So sánh nhanh (K)Ubuntu 8.04, Mandriva 2008.1, PCLOS 2008 Gnome

Các bộ Linux nói dưới đây đều nằm trong số những hệ Linux hàng đầu. Kubuntu và Ubuntu là hai phiên bản của cùng một hệ Linux dùng hai môi trường đồ họa khác nhau: KDE và GNOME. Mandriva kế thừa Mandrake, dùng KDE. PCLinuxOS (PCLOS) xây dựng trên nền Mandriva có cả bản KDE và GNOME. Những so sánh dưới đây:

1. So sánh nhanh những đặc điểm chủ yếu nhất dưới góc độ của một người dùng bình thường, không có khả năng hoặc không muốn đi sâu vào những chi tiết kỹ thuật phức tạp.
2. Mục đích sử dụng là máy tính văn phòng: soạn văn bản, bảng tính, trình diễn, lướt web, thư điện tử, xem và nghe các file hình, nhạc. Các yêu cầu cao hơn như kết nối với thiết bị cầm tay, bảo mật, … không xét ở đây.
3. Chỉ đúng với các phiên bản được so sánh. Sang phiên bản sau tình hình có thể đã khác rồi.

Cài đặt:

Tất cả các hệ đều có chế độ chạy từ CD (LiveCD). Đây là chế độ nên thử nếu cài lần đầu (mặc dù chậm, mất thời gian) để kiểm tra xem có phần cứng nào không hoạt động được không (card mạng, wifi, sound card, video card,…). Tuy nhiên, nếu biết chắc, không cần kiểm tra thì (K)Ubuntu có menu cài thẳng, nhanh hơn là vào LiveCD rồi mới cài.

Các màn hình cài đặt tương tự nhau về nội dung. Màn hình Partition Manager của Mandriva và PCLOS có thêm một số nút lệnh nên trực quan và dễ dùng hơn. Điểm khác nhau chính nằm ở cuối: Mandriva và PCLOS có một số màn hình cho phép điều khiển quá trình tạo bootloader còn (K)Ubuntu thì không. Mandriva và PCLOS đều nhận được Windows đã cài trên ổ cứng nhưng không nhận lẫn nhau và phải add bằng tay. (K)Ubuntu nhận diện các hệ khác trên ổ cứng (cả Linux và Windows) khá tốt. Vì vậy nếu cài nhiều hệ điều hành trên máy thì nên cài (K)Ubuntu cuối cùng.

Tương thích phần cứng

Mandriva có vẻ tương thích phần cứng tốt hơn cả qua những trường hợp sau:

- Trên một máy có card mạng onboard, Mandriva nhận và cho card làm việc tốt. Các bản Kubuntu, Ubuntu và PCLOS 2007 đều nhận được card này nhưng card không hoạt động được.

- Trên máy Dell 700m, Mandriva và PCLOS nhận và kích hoạt được card wifi ở cả hai chế độ mã hóa WEP và WPA. Kubuntu và Ubuntu không kích hoạt được card ở chế độ WEP. Ngay cả sau khi kích hoạt được card ở chế độ WPA, (K)Ubuntu thiết lập kết nối rất chậm, thậm chi xuất hiện màn hình phụ, nhấn connect mới vào mạng.

- Trên một máy có hai card mạng (một ra modem ADSL và một ra mạng LAN), Mandriva cài dễ dàng và cho cả hai card làm việc song song tốt nhất. (K)Ubuntu cài đặt cho hai card cùng làm việc khá phức tạp và thỉnh thoảng vẫn bị mất một kết nối. OpenSUSE chỉ cho làm việc một card, kích hoạt cái nọ thì cái kia tắt.

-Mandriva và PCLOS kích hoạt card xong có thể kiểm tra xem có hoạt động không. Ubuntu không có công cụ kiểm tra trạng thái card (tất nhiên có thể cài thêm), thường phải chạy Firefox để kiểm tra.

- Cài máy in HP 1020, Mandriva và PCLOS sau khi cài driver xong báo thiếu firmware, tự tải về. (K)Ubuntu không báo gì.

- Nối màn hình ngoài vào notebook, Mandriva nhận tốt cả hai màn hình, PCLOS 2008 Gnome màn hình ngoài bị lệch. (K)Ubuntu chưa thử.

