Cài máy in Canon LBP trong Ubuntu 11.04 và LinuxMint 11

Trong các phiên bản Ubuntu và LinuxMint trước đây, máy in Canon LBP cài dễ dàng bằng cách chạy script của Radu Cotescu như đã nói ở đây.

Với Ubuntu 11.04 và LinuxMint 11, khi chạy script nói trên bị báo lỗi thiếu gói gs-esp và mặc dù script vẫn chạy đến hết nhưng không in được. Cách khắc phục như sau:

1. Nếu đã chạy script của Radu Cotescu thì mở Synaptic Package Manager rồi nhấn vào menu Edit -> Fix Broken Packages để gỡ hai gói cndrvcups-common và cndrvcups-capt ra.
2. Vào trang này, tải gói gs-esp_8.71.dfsg.2-0ubuntu7_all.deb  về và cài nó.
3. Sau đó chạy lại script của Radu Cotescu.

Ubuntu 10.04 và 10.10: Sửa màn hình khởi động sau khi cài driver card màn hình NVIDIA và ATI

(Soạn lại dựa vào link này)

Nếu máy có card màn hình NVIDIA hoặc ATI, khi cài lần đầu Ubuntu sẽ tự cài cảc driver nguồn mở. Khi cài xong, vào menu System -> Administration -> Additional Drivers, sẽ được hướng dẫn cài driver nguồn đóng của chính hãng. Những driver này tương thích tốt hơn và hỗ trợ nhiều tính năng hơn của card màn hình nhưng có một lỗi là làm cho màn hình khởi động (boot screen) của Ubuntu có chữ rất to và xấu. Cách chữa như sau:

1- Nhấn phím phải chuột vào link này rồi chọn Save Link As trong menu con. Màn hình sau xuất hiện:

Để nguyên tên file như trên hình rồi nhấn nút Save. File script fixplymouth sẽ được tải về.

2- Mở thư mục chứa file vừa tải về, nhấn phím phải chuột vào tên file, chọn tiếp Propeties, màn hình sau xuất hiện:

Trong màn hình trên, đánh dấu chọn mục Allow executing file as program. rồi nhấn nút Close.

3- Nhấn chuột trái vào file fixplymouth để chạy nó. Màn hình sau xuất hiện:

Nhấn vào nút Run in Terminal, màn hình Terminal sẽ mở ra và hỏi password để chạy lệnh sudo. Nhập password rồi nhấn Enter. Đầu tiên, gói phần mềm hwinfo sẽ được tải về cài. Sau đó, trên màn hình sẽ liệt kê một loạt độ phân giải màn hình để chọn.

Nhập độ phân giải và chiều sâu màu màn hình của bạn vào dòng cuối cùng trong Terminal, ví dụ 1280×1024-24, rồi Enter.

Sau đó khởi động lại máy tính.

CHÚ Ý:

1. Không có gì đảm bảo script này sẽ chạy tốt trên mọi máy. Bạn dùng nó phải chấp nhận rủi ro.
2. Chỉ được chạy script một lần. Không được chạy lại lần thứ hai.
3. Nếu sau khi chạy script, kết quả không tốt, muốn khôi phục lại tình trạng ban đầu thì tải script này plymouth-resolution-fix-revert-back.sh.zip về và chạy nó giống như trên để undo lại các thay đổi đã làm.

 

 

Bàn trang điểm của Ubuntu

Epidermis theme manager là phần mềm dùng cài đặt, thay đổi, tạo mới một số thứ cho giao diện của Ubuntu (và các bản Linux GNOME khác).

Tải file deb về từ đây. Sau đó nhấn đúp chuột vào file để cài. Phần mềm cài đặt GDebi sẽ tự động tải và cài 4 gói phần mềm phụ thuộc cần thiết.

Sau khi cài xong, chạy từ menu Applications -> System Tools -> Epidermis. Màn hình chính như sau:

Nhấn vào Find more ở cột bên trái, Epidermis sẽ tải từ kho của nó về danh sách các thứ có thể cài được (gọi là pigment), gồm có:

• Skins: một số desktop theme, thay đổi toàn bộ giao diện. Trong đó đáng chú ý có Mac4Lin đổi sang giao diện Mac.
• Wallpaper: một số ảnh nền màn hình
• Metacity: một số kiểu đường viền các cửa sổ màn hình (windows).
• GTK: một số kiểu nút điều khiển trên các cửa sổ.
• Icons: một số kiểu icons
• Splash:  một số màn hình khởi động
• Cursors: một số kiểu con trỏ chuột.
• Grub: một số màn hình grub
• GDM: một số màn hình login
• Xsplash: một số màn hình khởi động

Đánh dấu chọn vào ô vuông bên trái rồi nhấn nút Apply. Chương trình sẽ hỏi password rồi tải file cài đặt về cài. Ví dụ sau khi chọn cài skin Mac4Lin, nhấn vào Installed ở cột bên trái, màn hình như sau:

Nhấn vào chữ Mac4Lin ở bên trái rồi nhấn Apply.

Nếu đổi theme Mac4Lin này thủ công thì khá mất công.

Review và test Ubuntu 10.04 của Tom’s Hardware

Test và review toàn diện Ubuntu 10.04

Site phần cứng nổi tiếng Tom’s Hardware vừa đăng bài test và review toàn diện Ubuntu 10.04.

Phần test so sánh với bản LTS trước là 8.04, chủ yếu để đánh giá tiến bộ kỹ thuật sau 2 năm. Nội dung khá dài, dưới đây là tóm tắt:

1-Các máy và thiết bị dùng để test

Khá quy mô: gồm máy để bàn 64 và 32bit (processor AMD Athlon và Pentium 4, graphic card Nvidia và Asus), notebook HP Pavilion dv6700, netbook Dell Inspiron Mini 10v và một USB Kingston DataTraveler 128GB cài Ubuntu để thử chế độ boot từ USB.

2-Về một số phần mềm

Ubuntu Software Center mặc dù được coi là một hướng phát triển đúng nhưng bị chê là mới là những bước đi chập chững của trẻ con, chưa phải là một Software Center thay thế hoàn toàn cho các phần mềm quản lý package cũ.

F-Spot thay cho GIMP được coi là đúng vì GIMP quá phức tạp với người dùng trung bình. F-Spot có chức năng chính là quản lý ảnh, nhưng các công cụ sửa ảnh cũng đủ dùng, thiếu một cái cơ bản là khả năng undo.

Về trình quản lý file Nautilus, tác giả đánh giá cao Dolphin của KDE4 ( tôi thì thấy Konqueror hay hơn Dolphin) và so sánh Nautilus với nó. Đến giờ, Nautilus đã có tính năng split-panel để kéo thả file từ thư mục nọ sang thư mục kia và đã có thể customize toolbar là hai tính năng mà Dolphin đã có từ trước.

Gwibber, trình quản lý các mạng xã hội, được khen vì đơn giản, dễ dùng và trực quan, tích hợp các mạng xã hội như Facebook, Twitter, … vào hệ điều hành.

Ubuntu One Music Store được đánh giá là mở. Tuy hiện tại nó được tích hợp vào Rythmbox nhưng Rythmbox vẫn là một phần mềm riêng. Và có thể tích hợp nó vào Banshee bằng một plug-in, mở ra khả năng tồn tại độc lập với hệ điều hành. ( Ubuntu One File Store thua xa Dropbox chẳng hạn về mặt này: nó chỉ chạy trên Ubuntu).

Trình biên tập video PiTiVi được đánh giá cao. Nó là trình biên tập video dễ dùng nhất và đủ mạnh, tương đương với Windows Movie Maker. Ubuntu hiện là bản Linux đầu tiên có cài sẵn trình này.

3- Nhận xét chung về các hệ thống test

Máy 64-bit: để cài được các phần mềm test phải phối hợp cả các kho phần mềm chính thức, kho phần mềm cá nhân (PPA) và tải các gói deb từ nhiều nơi về. Thậm chí phải dịch từ mã nguồn. Nhưng nói chung đều ổn, không mất thời giờ nhiều.

Đối với bản 8.04 cũ (Hardy) trên cùng máy thì việc cài đặt trên phức tạp hơn nhiều.

Nhìn chung, Ubuntu Lucid chạy nhanh, ổn định và không bị lỗi trên máy test, chứng tỏ có tiến bộ hơn nhiều so với bản Hardy.

Máy 32-bit: máy 32-bit trước đây đã cài Kubuntu 9.10. Việc cài Ubuntu 10.04 lên đó trơn tru, tự nhiên không phải làm thủ công gì. Tốc độ boot và thời gian đáp ứng nhanh hơn rõ rệt ( So sánh tốc độ Kubuntu với Ubuntu, tức là giữa KDE4 với Gnome thì hiển nhiên là Gnome nhanh hơn rồi).

Notebook: cài Lucid lên notebook dễ dàng một cách đáng ngạc nhiên. Tất cả đều làm việc tốt (wifi, trackpad). Tốc độ rất dễ chịu so với bản Vista trên cùng máy. Menu mở nhanh, cuộn màn hình nhanh, nhạy.

Netbook: trên máy này cài Ubuntu Netbook Edition.

Menu có vẻ không nhạy như các bản desktop và không đẹp như Vista. Phải cắm máy vào dây mạng để làm cho wifi hoạt động. Trackpad trên Dell Mini 10v là một ác mộng.

