm của K/Ubuntu nhiều phần mềm hơn, nhanh hơn và hiện có một số kho mirror tại Việt nam có tốc độ download lớn (của FPT, OpenLab, …tốc độ khoảng 200-300KB/s).

Trình quản lý cài đặt phần mềm của K/Ubuntu có một đặc điểm rất hay là cho phép search được cả trong phần mô tả (description) do đó dễ tìm phần mềm. Trình quản lý của Mandriva chỉ tìm được theo tên nên nếu không biết một cụm từ trong tên là không tìm được.

Mandriva hiện quản lý kho phần mềm theo một danh sách các mirror site trên toàn cầu, không chọn từng site riêng biệt. Nếu khi tải từ một site về bị lỗi kết nối hoặc không tìm thấy, ta apply lại lần sau nó sẽ tự chuyển sang site khác (chưa tự động chuyển). Tuy nhiên quá trình add các danh sách mirror này khá chậm và hay trục trặc (xem thêm cách khác ở site easyurpmi) .

Trong K/Ubuntu, các phần mềm thừa, không dùng đến có thể gỡ bỏ bằng lệnh sudo apt-get autoremove. Trong Mandriva, trình quản lý phần mềm tự động soát và hiện bảng thông báo các phần mềm thừa để gỡ bỏ qua giao diện đồ họa. Nhưng hiện nay, cơ chế này làm việc chưa chính xác: nó thông báo thừa phần lớn các file cơ bản của KDE4 và nếu gỡ đi là hỏng phải cài lại từ đầu.

Mandriva còn có trình Packages Stats liệt kê các phần mềm không dùng đến từ bao nhiêu ngày để có thể gỡ bỏ nếu muốn.

  1. Multimedia

Các định dạng multimedia phổ biến hiện nay (mp3, wma, real audio, …) vẫn là nguồn đóng do đó mặc định không cài sẵn trên các hệ Linux chính quy. Nhưng cả trong Mandriva và K/Ubuntu phiên bản này đều có cơ chế tự động nhận biết các codecs, plug-in chưa có và tự động cài.

Mandriva thực hiện việc này qua phần mềm Codeina của hãng Fluendo S.A. Khi chạy một file multimedia chưa có codec, chương trình này sẽ tự động hiện lên cho người dùng chọn: tải về và cài free codec hoặc mua codec của Fluendo.

Trong các phiên bản Linux trước, nghe, xem phim trong Firefox thường phải cài thêm mplayerplug-in dựa trên trình Mplayer là trình hỗ trợ nhiều codec nhất hiện nay nhưng giao diện trong Firefox hơi xấu và quá trình cache lâu. Firefox3 trong các bản Linux này có sẵn totem plugin dựa trên trình Totem có giao diện khá hơn. Totem dùng GStreamer hỗ trợ hầu hết các codec và chạy file theo kiểu streaming – thời gian thực, không mất thời gian chờ cache. Nếu muốn có thể cài Elisa, một Media Center dựa trên GStreamer có rất nhiều tính năng hay.

  1. Tương thích phần cứng

Như đã nói trong một post trước, ở các phiên bản cũ Mandriva có vẻ tương thích phần cứng tốt hơn K/Ubuntu. Đến phiên bản này, khi cài trên máy notebook Dell 700m, Mandriva thì không có vấn đề gì nhưng Ubuntu thì gặp trục trặc khi Restart và Shutdown: nhiều lần không tắt được phần mềm sound ALSA, phải tắt cưỡng bức bằng nút power và sau đó phải bật sound lại.

  1. Kết luận

Qua so sánh đại thể như trên, hệ nào cũng có cái hay cái dở. Tuy nhiên nhìn về tổng thể dùng Mandriva vẫn hay hơn theo cá nhân tôi.

So sánh chi tiết hơn hai bộ phần mềm này có thể xem tại đây.