Phần mềm cài sẵn

Duy nhất có Mandriva cài xong là dùng được ngay. PCLOS 2008 Gnome phải cài thêm OpenOffice. (K)Ubuntu phải cài thêm bộ restricted. Kubuntu còn phải cài thêm cả Firefox.

Mandriva và PCLOS bằng một nút nhấn có thể nhập toàn bộ font Windows có sẵn sang. Mandriva còn có nút lệnh cho import cả documents và một số settings từ Windows sang.

PCLOS 2007 KDE có vẻ đầy đủ phần mềm phụ nhất. Tuy nhiên bản này hơi cũ, phải sau lần update đầu tiên mới dùng tốt được.

Kho phần mềm thì (K)Ubuntu vô địch kể cả về số lượng lẫn tốc độ download. Mandriva xếp thứ hai và PCLOS xếp cuối.

Tiếng Việt

Mandriva có sẵn bộ gõ x-unikey-1.0.4 trong kho phần mềm, cài đặt dễ dàng nhưng bản thân x-unikey-1.0.2 trở lên có lỗi (trong mọi bản Linux KDE): a/ đang gõ bị mất tiếng Việt, phải tắt bật lại để gõ tiếp, b/gõ trong các ô của bảng, con trỏ đột ngột nhảy sang ô khác. Cài bản 0.9.2 thì không bị hai lỗi đó nhưng icon cập nhật luôn đỏ báo có phần mềm cập nhật (nâng lên 1.0.4).

PCLOS 2008 Gnome gõ được tiếng Việt bằng scim. Cài từ Control Center - System - Manage localization for your system. Copy file vi-telex-locdt.mim vào /usr/share/m17n và chỉ enable cách gõ này. Chưa thử nhiều nên chưa biết có lỗi gì không.

Kubuntu 8.04 vẫn dùng x-unikey-0.9.2 được. Ubuntu 8.04 theo hướng dẫn ở đây. (chưa thử).

Control Center

Control Center của Mandriva và PCLOS (kể cả bản Gnome) hay nhất vì là dạng wizard hướng dẫn từng bước, thiếu phần mềm nào thì tự tải về cài. Đây là hướng xây dựng Control Center rất tốt, làm cho Linux thân thiện với người dùng. Kubuntu cũng có Control Center tập trung khá tốt tuy không bằng hai hệ nói trên. Ubuntu dở nhất về mặt này.

Giao diện

KDE hay GNOME là tùy sở thích. Cá nhân tôi thích KDE hơn. Mandriva và PCLOS có cơ chế convert font sao đó nên chọn font nào làm font màn hình cũng đẹp. (K)Ubuntu chỉ có font Free (FreeSerif, FreeSans,…) hiển thị tốt trên màn hình. Giao diện đẹp thì PCLOS là nhất, đặc biệt là giao diện PCLOS Minime.

Tốc độ

Hiện tại PCLOS 2008 GNOME nhanh nhất (và chắc bản PCLOS 2008 KDE sắp ra cũng vậy). Dùng bản này có cảm giác nhẹ nhõm, nhanh rất dễ chịu khác hẳn các bản còn lại. Mandriva xếp thứ hai còn (K)Ubuntu đứng hạng chót. So sánh ở đây đều ở chế độ tắt tất cả các hiệu ứng màn hình rồi.

Kết luận:

Ở giai đoạn này, nếu thích tốc độ thì nên dùng PCLOS 2008 GNOME. Mới học nên chọn Mandriva hoặc PCLOS 2008 KDE sắp ra (nhược điểm lớn nhất là hiện chưa có tài liệu hướng dẫn tiếng Việt). (K)Ubuntu dành cho người thích tự cài và tìm hiểu về phần mềm nguồn mở (vì kho phần mềm lớn).

Còn hai đại gia nữa tôi đã thử qua nhưng không có ấn tượng gì lắm: OpenSUSE và Fedora. OpenSUSE có lẽ phù hợp cho việc tìm hiểu sâu hơn một chút về linux (cho chọn rất nhiều các thông số kỹ thuật). Fedora không thấy có gì nổi bật ngoài tuổi đời lâu nên nhiều người biết, phần mềm nào cũng có bản build sẵn cho Fedora.

Cần phải nhắc lại là các ý kiến trên chỉ căn cứ vào việc dùng lướt qua các phần mềm trong một thời gian ngắn của một người dùng bình thường. Chắc là có nhiều điểm vừa sai vừa thiếu nhưng cũng chia sẻ để mọi người tham khảo.