Lucid hình như có cải tiến lớn trong chức năng tap-to-click. Tuy nhiên tác giả vẫn thích cài bản desktop lên netbook hơn. ( Điều này hiển nhiên. Thay đổi thói quen là khó ngay cả với một Linux guru)

Ổ USB : Trên ổ USB dùng để test đã có cài một bản Ubuntu 9.04 Jaunty. Lucid chạy từ USB nhanh hơn và thời gian boot cũng nhanh hơn Jaunty.

4-Thời gian khởi động (boot), tắt máy (shutdown), ngủ đông (hibernate) và thức dậy (wake).

Thời gian boot mà các hệ điều hành quảng cáo thường tính từ lúc bootloader kết thúc đến lúc xuất hiện màn hình desktop. Trong các test ở đây, thời gian này được tính từ lúc nhấn nút Power bật máy đến lúc máy tính bắt đầu sử dụng được.

5-Thời gian copy file

Copy hơn 800MB từ USB sang ổ cứng và từ một thư mục này sang thư mục khác trên cùng ổ cứng.

6-Nén và giải nén

Dùng một thư mục 334MB chứa các loại file khác nhau để test. Zip nén xuống được 332MB, 7z nén xuống còn 313MB

Thời gian nén và giải nén giữa Lucid và Jaunty chênh nhau không đáng kể.

7-Multimedia

Dùng các phần mềm sau để test:

Handbrake: chuyển đổi video MPEG thành MPEG4

LAME: convert một file wav 542MB thành MP3

POV-Ray: phần mềm dò tia, kết xuất ra ảnh.

v.v…

Các kết quả test của Lucid đều nhanh hơn Jaunty đáng kể. Ví dụ với Handbrake:

8-Game 3D

Trong một loạt các phép thử game 3D, Lucid nhanh hơn Jaunty không đáng kể. Ví dụ:

9-Kết luận:

Tổng quan:

Dựa trên các thay đổi mới, các quan sát cá nhân và kinh nghiệm sử dụng của mình, tác giả cho rằng nên nâng cấp từ các phiên bản trước lên Ubuntu 10.04. Phiên bản này tốt hơn cả phiên bản ưa thích của tác giả là 9.04.

Các kết quả test:

Ubuntu Lucid nhanh hơn Jaunty trong 16/25 phép thử.

Kết luận:

Hệ điều hành này cài trơn tru trên cả 5 hệ thống test, chạy rất tốt và có cải tiến đáng kể trong phần lớn các lĩnh vực so với bản LTS trước. Tác giả đánh giá nó là vua của các bản Linux desktop.

Ubuntu Control Center

Ubuntu Control Center.

Đây không phải là Gnome Control Center đã nói trong một post trước. Ubuntu Control Center (UCC) là một phần mềm lấy cảm hứng từ Mandriva Control Center nhằm tập trung và tổ chức lại các công cụ cấu hình của Ubuntu. Ngoài các công cụ có sẵn, còn có thêm một số công cụ khác.

Trước tiên phải cài thêm Font Manager. Tải file về từ đây . Sau đó cài Ubuntu Control Center với file tải về từ đây.

Sau khi cài, chạy từ Applications → System Tools → UCC. Màn hình chính như sau:

Về chất lượng và số lượng công cụ thì còn thua Mandriva (xem so sánh ở đây), hoặc OpenSUSE, kém cả so với Gnome Control Center. Nhưng đây là một dự án mới nên nếu tiếp tục phát triển được thì còn nhiều triển vọng.

Ubuntu 10.04 và các lỗi đã được xác nhận (tiếp theo)

Known Ubuntu 10.04(Lucid Lynx) issues/bugs with workarounds

Ngoài lỗi bản thân tôi đã gặp nêu ở đây, còn một số vấn đề hoặc lỗi khác nêu trong bài này. Tôi dịch và sửa lại đôi chút cho dễ làm hơn.

1-Đổi kiểu thanh địa chỉ của Nautilus

Thanh địa chỉ của Nautilus có hai dạng như hình trên. Dạng trên là kiểu “mẩu bánh mỳ” – breadcrumbs, dạng dưới là text. Trong các bản Ubuntu trước, chuyển đổi hai dạng này đơn giản bằng một cú kích chuột. Đến Ubuntu 10.04 để mặc định là dạng breadcrumbs và không kích chuột chuyển đổi được.

Muốn đổi từ dạng breadcrumbs sang text, nhấn cặp phím Ctrl+L. Từ text chuyển về breadcrumbs nhấn phím Esc.

Để đổi hẳn sang dạng text, nhấn Alt +F2 rồi chạy lệnh gconf-editor. Trong màn hình xuất hiện, ở cột bên trái tìm đến apps>nautilus> preferences rồi đánh dấu chọn mục always_use_location_entry ở cột bên phải.

2-Chuyển các nút điều khiển cửa sổ từ trái sang phải

Trong Ubuntu 10.04, các theme Ambiance (mặc định), Radiance và Dust có ba nút điều khiển cửa sổ đặt ở bên trái (giống MacOS). Các theme cũ vẫn để ba nút đó ở bên phải. Người sáng lập ra Ubuntu, Mark Shuttleworth, nói là để dành chỗ bên phải để tương lai sẽ đặt một cái gì đó vào đấy.

Có hai cách đổi các nút đó về bên phải. Cách 1 dùng gconf-editor như đã nói ở đây. Cách 2 làm như sau (giả sử ta định dùng theme Radiance):

1. System > Preferences > Appearance

2. Trong tab Theme chọn “New Wave” hoặc một theme cũ nào đó.

3. Nhấn vào nút “Customize..”

4. Chọn tab “Controls” rồi chọn “Radiance”

5. Chọn tab “Window border” rồi chọn “Radiance”

6. Chọn tab “Icons” rồi cuốn xuống dưới chọn “Ubuntu-mono-dark” rồi nhấn Close.

7. Chọn “Save as” rồi đặt tên theme mới nếu muốn.

Cách 2 không ảnh hưởng đến các theme sau này.

3-Một số touchpad không cuốn được màn hình

Mở terminal , chạy lệnh sudo nano /etc/modprobe.d/options rồi thêm dòng sau vào file options:

options psmouse proto=imps

Reboot lại máy.

4-Logo Ubuntu bị xấu khi khởi động

Sau khi cài các driver nguồn đóng chính hãng của các card màn hình Nvidia hoặc ATI (System>Administration>Hardware Drivers), logo Ubuntu lúc khởi động máy vừa to vừa xấu. Có hai cách khắc phục: chỉnh lại logo cho đẹp hoặc bỏ hẳn nó đi. Dưới đây là cách chỉnh logo.

1- Mở terminal (Applications>Accessories>Terminal)

2- Chạy lệnh sudo apt-get install v86d để cài gói v86d

3- Chạy tiếp lệnh sudo nano /etc/default/grub. (nếu chưa có nano thì sudo apt-get install nano). Trong màn hình trình soạn thảo gedit, dùng chuột bôi đen dòng sau đây (dòng 9):

GRUB_CMDLINE_LINUX_DEFAULT=”quiet splash”

Copy dòng dưới đây:

GRUB_CMDLINE_LINUX_DEFAULT=”quiet splash nomodeset video=uvesafb:mode_option=1280×1024-24,mtrr=3,scroll=ywrap”

rồi quay lại màn hình nano, vào menu Edit>Paste dán dòng vừa copy đè lên dòng đã bôi đen.

4- Vẫn trong màn hình nano, tìm đến dòng thứ 18:

#GRUB_GFXMODE=640×480

Xóa dấu # ở đầu và sửa hai số sau thành như sau:

GRUB_GFXMODE=1280×1024

5- Nhấn nút Save của gedit để lưu các sửa đổi trên lại rồi đóng màn hình.

6- Trong màn hình terminal chạy lệnh sau:

sudo nano /etc/initramfs-tools/modules

Trong màn hình nano, thêm dòng sau vào cuối file modules đang mở:

uvesafb mode_option=1280×1024-24 mtrr=3 scroll=ywrap

rồi Save và đóng màn hình lại.

7- Quay lại màn hình terminal, copy lệnh dưới đây dán vào terminal rồi Enter:

echo FRAMEBUFFER=y | sudo tee /etc/initramfs-tools/conf.d/splash

8- Vẫn trong màn hình terminal, chạy lần lượt hai lệnh:

sudo update-grub2

sudo update-initramfs -u

9- Reboot máy tính. Logo bây giờ sẽ gọn và đẹp.

Chú ý: các lệnh trên chỉ đúng với bootloader của Ubuntu 10.04 là grub2. Nếu đã thay grub2 bằng một bootloader khác thì trước khi thực hiện các bước trên phải cài lại grub2 bằng các lệnh sau trong terminal:

sudo apt-get remove grub

sudo apt-get install grub-pc

sudo grub-install /dev/sda

sudo update-grub2

5-Một số lỗi về card màn hình đã nêu trong Release Note

Để biết card màn hình đang dùng là loại nào, mở terminal (Applications>Accessories>Terminal) rồi chạy lệnh:

$ lspci -nn | grep VGA

Ví dụ kết quả của lệnh là:

00:02.0 VGA compatible controller [0300]: Intel Corporation 82852/855GM Integrated Graphics Device [8086:3582] (rev 02)

như vậy card màn hình là Intel 82852/855GM

Ngoài lỗi màn hình đen đã nói ở đây, trong Release Note còn nêu một số lỗi khác và cách khắc phục như sau:

a- Các cửa sổ bị lỗi khi dùng card ATI cũ (dưới 32MB RAM).