Các biến môi trường của x-unikey

Để x-unikey hoạt động được, có ba biến môi trường (environment variable) phải có giá trị đúng:

  1. LANG=en_US.UTF-8 (hoặc vi_VN.UTF-8 tùy theo bản x-unikey đã build).
  2. XMODIFIERS=@im=unikey
  3. GTK_IM_MODULE=xim

Kiểm tra các biến này bằng cách gõ lệnh env hoặc các lệnh echo $LANG, echo $XMODIFIERS, echo $GTK_IM_MODULE trong terminal.
Nếu có biến có giá trị không đúng như trên, đặt lại bằng cách thêm các dòng sau:
export LANG=en_US.UTF-8 (hoặc vi_VN.UTF-8 tùy theo bản x-unikey đã build).
export XMODIFIERS=@im=unikey
export GTK_IM_MODULE=xim

vào file /etc/profile (chung cho mọi user) hoặc file /home/<username>/.bash_profile.

Tuy nhiên có điều hơi lạ về cú pháp các lệnh export trên. Có những trường hợp export XMODIFIERS=”@im=unikey” hoặc export GTK_IM_MODULE=”xim” (vế bên phải đặt trong dấu ngoặc kép) cho kết quả đúng: echo $XMODIFIERS cho kết quả là @im=unikey. Nhưng cũng có trường hợp kết quả lại là “@im=unikey” (vẫn trong dấu ngoặc kép) và khi đó x-unikey không gõ được. Phải bỏ dấu ngoặc kép trong lệnh export thì x-unikey mới chạy. Tóm lại là phải làm sao cho kết quả của các lệnh echo không có dấu ngoặc kép.
Ngoài ra, khi LANG=vi_VN.UTF-8 như một số bản x-unikey build sẵn quy định thì trước đó phải cài gói locales-vi.

Tiếng Việt trong Linux vẫn là điều rắc rối nhất khi cài một bản Linux mới!!!

PCLinuxOS 2007: cài bộ gõ tiếng Việt x-unikey

Trong một post trước đây, tôi có trình bày cách cài x-unikey vào PCLinuxOS bằng cách dịch lại từ nguồn (configure, make, make install). Cách này cần phải cài trước một số phần mềm, thư viện phụ.

Mới đây, theo hướng dẫn trên vnlinux.org tôi tìm được file x-unikey xxx.rpm đã build sẵn cho bộ Linux Mandriva. Vì PCLinuxOS xây dựng trên nền Mandriva nên có thể dùng file này để cài bộ gõ x-unikey được. Cách làm như sau:

1- Tài file x-unikey-1.0.4-1mdv2007.1.i586.rpm từ Savefile hoặc Mediamax về.

2- Mở Synaptic Package Manager, search gói phần mềm locales-vi và cài.

3- Nhấn phím phải chuột vào file x-unikey vừa tải về, chọn Actions – Open Terminal Here để mở terminal tại thư mục đang chứa file đó, chạy lần lượt các lệnh sau:

$ su , nhập mật khẩu của root. (dấu $ là dấu nhắc lệnh của hệ thống).

$ rpm -ivh ./x-unikey-1.0.4-1mdv2007.1.i586.rpm (trước chữ x là dấu chấm rồi đến dấu sược trái)

4- Mở thư mục /etc, nhấn phím phải chuột vào file profile rồi chọn Actions – Edit as Root. Sau khi nhập mật khẩu của root, chương trình KWrite sẽ mở file profile. Thêm vào cuối file ba dòng sau (copy ba dòng đó ở đây rồi paste vào file cho nhanh):

export LANG=vi_VN.UTF-8
export GTK_IM_MODULE=xim
export XMODIFIERS=”@im=unikey”

Sau đó save rồi đóng file lại.

5- Mở thư mục Home của bạn, trên menu chọn View – Show Hidden Files. Mở thư mục ẩn .kde/Autostart. Nhấn phím phải chuột, chọn Create New – Link to Application rồi gõ unikey (không có chữ x) vào mục Command của tab Application để tạo link cho x-unikey tự khởi động.

6- Khởi động lại máy. Xong.

Còn một cách cài nữa đỡ phải gõ lệnh là mở Synaptic Package Manager, tìm cài phần mềm KPackage. Sau đó nhấn đúp chuột vào file x-unikey-1.0.4-1mdv2007.1.i586.rpm để cài bằng KPackage.

Bộ gõ x-unikey-1.0.4 dù cài bằng cách nào trong PCLinuxOS đều có một nhược điểm là thỉnh thoảng đang gõ lại bị mất tiếng Việt, phải nhấn Ctrl+Shift hai lần rồi mới gõ tiếp được.