Ba phiên bản phần mềm mới có tính đột phá sắp ra đời!

1- Ubuntu Hardy Heron 8.04: Ubuntu đã cam kết từ đầu là cứ 6 tháng lại có một phiên bản mới. Sau bản hiện nay 7.10 (tháng 10/2007), phiên bản tiếp theo là 8.04 tên mã là Hardy Heron (con diệc gan dạ) sẽ chào đời vào tháng sau 04/2008). Hiện đã có bản 8.04 beta. Đây là một phiên bản được chờ đón vì sẽ có nhiều thay đổi lớn:

• Xorg 7.3 trình điều khiển màn hình, bàn phím, chuột đời mới sẽ có tính năng tự cấu hình cao hơn trước. Hỗ trợ cắm nóng và chỉnh cấu hình on-the-fly. Có thêm một số driver mới. Hỗ trợ màn hình cảm ứng. Hỗ trợ chỉnh màn hình thứ hai linh hoạt hơn. Cho đến nay, chỉnh các thông số màn hình vẫn là điểm yếu của Linux so với Windows. Hy vọng là lần này sẽ có nhiều cải tiến.
• Môi trường đồ họa GNOME 2.22 (đối với Ubuntu) và KDE 4 (đối với Kubuntu). Riêng về giao diện đồ họa thì hiện Linux và Win ngang nhau: bóng bẩy, đẹp, có nhiều hiệu ứng 3D,… Nhưng ngược lại cũng đòi hỏi cấu hình máy cao. Kubuntu KDE4 chạy chậm hơn PCLinuxOS 2007 nhiều mà đồ họa cũng không đẹp hơn.
• Nâng cấp, thay đổi một loạt các phần mềm ứng dụng.
• Tích hợp tốt với môi trường mạng Active Directory của Windows nhờ phần mềm Likewise open.
• Cài đặt và gỡ bỏ trực tiếp trong Windows (như cài một phần mềm Windows, vào một thư mục của Windows) bằng phần mềm Wubi. Loại bỏ được các sai lầm theo kiểu cài cũ (tạo partition mới) có thể làm mất Windows và gây khó khăn ngần ngại cho người mới học Linux. Tính năng này được xem là một bước quan trọng góp phần phổ biến Linux cho người mới dùng.
• Chi tiết về Ubuntu xem thêm ở đây, Kubuntu: ở đây.

Tính từ hôm nay, còn 31 ngày nữa bản 8.04 sẽ chính thức ra đời.

2- Firefox 3: trình duyệt Firefox hiện đang là bản 2.0.0.12. Phiên bản tiếp theo Firefox 3 đã có đến bản beta 4 với nhiều thay đổi quan trọng:

• Dùng cơ cấu hiển thị web (Web rendering platform) phiên bản mới Gecko 1.9 với hơn 12.000 mục nâng cấp, sửa chữa.
• An toàn hơn khi duyệt web: kích vào một biểu tượng nhỏ trong thanh địa chỉ để xem thông tin về chủ nhân site và dạng bảo vệ an toàn của kết nối đến site đó. Các site đã biết như nguồn phát tán malware (virus,spyware, trojan,…) sẽ được cảnh báo khi bạn truy cập vào đó. Các site bị nghi là giả mạo (forgery) sẽ không cho hiện nội dung. Khi tải các file chạy sẽ thông báo cho chương trình antivirus để quét.
• Dễ sử dụng hơn: quản lý các password tiện hơn, dễ cài các add-on hơn, chương trình Download Manager cải tiến, có thể tiếp tục download sau khi ngừng (resume), zoom toàn bộ trang hoặc chỉ text và nhớ các thiết lập zoom, quản lý các tab thuận tiện hơn, resize được thanh địa chỉ và thanh search, tích hợp giao diện với Vista, Mac và Linux.
• Cá biệt hóa nhiều hơn: bookmark dễ hơn và quản lý tốt hơn, thanh địa chỉ cải tiến có chức năng auto-complete phong phú và dễ sử dụng hơn, tích hợp với các ứng dụng web,…
• Tích hợp các công nghệ mới để hiển thị web nhanh hơn và tốn ít bộ nhớ hơn.