1- Mở terminal (Applications>Accessories>Terminal)

2- Chạy lệnh sudo service gdm stop

3- Chạy tiếp lệnh sudo Xorg -configure để cấu hình lại card màn hình.

4- Chạy lệnh sudo nano /etc/X11/xorg.conf để mở file xorg.conf. Trong màn hình gedit, thêm dòng Option “RenderAccel” “off” vào như sau:

Section “Device”

…

Driver “radeon”

Option “RenderAccel” “off”

EndSection

Save file và đóng màn hình gedit.

5- Trong màn hình terminal chạy tiếp lệnh sudo service gdm start

6- Khởi động lại máy.

b- Lỗi với card NVIDIA khi dùng driver của hãng.

Các driver card NVIDIA tải về từ site của hãng không dùng được. Người dùng nên cài driver qua System>Administration>Hardware Drivers.

c- Lỗi màn hình đen với card Intel i8xx

Các card màn hình Intel i845, i855 và một số loại i8xx khác bị lỗi màn hình đen. Ngoài cách đã nói ở đây, còn một số cách khắc phục lỗi khác .

CHÚ Ý: vì chưa biết nguyên nhân chính xác, nên không có một cách duy nhất. Các cách dưới đây có thể đúng cho từng trường hợp cụ thể.

Cách A: Kích hoạt lại KMS

Trong Ubuntu 10.04, KMS (Kernel Mode Settings) được disable đối với các card màn hình i8xx. Nếu các phiên bản Ubuntu trước, bạn không gặp lỗi màn hình đen thì có thể việc disable đó là nguyên nhân.

Để kích hoạt (enable) KMS, chạy lần lượt hai lệnh sau rồi khởi động lại máy:

echo options i915 modeset=1 | sudo tee /etc/modprobe.d/i915-kms.conf

sudo update-initramfs -u

Cách B: Chuyển sang dùng driver vesa

1- Mở terminal rồi chạy lệnh sudo nano  /etc/X11/xorg.conf

2- Copy rồi paste đoạn dưới đây vào file đang mở:

Section “Device”

Identifier “Configured Video Device”

Driver “vesa”

EndSection

Section “Monitor”

Identifier “Configured Monitor”

EndSection

Section “Screen”

Identifier “Default Screen”

Monitor “Configured Monitor”

Device “Configured Video Device”

EndSection

Chuyển sang dùng vesa khắc phục được 100% lỗi treo màn hình nhưng làm mất các tính năng 3D accelerated, video accelerated, HD resolution, …

Cách C: hạ cấp xuống dùng driver 2.8.0 -intel DDX driver

Driver 2.8.0 có tại x-retro PPA:

https://edge.launchpad.net/~ubuntu-x-swat/+archive/x-retro

Một số người thấy driver này tốt hơn bản 2.9 nhưng cũng có một số ảnh hưởng. Xem thêm tại ubuntugeek

Cách D: dùng kernel đời cũ

Bản kernel hiện tại là 2.6.32.21. Dùng lùi xuống một vài bản cũ hơn (chọn trên menu khởi động) có thể khắc phục lỗi hoàn toàn.

Cách E: Disable DRI

1- Nhấn Alt+F2 rồi chạy lệnh sau gksu gedit /etc/X11/xorg.conf:

2- Copy rồi paste đoạn dưới đây vào file đang mở:

Section “Device”

Identifier “Configured Video Device”

Driver “intel”

Option “DRI” “off”

EndSection

Cách này tắt mất 3D acceleration và đồ họa chậm hơn.

Cách F: dùng UXA Rendering

Tôi kích hoạt KMS, theo Cách A ở trên rồi theo cách “The Solution” “Method 2″ tại địa chỉ này:

http://www.ubuntugeek.com/intel-graphics-performance-guide-for-ubuntu-904-jaunty-users.html

có kết quả tốt.

Card intel VGA của tôi là:

$ lspci -nn | grep VGA

00:02.0 VGA compatible controller [0300]: Intel Corporation 82852/855GM Integrated Graphics Device [8086:3582] (rev 02)

Ubuntu 10.04 và các lỗi đã được xác nhận.

Ubuntu 10.04 và các lỗi đã được xác nhận.

Ubuntu 10.04 vừa ra đời bản chính thức. Về nguyên tắc, đây là bản hỗ trợ dài hạn (LTS) nên các tính năng, phần mềm chọn trên cơ sở tin cậy, ổn định, đã thử suốt từ bản 8.04 đến nay chứ không thiên về các tính năng mới (tuy vẫn có).

Tuy vậy, mới cài thử đã gặp một số lỗi giật mình (nhiều hơn cả bản Beta 2). Vì vậy cần phải đọc trước Release Notes để xem các lỗi đã được Ubuntu chính thức xác nhận. Dưới đây điểm vài lỗi cần quan tâm.

1. Boot options không xuất hiện khi boot từ CD

Muốn cho nó xuất hiện (ví dụ để chữa lỗi 2. hoặc lỗi 3. dưới đây), khi tới màn hình Splash có hình bàn phím ở đáy màn hình, nhấn một phím bất kỳ, các options sẽ xuất hiện.

2. Lỗi phần mềm cài đặt (Installer)

Khi boot từ đĩa CD, gặp thông báo lỗi “ The installer encountered an unrecoverable error. A desktop session will now be run so that you may investigate the problem or try installing again”. Tức là đáng lẽ khởi động ngay vào chế độ cài đặt, nhưng bị lỗi nên sẽ khởi động vào Live session. Cứ để yên, Ubuntu sẽ khởi động tiếp vào Live session và sau đó có thể nhấn vào icon Install Ubuntu để cài tiếp.

Release Notes nói lỗi này chỉ “sometimes”, xảy ra trên một số máy và khuyên nên khởi động lại, khi tới màn hình Splash có hình bàn phím ở dưới đáy màn hình, nhấn phím bất kỳ rồi chọn “Try Ubuntu without installing” để khởi động vào Live session.

3. Lỗi “màn hình đen” với card màn hình Intel

Trên máy Dell 700m cổ kính của tôi (card màn hình Intel 82852/855 GM), boot bằng đĩa CD dẫn đến “ màn hình đen” rồi đứng im luôn. Bản Ubuntu 10.04 RC sau khi upgrade lên kernel mới nhất (2.6.32.21) cũng bị tương tự, phải khởi động lùi lại kernel cũ hơn một đời. Trên máy để bàn mới hơn (cũng card màn hình Intel onboard) thì không bị các lỗi trên.

Release Notes thông báo rằng “Ubuntu 10.04 dùng công nghệ mới ‘ kernel-mode-settings – KMS’ tức là kernel sẽ cấu hình card màn hình (về KMS xem thêm tại đây). Đây được coi là một bước tiến lớn trong kiến trúc đồ họa nhưng trong những trường hợp hiếm hoi có thể hình không tốt hoặc không có hình. Cách chữa:

• Khi boot, cho hiện boot option như đã nói ở mục 1. , thêm option nomodeset.

• Khi cài xong, mở file /etc/default/grub thêm từ nomodeset vào GRUB_CMDLINE_LINUX , rồi chạy lệnh sudo update-grub”

Hướng dẫn nói trên nghĩa là không cho kernel cấu hình card màn hình nữa. Tôi làm đúng như vậy nhưng vẫn không tài nào boot được vào đến Desktop. Dùng cả driver vesa theo hướng dẫn ở đây cũng không xong. Luôn là “màn hình đen” chết chóc. Sau một hồi lọ mọ thì ra chiêu này:

• Khi khởi động vào đến màn hình splash (có hai biểu tượng chữ nhật và tròn ở đáy màn hình) thì nhấn phím bất kỳ để làm xuất hiện boot menu (lỗi 1 đã nói ở trên). Nếu có màn hình chọn ngôn ngữ thì chọn English rồi Enter để quay về màn hình có boot menu.

• Nhấn F6 để edit options. Nhấn tiếp phím Esc để thoát menu. Trong hàng thứ hai từ dưới lên, sau hai dấu gạch ngang ( quiet splash - - ), cách một dấu cách thêm i915.modeset=1 vào rồi Enter.

• Ubuntu sẽ khởi động vào được đến màn hình Desktop để có thể nhấn vào Install Ubuntu mà cài. Khi cài xong, đừng khởi động lại vội. Dùng cách đã nói ở đây (mục 3. Sửa file /boot/grub/grub.cfg) để thêm i915.modeset=1 vào vị trí sau hai từ quiet splash của menu entry đầu tiên (Ubuntu, with Linux 2.6.32-21-generic) như sau:
  

• menuentry ‘Ubuntu, with Linux 2.6.32-21-generic‘ –class ubuntu –class gnu-linux –class gnu –class os {
  recordfail
  insmod ext2
  set root=’(hd0,9)’
  search –no-floppy –fs-uuid –set 4946c6ac-e16a-4ccf-b050-42ae00b60de0
  linux    /boot/vmlinuz-2.6.32-21-generic root=UUID=4946c6ac-e16a-4ccf-b050-42ae00b60de0 ro   quiet splash  i915.modeset=1
  initrd    /boot/initrd.img-2.6.32-21-generic
  }

• Sau khi thêm trong màn hình nano, nhấn Ctrl+o để save, Ctrl+x để thoát. Khởi động lại máy.