Gõ tiếng Việt trong PCLinuxOS 2007

PCLinuxOS là một bản Linux mới nổi lên gần đây. Bài viết này tìm hiểu các cách gõ tiếng Việt bằng scim, xvnkb và x-unikey trong PCLinuxOS 2007.

Kết luận: dùng x-unikey là ổn nhất. Cách cài đặt nêu trong bài.

Gõ tiếng Việt trong PCLinuxOS Minime 2008 bằng x-unikey

Như đã nói trong một post trước, trong PCLinuxOS Minime 2008 có bộ gõ x-unikey-1.0.2 nhưng bị lỗi dấu nặng và cài cũng chập chờn. Đã thử các cách sau:

1- Cài scim trong đó đã có sẵn bộ gõ vi-telex nhưng không có tác dụng (không gõ được tiếng Việt).

2- Dịch lại từ nguồn xvnkb-0.2.9a có sửa lại để không xung đột với KDE theo hướng dẫn ở đây.(sửa file makefile.cfg). Cài bổ xung libx11-dev và libxft-dev thì dịch, cài trơn tru nhưng khởi động lại là bị lỗi “kernel panic” và cũng không copy được thư mục các file đã dịch ra ngoài để cài lần sau.

3- Dịch lại từ nguồn x-unikey-1.0.4 thì dùng tốt, không bị lỗi dấu nặng nhưng vẫn bị lỗi chữ hoa tiếng Việt trong OpenOffice Calc. Trước khi dịch phải cài bổ xung gcc-c++ và libxft2-devel. Sau đó chạy các lệnh configure, make và make install (chi tiết xem tài liệu Hướng dẫn sử dụng Kubuntu đã công bố trên blog này).

Gõ tiếng Việt trong Kubuntu Gutsy 7.10 bằng SCIM

Cho đến nay, tôi vẫn dùng x-unikey 0.9.2a để gõ tiếng Việt trong Kubuntu Gutsy 7.10:

Ưu điểm: – cài đặt dễ dàng, chỉ cài một lần, không phải cấu hình gì thêm. Điều khiển bằng giao diện hoặc phím tắt dễ dàng.

– gõ tiếng Việt trơn tru, thuận tiện trong các ứng dụng và trên web bằng kiểu gõ Telex dùng font unicode. Đã thử gõ font VNI kiểu telex trong OpenOffice Writer cũng tốt. Chưa thử với cách gõ VNI.

Nhược điểm: – Trong OpenOffice Calc, nếu đang gõ mà nhấn SHIFT để gõ chữ hoa tiếng Việt (vd: Đ) thì con trỏ giật sang trái xoá hết các từ đã gõ trước đó. Khắc phục tạm: trước khi gõ vào một ô nào phải nhấn F2 rồi mới gõ.

– Không gõ nhanh trên web được cũng vì cơ chế giật con trỏ sang trái nói trên. Nếu gõ nhanh thì sẽ bị mất một số chữ do con trỏ di chuyển không kịp.

– Các bộ mới hơn 1.02, 1.0.4 thỉnh thoảng bị “đơ”: đang gõ tiếng Việt, đột nhiên không gõ được. Phải nhấn Ctrl+Shift hai lần để tắt tiếng Việt đi rồi bật lại thì mới gõ tiếp được. Chỉ có bộ 0.9.2a là không bị lỗi này.

Hiện đang thử dùng SCIM . SCIM (Smart Common Input Method) là bộ gõ đa năng có thể dùng gõ hàng chục loại ngôn ngữ khác nhau trên thế giới .

Cách cài đặt:

1- Vào KMenu – Adept Manager, tìm và cài scim.

2- Vào site này, tải bản scim-viettiti.deb về rồi cài.

3- Khởi động lại máy, biểu tượng của scim sẽ xuất hiện trong System Tray của panel bar (nếu không thấy, nhấn Ctrl+Space). Nhấn chuột mở SCIM Setup rồi thiết lập mấy mục sau:

Dưới mục IMEngine, chọn Global setup. Nhấn Disable All, sau đó trong mục Vietnamese, enable kiểu gõ vi-telex-locdt. Dưới mục FrontEnd, chọn Global setup rồi chọn Keyboard Layout là English (US). Dưới mục Panel, chọn GTK rồi chọn Show là Always.