Đối với những người dùng web như một môi trường làm việc, trình duyệt quan trọng không kém gì Office.
3- OpenOffice 3: bản OpenOffice hiện là 2.3, bản 2.4 sắp sửa phát hành và khoảng 160 ngày nữa là OpenOffice 3 sẽ ra đời. Ngay từ bây giờ có thể tải bản 3 đang hoàn thiện ví dụ tại đây về dùng thử. Một số tính năng mới:

• Xem được nhiều trang đồng thời: xem được nhiều trang với độ phóng (zoom) khác nhau, xem hai trang như sách.
• Hiển thị note (comment) ở bên lề. Tính năng này có trong MS Office nhưng chưa có trong OpenOffice 2.3.
• Hỗ trợ từ gốc (native) định dạng OpenXML của MS Office 2007 (docx, xlsx, pptx). Các bản OpenOffice 2.3, 2.4 cũng có thể đọc được định dạng này nhờ odf-converter-intergrator . Ngược lại, MS Office đọc được các file OpenDocument (odt, ods, odp) bằng odf-converter.
• Solver trong Calc để giải các bài toán quy hoạch tuyến tính. Bản OpenOffice 2.3 có thể cài thêm solver này như một extension tại đây.
• Tô màu trong suốt trong Calc thay cho cách tô màu đặc hiện nay.
• Tạo bảng trong Impress.
• Tăng tốc độ mở (hiện OpenOffice 2.3 mở chậm hơn MS Office nhiều).
• Insert cross-preference là các heading (như trong Word). Tính năng này hiện có trong OpenOffice 2.3 nhưng dùng cách kéo thả và phải insert toàn bộ heading.
• Nhiều người cùng soạn một bảng tính.
• Mở và edit được file PDF!

Nhưng có hai tính năng cũng cần lại chưa thấy có: tùy biến bullet, numberring và chia ngang màn hình (rất cần khi dịch văn bản).

Bản OpenOffice 2.4.0 với một số cải tiến có lẽ sẽ ra đời vào 27/3/2008!

Kích hoạt các kho phần mềm Ubuntu, Kubuntu dành cho Việt nam

Hệ Linux Ubuntu (Kubuntu, Xubuntu, Edubuntu,…) có một hệ thống các kho phần mềm giống nhau rải rác khắp thế giới để tạo thuận lợi cho người dùng download nhanh từ kho gần nhất. Đây cũng là một ưu điểm chứng tỏ cách tổ chức bài bản của Ubuntu so với một số hệ Linux khác.

Trong quá trình cài Ubuntu, khi đạt khoảng 70%, chương trình cài bắt đầu tìm kiếm các kho để tải về bản cập nhật an ninh (security) mới nhất và sẽ thiết lập kho mặc định là kho gần nhất căn cứ vào địa chỉ IP của người cài. Vì vậy:

1- Ngay khi boot máy từ đĩa cài CD xong, hoặc là phải thiết lập kết nối Internet hoặc phải tắt hết kết nối đi (rút dây mạng LAN, tắt modem ADSL nếu máy có Wifi). Nếu không quá trình tìm kho sẽ diễn ra khá lâu mà cuối cùng vẫn xuất hiện thông báo là không tìm được, làm tăng thời gian cài. Khi đã tắt hết các kết nối, chương trình sẽ không tìm nữa.

2- Nếu tắt kết nối, khi cài xong thiết lập kết nối Internet rồi mở Adept Manager (với Kubuntu) hoặc Synaptic (với Ubuntu) ta sẽ thấy kho mặc định là Main Server.  Nhấn vào đó, chọn trong danh sách thả xuống mục Other sẽ xuất hiện cửa sổ có nút Find Best Server, nhưng thường nút này cũng không tìm được server for Vietnam.

3- Khi đó cần phải mở file sources.list bằng một trong các cách (dưới đây ví dụ làm với Kubuntu):

a/ Mở thư mục /etc/apt bằng Konqueror. Nhấn chuột phải vào file sources.list rồi chọn trong menu con Edit as Root. Sau khi nhập mật khẩu của admin, chương trình KWrite sẽ mở file source.list.

b/Vào KMenu -  Run Command, chạy lệnh kdesu    kwrite    /etc/apt/sources.list. Kết quả cũng như trên.

c/ Vào KMenu - System - Konsole. Trong terminal chạy lệnh   su  nano   /etc/apt/sources.list. Chương trình soạn thảo dạng text nano sẽ mở file sources.list.