Như vậy lỗi ở đây ngược với lỗi thông báo trong Release Notes. Các loại card màn hình Intel dùng driver i915 (xserver-xorg-video-intel) mặc định đã không được cấu hình bằng kernel, do vậy bị lỗi. Muốn sửa phải đặt lại cho kernel cấu hình nó (i915.modeset=1)! Và lỗi này là của kernel 2.6.32.21 generic chứ không phải lỗi hệ điều hành. (xem thêm tại đây )

Còn một số lỗi nữa với card ATI , nVidia trong Release Note và các loại lỗi khác nữa nhưng hiếm gặp hơn.

Lướt qua các diễn đàn và các site báo lỗi của Fedora, Ubuntu, ... thấy lỗi card màn hình rất sôi nổi. Có lẽ phải làm bữa nhậu với cụ Gúc để tìm hiểu kỹ hơn vụ này.

4. Lỗi lúc cài xong, restart lại máy

Khi cài xong, restart lại máy đến lúc ổ đĩa CD mở ra thì trên màn hình xuất hiện một loạt thông báo lỗi “I/O error”. Lỗi này do ổ đĩa CD đã mở rồi nhưng phần mềm còn cố đọc trên đĩa, không tìm thấy mới la lên như thế. Cứ Enter là xong.

Ubuntu XP

Một công ty Trung quốc, YLMF Computer Technology Co., Ltd, vừa cho ra đời một phiên bản Ubuntu 9.10 đặt tên là Ylmf OS có giao diện giống hệt Windows XP.

Giao diện quen thuộc như trên sẽ rất thuận tiện nếu bạn muốn phổ biến Linux cho những người dùng bình thường, đỡ những bỡ ngỡ ban đầu phải tìm hiểu và làm quen,

Chỉ đỡ thôi, vì các ứng dụng vẫn là nguồn mở: Ubuntu, OpenOffice, Firefox, Pidgin v.v…. với giao diện vốn có của chúng. Ví dụ OpenOffice

Chi tiết xem thêm và download về tại đây.

Ubuntu 10.04 Beta 1

Ubuntu 10.04 Beta 1

Bản Ubuntu 10.04 Beta 1 vừa công bố hôm 19/3/2010. Theo lịch thì đến 29/4/2010 sẽ có bản chính thức. Tôi cài thử và điểm nhanh vài nét mới dưới đây.

Đây là bản hỗ trợ dài hạn

Cứ hai năm một lần, Ubuntu có một bản hỗ trợ dài hạn (LTS – Long Term Support). Một bản LTS sẽ có 3 năm hỗ trợ cho máy để bàn và 5 năm hỗ trợ cho máy chủ (tất cả đều miễn phí). Các bản không phải LTS chỉ được hỗ trợ 18 tháng. Trong thời hạn hỗ trợ, các gói phần mềm nâng cấp cần thiết, nhất là về an ninh, sẽ có trong các kho phần mềm để người dùng tự update.

Vì là bản LTS nên các tính năng được chọn sẽ thiên về ổn định chứ không phải mới. Bản LTS trước của Ubuntu là 8.04.

LTS là những bản rất phù hợp cho các tổ chức sử dụng trong công việc, tránh phải nâng cấp lên phiên bản mới 6 tháng một lần.

Giao diện

GNOME 3 đến cuối năm mới có nên hiện tại vẫn là GNOME 2.29. Nhưng Kubuntu thì đã dùng KDE SC 4.4 với nhiều tính năng mới, nhất là Nepomuk. Tất nhiên là nếu muốn, cài KDE lên Ubuntu được. (KDE mới đổi tên thành KDE Software Compilation – KDE SC).

Bản GNOME (Ubuntu) dùng một theme mới (Ambiance), màu đen, đẹp hay không thì tùy mắt từng người, nhưng hơi tối. Ngoài ra còn một theme mới nữa là Radiance sáng sủa hơn. Cả hai theme này đều khá hơn các theme cũ. Xem trước các màn hình Ubuntu tại đây.

Các cửa sổ màn hình có một thay đổi mà chắc nhiều người không thích: ba nút phóng to, thu nhỏ và đóng màn hình chuyển sang bên trái. Để sửa lại như cũ (chuyển về bên phải) làm như sau:

• Nhấn Alt+F2 rồi chạy lệnh gconf-editor

• Trong màn hình mới, tìm đến đến apps → metacity → general rồi sửa hàng button_layout thành menu:minimize,maximize,close . Chú ý gõ đúng như vậy, sau từ “close” không có dấu cách. Gõ xong, nhấn phím Tab. Nếu gõ đúng, các nút sẽ lập tức chuyển sang bên phải.

• Sửa xong, nhấn phím Tab để con trỏ chuyển xuống hàng dưới rồi đóng màn hình lại (không phải save)

Tiếng Việt

Cả scim-unikey và ibus-unikey đã có sẵn trong kho phần mềm! Chỉ cần chọn một trong hai gói đó cài, các gói liên quan sẽ cài theo.

Mới thử sơ qua thì cài đặt trơn tru và gõ được tiếng Việt trong Firefox, OpenOffice. Tôi dùng scim-unikey vì ibus-unikey vẫn chưa bỏ được phím kết thúc từ, sơ ý là mất từ đã gõ.

Dù sao gõ được cũng là may rồi. Mỗi lần có phiên bản Linux mới là nơm nớp lo về bộ gõ.

Các phần mềm ứng dụng mới nhất

Nhiều phần mềm dùng phiên bản mới nhất: kernel 2.6.32, Firefox 3.6, OpenOffice 3.2 (các phiên bản tương ứng của Ubuntu 9.10 đều cũ hơn.)

Có tài liệu hướng dẫn chính thức (manual)

Tải về tại đây, nhưng mới là bản alpha.

Khởi động nhanh hơn

Quá trình khởi động bỏ hoàn toàn HAL ( hardware abstraction layer - lớp trừu tượng phần cứng, trung gian giữa nhân Linux và các phần cứng). Do đó sẽ khởi động nhanh hơn.

Thực tế tắt thì nhanh, khởi động thì không rõ lắm.

Hỗ trợ đăng nhập mạng Windows Active Directory bằng các phiên bản likewise-open mới nhất.

Likewise-open là gói phần mềm cho phép các máy Linux đăng nhập được vào một mạng Windows Active Directory. Phiên bản dùng trong Ubuntu 10.04 là 5.4 (trong Ubuntu 9.10 là 4.1).

Tích hợp các mạng xã hội

Trong menu Applications → Internet có trình Gwibber, dùng xem và post lên các mạng xã hội như Twitter, Facebook, indenti.ca, v.v… không phải mở trình duyệt web.

Ubuntu One thêm vài tính năng mới.

Có thể đồng bộ và share một thư mục bất kỳ trong Home, không nhất thiết phải là thư mục Ubuntu One (nhấn phím phải chuột vào thư mục đó, chọn Synchronize on Ubuntu One). Trong tương lai, sẽ đồng bộ được Bookmarks và Contacts.

Sẽ có một kho nhạc online kiểu iTunes. Khi mua bài nào, bài đó sẽ được tự động chuyển vào kho Ubuntu One của người mua và do đó sẽ có trên mọi máy của người đó. Các bài hát đó cũng sẽ xuất hiện trong Rhythmbox.

Tải về

Kho của FPT ( http://mirror-fpt-telecom.fpt.net/) đã có bản beta này, tải về khá nhanh.

Để upgrade từ 8.04 hoặc 9.10, nhấn Alt+F2 để chạy lệnh update-manager  -d , rồi nhấn Upgrade trong màn hình xuất hiện.

Dọn dẹp Ubuntu (và các bản Linux khác)

Dọn dẹp Ubuntu (và các bản Linux khác)

(Dưới đây lấy ví dụ cho Ubuntu và cũng có  thể áp dụng cho các bản Linux khác)

Sau một hồi cài thêm, gỡ bỏ, cập nhật phần mềm và cả trong quá trình sử dụng bình thường, trong Ubuntu xuất hiện nhiều rác.

I. Bleachbit

Bleachbit là một chương trình dọn dẹp được khá nhiều loại rác. Sau khi cài đặt từ kho phần mềm của Ubuntu, nó xuất hiện trong menu Applications → System Tools dưới hai tên: Bleachbit và Bleachbit (as root).

Nếu chạy Bleachbit theo quyền của một user thường, sẽ chỉ xóa được những dữ liệu cá nhân của user đó: các dữ liệu của Firefox, OpenOffice, GIMP, Flash, Adobe Reader,…. Một số mục trong phần System nhưng nằm ở thư mục Home của user cũng xóa được.

Đặc biệt trong phần Firefox có mục Vacuum dùng để giảm phân mảnh cơ sở dữ liệu của Firefox, làm cho trình duyệt chạy nhanh hơn sau một thời gian sử dụng. Firefox có đến 10 cơ sở dữ liệu SQLite chứa các loại dữ liệu khác nhau. Ngoài cách dùng Bleachbit, còn có thể dùng add-ons SpeedyFox để dọn (xem thêm tại đây).