Tổ hợp phím để chuyển giữa tiếng Anh và tiếng Việt là Ctrl+Space.

Nhận xét sơ bộ:

Gõ tốt tiếng Việt trong OpenOffice và trên web. Do không dùng cơ chế lùi con trỏ sang trái để đặt dấu nên gõ nhanh được và gõ tốt trong OpenOffice Calc, không bị lỗi như unikey. Nếu hay dùng các trình soạn thảo trên web (forum, email, Google Docs, …) và quen gõ nhanh thì đây là ưu điểm nổi bật.

Đang gõ tiếng Việt, nhận được các từ tiếng Anh như cách gõ của unikey (gõ đúp dấu). Tuy nhiên thỉnh thoảng bị lỗi sau đó không gõ tiếng Việt được, phải Ctrl+Space để bật lại tiếng Việt.

Cần phải thử thêm một thời gian nữa mới có thể kết luận được.

Chú ý khi cài x-unikey vào Kubuntu 7.10

Các bước sau đây đã thực hiện trơn tru không gặp vấn đề gì:

1- Cài x-unikey ngay sau khi cài xong Kubuntu 7.10, chưa update hay cài phần mềm gì khác (không bắt buộc).

2- Tải bản x-unikey-0.92.i386.ubuntu.deb từ site http://www.unikey.org về (bản 1.0.4 có lỗi khi gõ đã nói trong một post trước. Bản 1.0.2 chưa thử). Bản 0.9.2 này đã dùng nhiều không bị lỗi (trừ lỗi trong OpenOffice Calc là lỗi chung của x-unikey cho đến thời điểm này).

3- Copy file nói trên ra Desktop (nếu để trong thư mục Home sẽ bị báo lỗi không tìm thấy file).

4- Nhấn đúp vào file, màn hình GDebi sẽ xuất hiện. Tiếp tục cài cho đến hết.

( Nếu vẫn bị báo lỗi không tìm thấy file, xem post “Một lỗi cài đặt hay gặp” ở dưới đây)

      Chuyển mã font trong Kubuntu (update 1/2009)

      Rất may là trong Kubuntu 7.10, bộ OpenOffice 2.3 đọc được font VNI, font TCVN3 thì vẫn bị lỗi chữ “ư”.
      Gõ tiếng Việt kiểu telex dùng font VNI hoặc font TCVN3 trong OpenOffice Writer được bình thường.
      Bộ gõ x-unikey không có chức năng chuyển mã font. Tôi đã tìm hiểu được cách chuyển mã dùng chức năng chuyển mã của Unikey for Windows chạy trong Kubuntu. Đồng thời cũng khắc phục được lỗi chữ “ư” khi chuyển sang font unicode.
      Tài liệu hướng dẫn có tại site http://www.mediafire.com/zxc232

      UPDATE (1/2009): Hiện nay đã có công cụ chuyển mã font rất hay và đơn giản hơn cả cách chuyển mã bằng clipboard của unikey for Windows. Đó là extension OvniConv .
      Cài vào OpenOffice, mở file cần chuyển mã rồi nhấn vào menu Tools – Add-Ons – Convert to Unicode, văn bản sẽ tự động chuyển mã các đoạn font TCVN, VNI sang Unicode, các đoạn đã là unicode thì giữ nguyên!

      OpenOffice và font VNI

      Trong các bản OpenOffice 2.2, các văn bản dùng font VNI không hiển thị được tiếng Việt cũng như font ABC thì bị lỗi chữ ư.
      Rất may là bộ OpenOffice 2.3 có trong Kubuntu 7.10 hiển thị tốt tiếng Việt của VNI trong các file doc và xls, gõ được theo kiểu gõ Telex.
      Nhưng lỗi chữ ư của font ABC thì vẫn bị.
      Những lỗi font cũ trong OpenOffice và việc không có một phần mềm convert đơn giản tiện dụng như unikey trong Windows đang là một cản trở lớn cho việc dùng OpenOffice.