Đọc file vừa mở, sẽ có những dòng như thế này:

 #Line commented out by installer because it failed to verify:
# deb http://vn.archive.ubuntu.com/ubuntu/ gutsy main restricted

Dòng thông báo bên trên cho biết kho bên dưới bị đánh dấu # (disable) vì chương trình cài không kiểm tra được. Dòng bên dưới là địa chỉ kho dành cho Việt nam (có chữ vn ở sau http). Xoá hết các dấu # để kích hoạt kho (enable). Chỉ cần kích hoạt một kho vn. Làm xong, save file lại rồi đóng chương trình. Với nano, save là Ctrl+o và đóng chương trình là Ctrl+x.

Quay lại Adept Manager, nhấn vào nút Fetch Updates để cập nhật lại danh sách phần mềm từ các kho. Khi cập nhật xong, vào Adept  - Manage Repositories mở màn hình Software Sources sẽ thấy mục Download from là Custom servers. Nhấn vào mũi tên bên phải, danh sách xổ xuống bây giờ có thêm mục Server for Vietnam, chọn mục đó. Nhấn lại nút Fetch Updates để cập nhật lại.

Ping thử thì kho này không đặt ở VN. Nhưng có lẽ vì số người truy cập ít nên tốc độ nhanh hơn là tải từ Main server.

Gõ tiếng Việt trong Kubuntu Gutsy 7.10 bằng SCIM

Cho đến nay, tôi vẫn dùng x-unikey 0.9.2a để gõ tiếng Việt trong Kubuntu Gutsy 7.10:

Ưu điểm: - cài đặt dễ dàng, chỉ cài một lần, không phải cấu hình gì thêm. Điều khiển bằng giao diện hoặc phím tắt dễ dàng.

- gõ tiếng Việt trơn tru, thuận tiện trong các ứng dụng và trên web bằng kiểu gõ Telex dùng font unicode. Đã thử gõ font VNI kiểu telex trong OpenOffice Writer cũng tốt. Chưa thử với cách gõ VNI.

Nhược điểm: - Trong OpenOffice Calc, nếu đang gõ mà nhấn SHIFT để gõ chữ hoa tiếng Việt (vd: Đ) thì con trỏ giật sang trái xoá hết các từ đã gõ trước đó. Khắc phục tạm: trước khi gõ vào một ô nào phải nhấn F2 rồi mới gõ.

- Không gõ nhanh trên web được cũng vì cơ chế giật con trỏ sang trái nói trên. Nếu gõ nhanh thì sẽ bị mất một số chữ do con trỏ di chuyển không kịp.

- Các bộ mới hơn 1.02, 1.0.4 thỉnh thoảng bị “đơ”: đang gõ tiếng Việt, đột nhiên không gõ được. Phải nhấn Ctrl+Shift hai lần để tắt tiếng Việt đi rồi bật lại thì mới gõ tiếp được. Chỉ có bộ 0.9.2a là không bị lỗi này.

Hiện đang thử dùng SCIM . SCIM (Smart Common Input Method) là bộ gõ đa năng có thể dùng gõ hàng chục loại ngôn ngữ khác nhau trên thế giới .

Cách cài đặt:

1- Vào KMenu - Adept Manager, tìm và cài scim.

2- Vào site này, tải bản scim-viettiti.deb về rồi cài.

3- Khởi động lại máy, biểu tượng của scim sẽ xuất hiện trong System Tray của panel bar (nếu không thấy, nhấn Ctrl+Space). Nhấn chuột mở SCIM Setup rồi thiết lập mấy mục sau:

Dưới mục IMEngine, chọn Global setup. Nhấn Disable All, sau đó trong mục Vietnamese, enable kiểu gõ vi-telex-locdt. Dưới mục FrontEnd, chọn Global setup rồi chọn Keyboard Layout là English (US). Dưới mục Panel, chọn GTK rồi chọn Show là Always.

Tổ hợp phím để chuyển giữa tiếng Anh và tiếng Việt là Ctrl+Space.

Nhận xét sơ bộ:

Gõ tốt tiếng Việt trong OpenOffice và trên web. Do không dùng cơ chế lùi con trỏ sang trái để đặt dấu nên gõ nhanh được và gõ tốt trong OpenOffice Calc, không bị lỗi như unikey. Nếu hay dùng các trình soạn thảo trên web (forum, email, Google Docs, …) và quen gõ nhanh thì đây là ưu điểm nổi bật.