Để dọn các phần thuộc về hệ thống, phải chạy Bleachbit (as root). Sau khi nhập password, màn hình Bleachbit cũng tương tự như trên (không có các mục liên quan đến user như Firefox, OpenOffice, KDE, …), trong đó:

APT: gồm các mục con:

• clean để xóa tất cả các file cài đặt, cập nhật đã tải về từ Internet còn lưu trong thư mục /var/cache/apt/archives. Lệnh thực hiện là sudo apt-get clean. Những file này khá lớn, giải phóng được nhiều dung lượng ổ cứng.

• autoremove để xóa các file “mồ côi – orphan” không có phần mềm nào cần đến nó. Lệnh thực hiện là sudo apt-get autoremove.

• Autoclean: như clean nhưng chỉ xóa những file có version cũ, để lại file mới nhất.

System: có mấy mục đáng chú ý:

• Cache: xóa dữ liệu trong thư mục ẩn /root/.cache

• Broken desktop files: xóa các menu của các chương trình đã xóa và liên kết đến các loại file của chương trình đó.

• Free disk space: ghi đè dữ liệu rỗng lên vùng các file đã xóa.

• Localizations: xóa tất cả các loại file ngôn ngữ không cần thiết, chỉ để lại các file ngôn ngữ đã chọn trong Edit → Preferences → Languages.

• Temporary Files: các file tạm lưu trong /tmp.

Sau khi đánh dấu chọn các mục cần thiết, nhấn nút Preview để xem trước danh sách các file sẽ xóa (xem hình trên) rồi nhấn nút Delete để xóa.

Bleachbit dùng được cả cho Windows, Mandriva, Fedora, OpenSUSE, …, tải về tại đây.

II. Wajig

Wajig là chương trình không chỉ để dọn dẹp các file thừa khi cài đặt, gỡ bỏ mà còn để cài đặt, chữa lỗi cài đặt, cập nhật, xem danh sách file, v.v… khá nhiều việc xung quanh việc cài và gỡ phần mềm.

Wajig có trong kho phần mềm của Ubuntu. Sau khi cài, nhấn Alt+F2 rồi chạy lệnh gjig. Màn hình như sau:

Mỗi nút trên màn hình ứng với một lệnh, khi nhấn sẽ có một cửa sổ terminal hiện lên thực hiện lệnh đó. Di con trỏ vào từng nút sẽ có mô tả lệnh xuất hiện.

III. Gỡ bỏ các Linux kernel cũ

Ubuntu 9.10 khi mới cài có nhân Linux version 2.6.31-14, trên boot menu dòng lệnh tương ứng là Ubuntu, Linux 2.6.31-14 generic.

Sau nhiều lần cập nhật, cho đến nay phiên bản nhân là 2.6.31-20, mỗi lần cập nhật, nhân cũ không bị xóa, vẫn có một giòng lệnh trên boot menu. Nếu nhân mới có gì trục trặc, vẫn có thể chọn khởi động vào một trong các nhân cũ đã hoạt động tốt.

Nếu phiên bản nhân mới nhất hoạt động tốt trên máy của bạn, có thể xóa các nhân cũ đi như sau:

• Vào menu System → Adminstration → Synaptic Package Manager

• Trong màn hình của Synaptic, gõ vào ô Quick Search từ “kernel”, nhấn tiếp vào từ Package ở cột Package để xếp thứ tự gói theo abc rồi tìm và đánh dấu Mark for Complete removal tất cả các gói linux-headers-2.6.31.x, linux-headers-2.6.31.x-generic, linux-image-2.6.31-x, linux-image-2.6.31-x-generic với x=14-19 đã cài, chỉ để lại các gói mới nhất 2.6.31-20. Gỡ bỏ các gói này giải phóng được khoảng 600-900MB ổ cứng.

• Sau đó khởi động lại, trên boot menu sẽ chỉ còn hai hàng ứng với phiên bản nhân mới nhất.

Hậu cung của nhà vua

(Nghỉ cuối tuần mà trời nóng quá, ngại ra đường nên ngồi nhà nổi máu văn chương)

Sau khi đã lập xong hậu cung và trở thành một cao thủ trong tình trường Linux, đức Hoàng thượng rùng mình nghĩ lại thời mình còn lẽo đẽo đi theo bà Hoàng hậu già Windows khó tính, bệnh tật virus đầy người, hơi một tý lại lăn ra ngất. Nói cho công bằng, không có bà dìu dắt, Người cũng chẳng có ngày hôm nay. Bây giờ, Người ngạc nhiên nhìn lũ trai trẻ trong vương quốc cam tâm cúc cung tận tụy với Windows mà không biết rằng cả một chân trời mới đang ở ngay bên cạnh. Bởi vậy, Người mới quyết định giới thiệu hậu cung của mình để làm gương.

Và cũng bởi Người bắt đầu thấy nhàm rồi, đang tiến quân đi chinh phục những vùng đất mới.

Nước nhỏ và nghèo nên hậu cung xây trên một miếng đất khá chật: notebook Dell INSPIRON 700m với CPU Pentium M 1.6MHz, 1.256 GB RAM, 40 GB HDD, 82852/855GM Intel Integrated Graphics Device.

Đất hẹp nên mỗi quý phi chỉ được có khoảng 4-5 GB ext3 partition và có một phòng sinh hoạt chung My Documents (ntfs partition, 10 GB) thừa hưởng lại của hoàng hậu Windows XP đã quá cố (xóa sạch rồi chỉ còn lại có My Documents) và cái sảnh swap partition 500 MB cũng dùng chung nốt. Menu list là cái danh sách quyết định cô nào được ân sủng vua vời sẽ nói sau.

Mandriva 2009.1 KDE

Cô này vốn xuất thân từ một dòng họ quý tộc lâu đời (Mandrake 1.0, 7/1998). Cái tính quý tộc thể hiện từ hình thức đến nội dung. Mọi sinh hoạt đều tuân thủ theo nề nếp gia phong của Control Center và System Settings rất đầy đủ, chặt chẽ, rõ ràng, có lớp có lang từng bước một (wizard). Riêng cái nề nếp đó chưa có cô nào theo kịp, kể cả openSUSE. Bảo cô làm việc gì cũng dễ dàng và ngoan ngoãn.

Bộ áo KDE 4.2 cô đang diện vốn là một bộ áo thời thượng nhất, đẹp nhất hiện nay nhưng cũng khó mặc nhất. Nhiều cô khác cũng cố khoác nó lên người nhưng rồi phải bỏ hoặc lụng thụng trông chẳng ra sao (Kubuntu chẳng hạn). Mandriva hòa nhập với KDE4 nhuần nhuyễn và có bản sắc riêng từ cái màn hình khởi động (splash) đến screensaver và nhiều tiểu tiết khác được may cắt riêng chứ không dùng cái có sẵn của KDE.

Nhìn sâu hơn thì cô thuộc loại quý tộc không nghèo nhưng cũng không phải là giầu. Các kho của hồi môn (repositories) khá lớn nhưng chưa bằng được một số cô khác. Và bố trí bên trong cũng hơi lộn xộn.

Tuy dòng dõi cao sang nhưng Mandriva nổi tiếng bình dân. Đặt vào đâu cô cũng hòa nhập rất tốt, không kén cá chọn canh gì (tương thích phần cứng tốt). Chỉ có đến đời 2009.1 này là thấy có chuyện. Cô sống rất thoải mái, nhanh nhạy với cái card màn hình Intel 82852/855GM, nhưng đưa sang chỗ khác có card  82G33/G31 cũng của Intel là chậm chạp hẳn. Đời trước 2009.0 thì lại không sao. Nguyên nhân có lẽ do cái driver Intel mới nhất hiện còn chưa ổn như đã nói trong một post trước.

Mandriva còn có một cô em diện áo GNOME, không xinh bằng chị nhưng nhìn thoáng hơn, nhanh nhẹn hơn vì bớt cầu kỳ. Hoa thơm đánh cả cụm nhưng đất chật đành cho hai cô ở chung một phòng (Install & Remove sofware -> Meta package -> GNOME -> task-gnome-minimal thế là xong). Thích ngắm cô nào thì ở cửa ra vào (màn hình Log in), nhấn vào hình quyển sổ bút chì đăng ký gặp cô đó. Hình cô em đây:

Nếu để ý trên hình sẽ thấy, mặc dù cô em khoác áo GNOME nhưng vẫn dùng được đồ KDE của chị (Kontact) và ngược lại. Như thế hay hơn là chỉ có một thứ.

Đức vua hiện nay sủng ái cô chị Mandriva nhất. Hồi mới lập hậu cung, nghe thiên hạ đồn thổi người vời Ubuntu đầu tiên nhưng rồi chê vì hình thức màu mè xấu quá (hồi đó bản lĩnh người còn thấp chưa biết mua sắm trang điểm cho quý phi). Tiếp sau, có thời người sủng ái Kubuntu vì có nhiều nét hao hao giống hoàng hậu Windows. Bây giờ Mandriva với nền nếp gia phong dễ bảo lại xinh đẹp thì vượt lên không có gì là lạ.

Còn sau này thì chưa biết.

Ubuntu 9.04

Ubuntu là con gái nhà giàu mới nổi. Bố cô sau khi quăng một đống tiền đi du lịch vũ trụ về mới sinh ra cô. Tài kinh doanh, tổ chức của bố, tiền của bố và một chiến dịch lăng xê ngoạn mục đã làm cho Ubuntu nhanh chóng nổi như cồn. Chính nhà vua khi mới lập hậu cung cũng nghe đến tên Ubuntu đầu tiên. Đến bây giờ những kẻ chết mê chết mệt cô đông vô kể và đó chính là sức mạnh vô địch của cô. KDE 4.3 mới ra đời có mấy hôm đã có kẻ dâng lên cô rồi là một ví dụ. Đội ngũ fan người Việt cũng khá đông đảo và có một diễn đàn riêng (www.ubuntu-vn.org), cần gì lên đấy mà hỏi. Đó cũng là thế mạnh của Ubuntu ở cái xứ sở còn sơ khai về opensource này.