      UPDATE (24/1/2009): đến nay, mọi vấn đề trên đều có vẻ ổn

      • Font ABC, VNI đã có công cụ convert cực kỳ đơn giản sang unicode.
      • Font VNI gõ được theo kiểu VNI và telex bằng bộ gõ scim-unikey

      (xem các bài liên quan, nhấn catergory Tiếng Việt).

      PS: nói có vẻ ổn vì với font VNI mới thử sơ.


      Bộ gõ tiếng Việt X-unikey và Kubuntu 7.10

      Trên site của unikey (http://www.unikey.org/linux.php) có hai bộ x-unikey dưới dạng file deb có thể cài ngay vào Kubuntu không phải dịch (nhưng trước khi cài phải update Kubuntu). Tôi đã thử bộ x-unikey_1.0.4-1_i386.deb trong Kubuntu 7.10 thì bị lỗi: đang gõ thỉnh thoảng lại không gõ được tiếng Việt. Phải nhấn Ctrl+Shift tắt tiếng Việt đi rồi lại Ctrl+Shift thì mới tiếp tục gõ được.
      Khi gỡ bộ đó ra rồi cài x-unikey-0.92.i386.ubuntu.deb thì không bị lỗi trên nữa.
      Cần chú ý là khi cài phải xuất hiện màn hình Installation finished thì quá trình cài mới thành công. Nếu không phải Restart máy rồi cài lại. Phần mềm GDebi dùng cài các file deb trực quan hơn so với màn hình terminal trong các phiên bản Kubuntu trước nhưng có vẻ làm việc chưa ngon lắm.

      Một rắc rối nhỏ với x-unikey trong Kubuntu 6.10

      X-unikey là bộ gõ tiếng Việt tốt trong Kubuntu, tốt hơn cả xvnkb trong Ubuntu. Trong Kubuntu, x-unikey tự động khởi động nhờ link đặt trong /home/<username>/.kde/Autostart.
      Tuy nhiên có một rắc rối nhỏ cần lưu ý: khi khóa màn hình bằng KMenu – Lock Session thì biểu tượng của x-unikey nhấp nháy liên tục và màn hình, bàn phím, chuột bị khóa không thể unlock được. Đôi khi phải chờ khá lâu, session đang chạy mới thực sự bị lock. Sau đó gõ phím bất kỳ hoặc rê chuột sẽ xuất hiện màn hình nhập password để unlock.
      Nếu không chờ được mà muốn vào lại Kubuntu, đôi khi phải reset máy bằng nút Restart. Tóm lại là x-unikey cản trở và làm treo quá trình lock session.
      Để khắc phục, phải tắt x-unikey trước khi lock session bằng tổ hợp phím Ctrl+Alt+nhấn chuột trái vào biểu tượng x-unikey. Sau đó vào KMenu-Lock Session thì màn hình sẽ tắt ngay, gõ phím bất kỳ hoặc rê chuột sẽ làm xuất hiện màn hình unlock.

      Cách đơn giản hơn là không dùng KMenu. Tổ hợp phím Ctrl+Alt+L sẽ thực hiện việc lock session nhanh và không bị treo.

      Bộ gõ tiếng Việt x-unikey trong Kubuntu 7.04

      Bộ gõ tiếng Việt x-unikey (từ file x-unikey-0.92.i386.ubuntu.deb) cài trơn tru trong Kubuntu 6.10 chỉ cần một lần cài.
      Trong Kubuntu 7.04, khi nhấn phím phải chuột vào file và chọn Install Package sẽ bị báo lỗi thiếu thư viện libstdc++5. Trong 7.04, thư viện này đã có bản mới libstdc++6. Để cài tiếp, mở Adept Manager ra sẽ thấy xuất hiện x-unikey với trạng thái BROKEN. Chọn Request Install, Adept Manager sẽ tự down libstdc++5 về cài cùng với x-unikey (Xem chi tiết cách cài kiểu này trong tài liệu “Sử dụng Kubuntu Edgy” đã post trên blog này).
      Trên site của unikey còn bản 1.0.2b.deb nửa nhưng tôi chưa có dịp thử.