Đang gõ tiếng Việt, nhận được các từ tiếng Anh như cách gõ của unikey (gõ đúp dấu). Tuy nhiên thỉnh thoảng bị lỗi sau đó không gõ tiếng Việt được, phải Ctrl+Space để bật lại tiếng Việt.

Cần phải thử thêm một thời gian nữa mới có thể kết luận được.

KUBUNTU GUTSY 7.10: Cài đặt máy in CANON LASER LBP5300, LBP3500, LBP3300, LBP5000, LBP3210, LBP3000, LBP2900, LBP3200, LBP-1120/1210

Một số loại máy in Canon LBP dùng một driver riêng của Canon, Canon Advanced Printing Technology - CAPT driver,  cách cài hơi khó hơn bình thường. Tôi chia sẻ cách cài trong file “Cai dat may in Canon LBP.pdf” tại các kho dữ liệu Mediamax và Savefile.

Mong nhận được ý kiến và góp ý sửa chữa của mọi người.

Kubuntu 7.10: Lỗi cài máy in HP 1020 và một số loại khác

Máy in HP 1020 có một lỗi: nếu tắt điện máy in thì sau đó bật điện lại không in được nữa.

Cách khắc phục:

1- Mở terminal (KMenu -> System -> Konsole). Chạy lệnh getweb 1020 . Lệnh này sẽ tải file sihp1020.img từ Internet về thư mục Home. Tìm file đó và Copy.

2- KMenu -> Run Command, chạy lệnh kdesu konqueror . Trong Konqueror, mở thư mục /usr/share/foo2zjs/firmware rồi Paste file sihp1020.img vào đó.

3- Nhấn nút chuột phải vào thư mục firmware, chọn Propeties -> Permissions. Đặt mục Others thành Can View & Modify Content. Kích chuột chọn mục Apply changes to all subfolders …. rồi OK.

4- Quay lại terminal, chạy lệnh sau (copy lệnh rồi paste vào terminal):
arm2hpdl /usr/share/foo2zjs/firmware/sihp1020.img > /usr/share/foo2zjs/firmware/sihp1020.dl
5- Tắt máy in rồi bật lại sẽ vẫn in được bình thường.

Cách làm trên có lẽ cũng đúng cho những máy in dùng driver foo2zjs: HP 1000, 1005, 1018, 1020, 1022; Samsung CLP-300, 600, CLX-3160, v.v….Danh sách máy in có trong thư mục /usr/share/ppd/foo2zj. Khi cài các máy in này, mở thư mục đó để tìm driver. Lệnh getweb ứng với từng loại xem tại http://foo2zjs.rkkda.com/

Theo dõi trạng thái kết nối mạng trong Kubuntu 7.10

Khi cài Kubuntu, biểu tượng của Network Manager sẽ hiện lên trên panel. Nhưng để theo dõi trạng thái kết nối mạng LAN hoặc Internet thì phải dùng Knetstats, KNemo (hoặc một vài phần mềm khác).
1- Mở Add/Remove Programs. Gõ vào ô Search cụm từ “network monitor”. Trên màn hình sẽ xuất hiện 5 phần mềm khác nhau. Chọn cài KNetStats hoặc KNemo

2- Mở thư mục /home/<username>/.kde/Autostart bằng Konqueror (trước đó phải vào View - Show Hidden Files để nhìn thấy thư mục ẩn .kde). Nhấn nút chuột phải, chọn Create New - Link to Application (mở thư mục bằng Dolphin không có lệnh này) rồi tạo link cho Knetstats tự khởi động. Nếu dùng KNemo thì không phải tạo link này

3- Khởi động lại máy. Các biểu tượng của các card mạng LAN, wifi (giống như trong Windows) sẽ xuất hiện trên panel. Nhấn nút phải chuột để cấu hình KNetStats, nhấn nút trái chuột vào từng biểu tượng để xem thông tin chi tiết (tốc độ download, upload, địa chỉ IP, MAC, biểu đồ tốc độ, v.v….). Card nào đang hoạt động sẽ nhấp nháy. Card nào không hoạt động sẽ có dấu chéo.

Các phần mềm trên chỉ theo dõi trạng thái mạng. Muốn cấu hình kết nối mạng phải vào System Settings - Network Settings. Có thể cài thêm các phần mềm khác về mạng: gõ từ “network” vào ô Search của Add/Remove Program. Ví dụ phần mềm Wifi-rada dùng tìm các mạng wifi và cấu hình kết nối.