Kho của hồi môn (repositories) của Ubuntu thừa kế từ cụ bà Debian và bổ xung liên tục đứng vào hàng nhất nhì thiên hạ. Ngay kho Việt nam cũng được chăm sóc cẩn thận hơn các cô khác. Khi đức vua nổi máu phiêu lưu muốn thử cái mới, bao giờ người cũng dùng Ubuntu. Gia đình giàu có, đội ngũ fan đông đảo, thông tin tràn lan trên Internet, Ubuntu dễ dàng giải quyết được những việc mới đề ra.

Con gái nhà giàu mới lớn nên hơi khó bảo so với Mandriva. Có nhiều việc tề gia nội trợ bình thường, Mandriva có sẵn công cụ làm êm ru thì Ubuntu phải tìm kiếm cách làm, cài thêm công cụ,… hết hơi. Mặt khác vì là tầng lớp thượng lưu nên hay sợ điều tiếng, những cái gì không phải opensource là không dùng, báo hại người dùng phải tự bổ xung hơi bị mệt. Nhưng về lâu dài, tiềm năng của Ubuntu là vô địch và tương lai chắc còn sáng lạn.

Cô em Kubuntu khoác bộ cánh KDE4 lộng lẫy cũng được cho ở chung với chị (System -> Administration -> Synaptic Package Manage rồi tìm cài kubuntu-desktop). Nếu muốn diện bộ áo mới nhất KDE 4.3 (vừa may xong hôm 4/8/2009) thì theo hướng dẫn ở đây. hoặc ở đây. Mặc áo xong, ra khỏi phòng (log out) rồi trước khi vào lại, ở màn hình Log in nhấn vào Options -> Sessions để chọn. Kubuntu mặc áo KDE4 không được nhuyễn như Mandriva. Dung nhan Kubuntu 9.04 với KDE 4.3 như thế này:

Sống chung nên hai cô có thể dùng lẫn đồ của nhau. Ubuntu có thể dùng Kontact viết cho KDE và ngược lại Kubuntu cũng dùng được Brasero vốn viết cho GNOME. Thực ra cái đó không phải là mới. Thời các cụ tổ Red Hat (còn miễn phí) và Mandrake, bộ CD cài có 5-6 đĩa, cài xong là có cả KDE và GNOME cùng một đống phần mềm hỗn hợp. Bắt đầu từ Ubuntu nhằm mục đích phổ biến cho nhanh, mọi thứ được co gọn lại về bộ cài một đĩa CD mới có sự phân biệt như ngày nay.

Linux Mint 7

Trong 12 tháng qua (và kể cả trước đây), Linux Mint luôn đứng trong TOP 5 Người đẹp Linux Hoàn vũ. Về cô này đã có bài chi tiết trước đây. Khi cần giới thiệu người đẹp Linux với một người mới (bạn bè, người thân) đưa cô này ra là tiện nhất vì các lý do sau:

• Mất độ 20 phút cài vào ổ cứng là xong. Hầu như không phải cài thêm gì (trừ bộ gõ tiếng Việt). Ubuntu và Mandriva phải cài bổ xung nhiều. Linux Mint con nhà bình dân không thượng lưu như Mandriva và Ubuntu nên không câu nệ tiểu tiết hay nói đúng hơn là không sợ điều tiếng. Cái gì cần là có không phân biệt cái đó có thuộc đẳng cấp mình (opensource) hay đẳng cấp khác (proprietary).
• Giao diện nhẹ (GNOME) phù hợp với mọi cấu hình máy, thoáng, đẹp và menu dễ dùng.
• Linux Mint cũng họ nhà Ubuntu. Do đó thừa hưởng được mọi ưu thế (và cả nhược điểm) của Ubuntu như đã nêu ở trên, nhất là phần hướng dẫn tiếng Việt cho người mới học. Mặt khác vì sinh sau nên Linux Mint có những phần bổ xung mà Ubuntu không có.

PCLinuxOS 2009.2

PCLinuxOS năm ngoái liên tục đứng trong TOP 5 Người đẹp Linux Hoàn vũ. Năm nay thì tụt hạng còn có thứ 7 nhưng vẫn còn có hạng. Con nhà nghèo (nhóm phát triển hoàn toàn là tình nguyện), bố mẹ lại lục đục nên cô chịu nhiều thiệt thòi. PCLinuxOS thuộc họ nhà Mandriva nên cũng thừa hưởng được nền nếp gia phong vốn có (Administration Center).

PCLinuxOS 2009.2 vẫn giữ nguyên bộ áo KDE3. KDE3 nhẹ hơn KDE4 dù không lộng lẫy bằng nhưng phát triển lâu nên khá chín, nhiều công cụ tiện ích bổ xung và chạy cũng nhanh hơn. PCLinuxOS cũng như Linux Mint có tính thực dụng cao nên cái gì cần là có và có khá nhiều tiện ích.

PCLinuxOS có một bộ cánh GNOME khá độc đáo như thế này (cái theme này chắc cài được lên các bản GNOME khác):

Tuy nhiên hai cô này hơi khó ghép ở chung với nhau.

Một trong những điểm chơi trội gần đây của PCLinuxOS là bản Firefox 3.5 vừa ra đời chỉ ít lâu sau đã được chính thức đươưa vào kho và tự động upgrade được. Các cô khác còn đang ngắm nghía, thử nên nếu muốn phải tự cài riêng từ ngoài vào.

Thực tình trước đây openSUSE, Fedora, Debian, Mepis, DreamLinux, Knopix,… và thậm chí cả openSolaris cũng đã lần luợt đi qua hậu cung này. openSUSE dung nhan không có gì đặc biệt, nề nếp gia phong rất bài bản nhưng lại quá rắc rối khắt khe, Fedora và Debian dòng dõi lâu đời nhưng không có gì nổi bật đối với người dùng bình thường, Solaris là một nhánh trực hệ của cụ cố Unix, khó tính khó nết không chịu sống chung với các cô khác nên đều bị loại. Bởi vì mục đích lập hậu cung là thực dụng, không phải nghiên cứu.

Những lúc vui đùa với đám mỹ nữ này, coi khinh các loại virus, nghĩ đến những kẻ đang mê muội bám đuôi bà lão Window mà thấy thương và ái ngại.

(còn tiếp, nếu trời còn nóng).

Vài thứ về Ubuntu, Kubuntu

1- Làm việc với hai màn hình

Trong Ubuntu đã có chương trình randr (giao diện dòng lệnh) để chỉnh độ phân giải màn hình khi kết nối máy tính vào thêm một màn hình ngoài. Cài thêm giao diện đồ họa (front end) của nó là grandr (có sẵn trong kho phần mềm, tìm và cài bằng Synaptic), chương trình này xuất hiện trong menu System -> Administration -> Multiple Screens.

Dùng chương trình này có thể cắm notebook đã bật sẵn vào màn hình ngoài, bật và chỉnh độ phân giải màn hình ngoài mà không cần khởi động lại hệ điều hành.

Cách làm trên cũng đúng cho mọi hệ Linux Gnome. Tuy nhiên có điều lạ là openSUSE Gnome không có sẵn phần mềm này trong kho phần mềm của nó.

Các hệ Linux KDE cũng có phần mềm tương tự là KRandR và thường được cài sẵn.

2- Perfectbuntu đầy đủ hơn ubuntu-restricted-extra.

Khi cài xong Ubuntu, phải cài thêm vài thứ tập hợp trong gói ubuntu-restricted-extra (multimedia codecs, font Windows, Java, Flash plugin, DVD playback). Theo hướng dẫn tại đây, còn có thể cài một lần cho xong ngoài những thứ vừa nêu, nhiều thứ cần thiết khác bằng một chương trình dưới dạng script là Perfectbuntu.

Tải file về theo cách hướng dẫn ở cuối trang nói trên hoặc tải file perfectbuntu tại đây và tại đây. Mở Terminal tại thư mục có chứa file rồi chạy lệnh sudo perfectbuntu.

Chương trình sẽ nêu ra lần lượt các câu hỏi để bạn tự quyết định. Khi hỏi xong, nó sẽ add các kho phần mềm cần thiết, tải các gói phần mềm đã chọn về cài. Vì là mã script nên bạn có thể xem và sửa nội dung Perfectbuntu dễ dàng. Chương trình dùng cho Ubuntu từ 8.04 đến 9.04 cả 32 lẫn 64bit. Tôi chưa thử nhưng có lẽ cũng dùng được cho cả Kubuntu.

3- Tinh chỉnh Ubuntu bằng Ubuntu Tweak

Ubuntu Tweak là một bộ công cụ “điều khiển” Ubuntu rất có ích, bổ xung nhưng cái mà Ubuntu không có, gồm các mục:

Computer: một số thông tin hệ thống

Applications: cài đặt một số phần mềm chọn lọc, sửa danh mục các kho phần mềm, dọn dẹp làm sạch một số thứ liên quan đến các gói phần mềm đã cài.