      Một số vấn đề về font và bộ gõ

      Đây là một số message tôi đã post ở diễn đàn X-unikey với nick tranhd. Copy lại vào đây để tiện tham khảo:
      1- Lỗi chữ hoa tiếng Việt trong Calc
      Tôi cài x-unikey-0.9.2.deb trên Kubuntu 6.10 và gõ tốt trên các ứng dụng. Tuy nhiên trong OOo Calc gặp lỗi sau: khi gõ trong một ô, nếu gõ chữ Đ (đ hoa) thì con trỏ giật sang trái xóa hết các ký tự đã gõ trước đó. Chữ đ thường không sao.
      Tôi đã thử bản x-unikey 1.0.4 bản cho debian testing tại http://labang.sourceforge.net/unikey/debian/testing/ cũng vẫn gặp lỗi tương tự.
      X-unikey gõ trong Calc không chỉ gặp lỗi với chữ Đ. Tất cả các chữ tiếng Việt hoa có dấu khác (Ê, Ơ, …) khi giữ phím Shift để gõ đều bị lỗi tương tự.

      Cách khắc phục tạm: nhấn Caps Lock rồi gõ.

      Tuy nhiên nếu Caps Lock đang bật mà nhấn Shift để gõ chữ thường cũng gặp lỗi như trên.

      Tóm lại là lỗi với phím Shift.
      2- Convert font ABC
      OpenOffice Writer khi mở các file doc dùng font ABC (.VnTime,…) bị lỗi chữ ư. Tôi đã tìm không thấy chương trình nào trong linux cho phép convert (từ file doc hoặc từ clipboard) font như kiểu unikey trong win. Xin hỏi các tác giả x-unikey có dự định làm việc đó trong tương lai không? Tôi nghĩ rất cần cho việc chuyển hẳn sang dùng linux.

      Để tìm một giải pháp cho việc xem và đọc các văn bản dùng font ABC (.VnTime,…) trong Kubuntu 6.10 (KDE), tôi đã cài AbiWord:
      1- AbiWord xem tốt các văn bản nói trên không bị lỗi chữ “ư ” như OpenOffice và KWord (có lẽ vì AbiWord viết trong Gnome).
      2- Tuy nhiên khi gõ bằng x-unikey thì phải gõ thật chậm, con trỏ rất hay bị giật sang trái, xóa chữ và loạn chữ.
      3- Ngay cả khi gõ unicode trong AbiWord cũng bị lỗi như trên mặc dù mức độ có ít hơn.
      Tôi đã dùng cách sau đây để tạm thời convert font trong Kubuntu 6.10:
      – Install wine (wine là chương trình dùng chạy các chương trình Windows trong Linux).
      – Chạy winecfg trong terminal để cấu hình wine theo WinXP
      – Dùng wine cài Unikey 3.63 dành cho Windows: trong terminal chạy lệnh wine Uk363Setup.exe (đây là file cài unikey for Windows download từ site unikey.org). Quá trình cài giống như cài trên Windows, cuối quá trình chọn option cho tạo một shortcut trên Desktop.
      – Download và cài AbiWord
      – Nhấn vào shortcut của Unikey để chạy unikey
      – Mở file dùng font .VnTime, .VnArial,.. (font ABC) cần convert bằng AbiWord.
      – Đánh dấu chọn vùng cần convert rồi copy
      – Nhấn chuột phải vào biểu tượng unikey trên panel, chọn Chuyển mã nhanh. Unikey sẽ chuyển mã trong cliboard và báo thành công.
      – Quay lại văn bản trong AbiWord, nhấn lệnh Paste để dán nội dung đã chuyển mã trong cliboard đè lên phần văn bản đã chọn.
      – Save lại kết quả. Xong.
      Chú ý:
      1- bộ Unikey for Windows tuy dùng chuyển mã được trong Kubuntu nhưng không dùng gõ được. Để gõ tiếng Việt vẫn phải dùng x-unikey.
      2- Phải dùng AbiWord để chuyển mã vì AbiWord không bị lỗi chữ “ư”. Nếu dùng OpenOffice cũng chuyển được nhưng các chữ “ư” vẫn bị mất.
      3- Đây chỉ là giải pháp tạm trong khi chờ đợi.
      Chi tiết xem thêm ở diễn đàn x-unikey