Startup: quản lý các chương trình tự khởi động

Desktop: chỉnh trang màn hình Desktop.

Personal: chỉnh nhiều thứ theo ý người dùng.

System: chỉnh một số thứ thuộc về hệ thống.

Tải về và xem thêm thông tin tại đây.

4- Kho driver card màn hình cập nhật

Trong một post trước tôi có dịch một bài viết nói về tình trạng driver màn hình Intel hiện nay. Nếu bạn thật sự cần những driver màn hình mới nhất (Intel, NVIDIA, ATI, …) hãy xem dự án này (cho cả Ubuntu và Debian). Kho các driver màn hình dành cho Ubuntu, Kubuntu có tại đây.

Nhấn vàoSystem > Administration > Software Sources, nhấn tiếp vào tab”Third-party Software” rồi copy và paste hai kho sau:
deb http://ppa.launchpad.net/xorg-edgers/ppa/ubuntu jaunty main
deb-src http://ppa.launchpad.net/xorg-edgers/ppa/ubuntu jaunty main
Nhấn vào link này copy toàn bộ khối ký tự từ  BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK đến hết, paste vào một file text. Nhấn vào tab Authentication, nhấn tiếp vào Import Key file rồi tìm đến file vừa tạo để nhập key vào.

Nhấn tiếp vào nút Reload để cập nhật danh sách phần mềm, đóng màn hình lại. Nhấn vào menuSystem > Administration > Synaptic Package Manager rồi nhấn nút Mark All Upgrade để cài driver màn hình mới nhất.

5- Nautilus scripts

Trình quản lý file Nautilus có nhiều script mở rộng các tính năng tập hợp tại đây. Có thể tải file này về, giải nén thành thư mục nautilus-scripts rồi copy toàn bộ thư mục đó vào thư mục ẩn /home/<username>/.gnome. Đóng Nautilus lại rồi mở ra, nhấn phím phải chuột vào một thư mục hay file, trong menu con (service menu) xuất hiện sẽ có rất nhiều lệnh có ích. Không thích lệnh nào có thể mở thư mục nói trên xóa bớt đi.

6- Service menu của Dolphin

Tải tại đây hai file:

kde4-servicemenu-extract-and-compress_1.4.4~jaunty~ppa1_all.deb

kubuntu-servicemenu-rootactions_2.4.3~jaunty~ppa1_all.deb

và cài để có các lệnh bổ xung vào service menu của Dolphin (trong Kubuntu 9.04)

Kubuntu 9.04 (Jaunty Jackalope)

Kubuntu 9.04 (và các bản khác của dòng Ubuntu: Ubuntu, Xubuntu, …) vừa chính thức ra đời ngày 23/4/2009. Dưới đây là vài nét điểm nhanh.

Tên mã của phiên bản 9.04 là Jaunty Jackalope. Jackalope theo wikipedia là một con vật tưởng tượng giống một con thỏ có sừng nai, không dịch sang tiếng Việt được.

Tải về tại http://mirror-fpt-telecom.fpt.net/ubuntu-releases/kubuntu/jaunty/

Cài đặt: cài đặt cũng thông thường như Kubuntu 8.10. Cách biểu diễn các partition màu mè nhưng khó nhìn so với trước đây và với một số hệ Linux khác. Hiện đã chính thức hỗ trợ hệ thống file ext4 (xem bài Các hệ thống file nhật ký của Linux trên blog này).

Kubuntu 9.04 dùng KDE 4.2 có cải tiến và nhuyễn hơn bản 4.0. Tuy nhiên, khởi động  khá chậm, kể cả trên máy cấu hình cao.  Bản Kubuntu 8.10 với KDE 4.0 bị kêu nhiều nên phải ra bản Kubuntu 8.04.2 dùng KDE 3.5. Trang download giới thiệu cả hai bản Kubuntu 9.04 và 8.04.2:

• Kubuntu 9.04 – Featuring the cutting edge KDE 4 and maintained until 2010
• Kubuntu 8.04 – Featuring the mature KDE 3 and maintained until October 2009

Trên máy notebook Dell Inspiron 700m, nhận biết và cài wifi tốt. Nhưng trên một máy để bản, không nhận được card LAN onboard, phải cài card rời.

Trong bản 9.04 này, kho phần mềm của FPT đã được chính thức đưa vào danh sách các kho của Ubuntu. Trong KPackageKit -> Settings -> Edit Software Sources -> Download from, chọn Other rồi cuốn xuống dưới cùng ở mục Vietnam chọn kho này. Tốc độ download khá nhanh.

KPackageKit được dùng thay cho Adept Manager để quản lý các gói phần mềm. Phần mềm này đẹp nhưng thiếu nhiều tính năng so với Adept Manager. Ví dụ: không cho biết tổng dung lượng tải về, không hiển thị chi tiết quá trình tải từng gói, không có dấu hiệu báo gói bị BREAK, v.v… Chắc phải đợi các phiên bản sau.

Kiểu quản lý kho phần mềm vẫn theo cũ: mỗi lần chỉ chọn một kho, nếu kho đó đứt phải chọn lại kho khác bằng tay. Cách quản lý kho theo mirror list của Mandriva có vẻ tốt và tin cậy hơn về lý thuyết, tuy thực tế thì không được như vậy.

Đặc biệt trong các bản K/Ubuntu trước có gói k/ubuntu-restricted-extras cài toàn bộ các gói không nguồn mở như flashplayer, java, msttcorefonts, multimedia codecs, unrar, …rất tiện. Trong bản 9.04 vẫn thấy có gói đó nhưng dung lượng có 4,9KB, cài xong chẳng thấy có tác dụng gì. Các gói trên phải cài riêng rẽ.

Gõ tiếng Việt vẫn dùng được x-unikey:

1. Tải file x-unikey-0.92.i386.ubuntu.deb (844,1KB) tại đây.
2. Nhấn vào file đó để cài.
3. Mở thư mục Home của user đang login (/home/<username> ) bằng Dolphin. Nhấn vào menu View, chọn Show Hidden Files.
4. Nhấn vào file ẩn .profile để mở file đó bằng Kate. Copy ba lệnh dưới đây rồi paste vào cuối file:
   • export LANG=en_US.UTF-8
     export XMODIFIERS=”@im=unikey”
     export GTK_IM_MODULE=xim
5. Tạo shortcut cho unikey tự khởi động trong thư mục ẩn Home/.kde/Autostart.

Đã thử gõ được tiếng Việt trong Firefox, KMail, OpenOffice (trước khi gõ vào một ô của Calc vẫn phải nhấn F2 để tránh lỗi mất chữ).Chưa biết khi gõ nhiểu thì có gặp lỗi gì không.

Đã thử cài scim nhưng trục trặc chưa dùng được, cần tìm hiểu thêm.

OpenOffice hiện đã là bản 3.0.1, một tiến bộ muộn màng của Ubuntu.

System Settings khá hơn bản 8.10, bổ xung thêm một số mục dùng được nhưng vẫn kém System Settings của KDE3 (không có mục quản lý các partition, phần network cũng thiếu một số tính năng, …). Muốn mount tự động một partition phải sửa trực tiếp file /etc/fstab.

Giao diện KDE4 thì đương nhiên đẹp, font chữ hiển thị đẹp hơn OpenSUSE nhưng chưa bẳng Mandriva. Power Management tốt hơn Mandriva. Tuy nhiên để nguyên chế độ mặc định thì KDE4 chạy hơi chậm.

Khi mở trình chơi nhạc Amarok lần đầu, nó sẽ đề nghị cài thêm một số gói để hỗ trợ MP3, flash,… Tuy nhiên để chạy multimedia trên Firefox tốt nhất là cài thêm smplayer và mozilla-mplayer. Trình Media Player nên dùng là SMPlayer, hỗ trợ nhiều codecs và giao diện cũng khá.

Điểm qua vài hệ Linux gần đây

Kubuntu 8.04.2

Kubuntu 8.04.2 là bản cập nhật của 8.04 KDE3, với lời thừa nhận rằng:” bản Kubuntu 8.10 KDE4 hiện chưa thích hợp cho mọi người dùng”. Nhóm Kubuntu có vẻ trầy trật với KDE4, ngay bản Jaunty sắp tới cũng có một phiên bản remix dùng KDE3.

Bản này cập nhật hơn 200 mục, nhẹ, ổn định, gõ tiếng Việt được bằng x-unikey-0.9.2. Không có gì mới hay nổi bật so với 8.04.

Update 28/4/09: bộ gõ unikey có một nhược điểm là khi gõ trên web (blog, gmail, …) không gõ nhanh được.

PCLinuxOS 2009

Sau gần hai năm (PCLinuxOS 2007 ra tháng 5/2007) đến nay PCLinuxOS mới ra được phiên bản mới: PCLinuxOS 2009.1 KDE3 và GNOME. Một hiện tượng đáng ngạc nhiên là mặc dù cập nhật chậm như thế nhưng trong hai năm qua, PCLinuxOS luôn nằm trong TOP10 của site DistroWatch, chứng tỏ sự quan tâm đến nó không giảm.

Trong thời gian đó, nội bộ nhóm phát triển có nhiều mâu thuẫn. Một bộ phận bỏ nhóm đi nơi khác. Như đã nhận xét trong một post trước, mô hình kinh doanh yếu của PCLinuxOS đã thể hiện rõ trong thời gian vừa qua.

Hai bản PCLinuxOS KDE3 và GNOME 2009.1 vẫn giữ nguyên được các ưu điểm cũ: thừa kế tính năng dễ dùng của Mandriva, cài sẵn các gói non-free và các phần mềm ứng dụng tương đối đầy đủ (trừ bản GNOME không có OpenOffice!), giao diện độc đáo và đẹp. Gõ tiếng Việt trên bản KDE3 vẫn dùng được x-unikey-0.9.2 ổn định không lỗi như x-unikey-1.0.4. Gõ tiếng Việt trên bản GNOME dùng scim với file vi-telex-locdt.mim.

PCLinuxOS chú ý đến những tiểu tiết sử dụng của người dùng Windows. Ví dụ trong bản KDE, nhấn phím phải chuột vào một thư mục có lệnh zip thư mục đó.

Tóm lại nếu muốn có một bản Linux đẹp để dùng (không phải để nghịch), cài đặt đơn giản thì nên chọn PCLinuxOS.

Nhược điểm lớn nhất là hai bản này chạy không thoát và nhanh như phiên bản cũ, nhất là trên các máy cấu hình thấp. Mô hình kinh doanh yếu tạo cảm giác không yên tâm.

openSUSE 11.1 (GNOME)

SUSE là một cây đại thụ trong làng Linux (bắt đầu năm 1996). Công ty hiện đang kinh doanh SUSE là Novell, một trong hai công ty Linux thành công nhất cho đến nay (công ty kia là RedHat). Chỉ đến năm 2005, theo mô hình Fedora của RedHat, Novell mới lập dự án openSUSE cho cộng đồng nguồn mở rộng rãi tham gia. Bản openSUSE nguồn mở miễn phí, luôn tích hợp các công nghệ và phần mềm mới nhất để làm con chuột thí nghiệm cho Novell lấy ý kiến từ người dùng, rút kinh nghiệm xây dựng bản SUSE Enterprise Linux bán cho các khách hàng doanh nghiệp.

Quá trình cài đặt và cấu hình openSUSE phức tạp và hoành tráng hơn các bản Linux phổ biến khác nhiều. Trong mỗi bước thực hiện, có nhiều những options, những thông số, những khái niệm để lựa chọn. Thực ra, những cái đó trong các bản Linux khác cũng có nhưng thường được ẩn đi theo những lựa chọn mặc định.Vì vậy nếu định tìm hiểu hơi sâu về Linux dùng openSUSE rất có ích.

Toàn bộ quá trình cài đặt và cấu hình dựa trên một công cụ trung tâm là YaST (Yes another Setup Tool). YaST có cả hai loại giao diện: giao diện đồ hoạ trên nền KDE hoặc Gnome và giao diện đơn giản chạy trên nền terminal (kiểu như giao diện các chương trình chạy trên nền DOS).

Control Center của openSUSE có lẽ là phong phú đầy đủ nhất trong các bản Linux. Trong đó có cả những tính năng mà chỉ do quan hệ với Microsoft mới có như Windows Domain Member. Dễ dùng thì không bằng Mandriva vì các mục cấu hình không ở dạng wizard như Mandriva nhưng số lượng mục cấu hình nhiều hơn (Ví dụ có các mục /etc/sysconfig Editor, Kernel Settings chắc không mấy user thường dám thử) và chi tiết hơn (ví dụ các Network Services).

Trình quản lý phần mềm (Software Manager) có vẻ chặt chẽ bài bản nhưng cũng phức tạp, rắc rối hơn các bản Linux khác. Mỗi lần chạy, nó đều tự động kết nối và kiểm tra lại danh sách các gói phần mềm hiện có trong các kho, hơi lâu nhưng cẩn thận (các bản Linux khác, phần này thường không tự động). Khi có xung đột, nó đưa ra ba bốn lựa chọn chắc sẽ làm cho user thường hoa mắt. Đặc biệt nó kiểm tra rất kỹ chữ ký số của các gói phần mềm, thấy lạ là hỏi. Quá trình cài đặt hiện lên màn hình thành bốn năm bước, cho cảm giác rất cẩn thận.openSUSE dùng dạng đóng gói file cài đặt là rpm.

Khi update phần mềm, các file tải về đều có tên delta RPM. Theo suy đoán thì có lẽ đây là các bản vá (patch) vào các gói đã có. Nếu đúng vậy thì dung lượng tải về sẽ nhỏ hơn là tải toàn bộ gói mới như phần lớn các bản Linux hiện đang dùng.

Tuy thế cũng vẫn có những lỗi khó hiểu. Khi lần đầu tìm cài thêm FreeFont, ta phải cài thêm cả đống phần mềm khác mà không hiểu tại sao. Chắc là trong cách thiết lập dependencies có lỗi. Mandriva cũng có lỗi kiểu này: thỉnh thoảng sau khi gỡ một phần mềm nào đó, nó hiện lên thông báo một danh sách dài các phần mềm không cần nữa và bảo ta dùng urpme –auto-orphans gỡ đi, nhưng nếu nghe theo là đi luôn, phải cài lại từ đầu. Về quản lý phần mềm, đến nay có lẽ Kubuntu với trình Adept Manager vẫn là hay và tiện nhất.

Khi định chạy một file mp3 lần đầu tiên trong trình duyệt Firefox, openSUSE sẽ dẫn người dùng qua 5-6 màn hình với những lời giải thích rất kỹ lưỡng về codecs để cuối cùng yêu cầu cài gói codecs-gnome (tương tự như ubuntu-restricted-extras). Dân kỹ thuật ham hiểu biết sẽ thích nhưng người dùng thường thì choáng váng. Tuy vậy, chỉ có những công ty kinh doanh lớn, lâu đời mới làm tỷ mỷ được như vậy.

Tiếng Việt trong bản Gnome gõ được bằng scim (cài gói m17n rồi add thêm file vi-telex-locdt.mim vào thư mục /usr/share/m17n). Tuy nhiên thỉnh thoảng lại bị mất tiếng Việt phải Ctrl+Shift bật lại tiếng Việt mới gõ tiếp được.

Giao diện của openSUSE chân phương, không màu mè. Nhược điểm lớn nhất là menu chính (Computer). Menu này theo kiểu kick-off mới nếu không quen hơi khó dùng và phải nhấn chuột nhiều lần mới tới được chỗ cần. Một số bản Linux khác cho phép chuyển về kiểu menu cũ nhưng openSUSE thì không. Phải remove menu đó đi rồi chọn add  Traditional Main Menu vào panel.

Các phần mềm ứng dụng cũng tương tự như các bản Gnome khác. Riêng OpenOffice là bản riêng của Novell dựa theo bản OpenOffice nguồn mở của Sun, hình như hỗ trợ tốt VBA macro và các dịnh dạng file của MS Office 2007 hơn bản gốc.

Sau khi cài openSUSE lên một máy notebook Dell Inspiron 700m (cấu hình khá thấp) chạy vẫn tốt. Nhưng sau lần update đầu tiên, không khởi động được vào màn hình đồ hoạ nữa.

Cũng một lần dùng Boot Loader của Control Center để sửa Boot Menu, khi khởi động lại, máy báo “Error No Operating System” tức là MBR bị lỗi. May mà dùng cách trong post “Sửa một số lỗi Linux 1″ cứu lại được.

Những nhận xét trên đều dựa trên kinh nghiệm mới dùng openSUSE lần đầu được hai ba ngày. Nếu đã tương đối thạo Linux thì cũng nên thử cho biết. Nếu mới làm quen thì không nên.

CAD và PDF trong Kubuntu 7.10

Trong Kubuntu 7.10 có thể vẽ các bản vẽ dùng các chương trình CAD (kể cả bằng AutoCAD 2000). Ngoài ra có thể soạn, tạo file PDF (mà không cần tới Adobe Acrobat); đọc file pdf bằng Adobe Reader, Kpdf; sửa, ghi chú vào file pdf bằng Foxit for Windows, pdfedit.
Tài liệu hướng dẫn có tại:
1- http://savefile.com/projects/1064804
2- http://www.mediafire.com/zxc232

Tìm kiếm file và thư mục trong Kubuntu Gutsy 7.10

Trong các phiên bản Kubuntu trước, việc tìm kiếm file và thư mục được thực hiện bằng chương trình KFind, cách nhập từ cần tìm có hơi khác Windows và không tìm được trong nội dung các file MS Office.

Trong bản Kubuntu 7.10, chương trình tìm kiếm mặc định là Strigi. Chương trình này khá tồi, sử dụng phức tạp, cũng không tim được nội dung các file MS Office.

Tuy nhiên, có thể cài đặt Google Desktop, một công cụ tìm kiếm rất mạnh, cài đặt đơn giản, tìm được trong nội dung các file MS Office và đồng thời lại là công cụ sao lưu tự động các file.

Tài liệu “Tìm kiếm trong Kubuntu 7.10.pdf” trình bày cách sử dụng KFind, cách cài đặt, cấu hình và sử dụng Google Desktop.

Có thể tải tài liệu này tại:

1- Site http://www.mediamax.com/zxc232
2- Site http://savefile.com/projects/1064804

UDATE: mục tìm kiếm bằng KFind và Google Desktop đã được đưa vào tài liệu “Sử dụng Kubuntu Gutsy Gibbon phần 2″ tải về từ kho dữ liệu Mediafire.