Sửa lỗi không vào được màn hình đồ họa 2

Khi chỉnh độ phân giải màn hình, thay driver của card màn hình,… có thể gặp các lỗi sau:

1- Khi khởi động lại, không vào được màn hình đồ họa.

2- Màn hình có độ phân giải quá lớn hoặc quá bé.

Trong một post trước đã trình bày một vài cách sửa các lỗi nói trên. Nhưng cách này có lẽ hay hơn:

1- Khởi động ở chế độ Recovery Mode

2- Tại dấu nhắc lệnh, gõ dpkg-reconfigure xserver-xorg -phigh rồi Enter.

3- Gõ tiếp reboot rồi Enter.

Chú ý khi cài chung Windows và Kubuntu trên một máy

Khi cài Kubuntu 7.10 lên máy đã cài WinXP, Kubuntu sẽ:

1- Tự động nhận biết WinXP và tạo một boot menu để lựa chọn WinXP hay Kubuntu khi khởi động. File cấu hình của boot menu có đường dẫn /boot/grub/menu.lst . Nếu muốn có thể vào KMenu - Run Command chạy lệnh kdesu kate /boot/grub/menu.lst để điều chỉnh một số thông số cấu hình khởi động theo ý muốn.

2- Tự động nhận biết các phân vùng (partition) của Windows, kể cả NTFS hay FAT. Các phân vùng đó sẽ được tự động gắn kết (mount) vào các thư mục con trong thư mục /media của Kubuntu ở chế độ đọc - viết, dùng bình thường như thư mục HOME của Kubuntu. Do đó, nếu muốn có thể dùng chung thư mục My Documents của Windows như thư mục HOME của Kubuntu. Mọi văn bản, dữ liệu ghi vào My Documents sẽ dùng được khi khởi động vào bất kỳ hệ điều hành nào.

3- Tuy nhiên cần chú ý: khi khởi động vào WinXP làm việc xong phải shutdown hoặc restart đúng quy tắc (dùng các nút lệnh). Nếu bị mất điện đột ngột hoặc tắt máy cưỡng bức bằng cách dùng tay nhấn và giữ nút Power hoặc nút Restart trên vỏ máy (khi máy bị treo) thì phân vùng Windows sẽ bị đánh dấu là “unclean shutdown” và khi khởi động vào Kubuntu sẽ không mount được (vào /media/<tên phân vùng> sẽ không thấy có nội dung). Khi đó phải khởi động lại WinXP, rồi restart mềm (nhấn chuột vào nút Restart) lại để vào Kubuntu. Trong quá trình restart đó, khi shutdown WinXP bình thường, phân vùng Win sẽ được đánh dấu lại là “clean shutdown” , Kubuntu mới mount được nó.

4- Có thể cài lại Kubuntu nhiều lần và nếu làm đúng cách như đã hướng dẫn thì không bao giờ ảnh hưởng đến Windows. Tuy nhiên, nếu cài lại Windows thì sẽ bị mất boot menu không vào được Kubuntu nữa và phải cài lại Kubuntu. Có lẽ cũng có cách để sau khi cài lại Win, khôi phục lại boot menu nhưng tôi chưa biết.

Ngoài ra, từ Windows nếu muốn đọc-ghi phân vùng Linux thì cài phần mềm “Ext2 Installable File System for Windows”, download từ http://www.fs-driver.org/index.html

KDE4 chính thức phát hành

KDE (K Desktop Environment) một trong hai môi trường đồ họa nổi tiếng nhất cho các hệ điều hành Unix, Linux đã chính thức phát hành phiên bản 4 ngày hôm nay (11/1/2008). Đây là phiên bản được thế giới Linux háo hức chờ đón vì có nhiều tính năng mới, giao diện đẹp và bước tiến nhảy vọt so với các phiên bản 3.x.x trước đó.

KDE là môi trường chính của Kubuntu (K Ubuntu). KDE4 sẽ có trong phiên bản Kubuntu 8.04 ra đời vào tháng 4/2008 tới đây. Dùng Ubuntu có cái thú là định kỳ đều đặn 6 tháng một lần sẽ có một phiên bản mới (7.04, 7.10, 8.04, 8.10, … số đầu là năm, số sau là tháng).

Ngay từ bây giờ, người dùng Kubuntu 7.10 (KDE 3.5. có thể cài KDE4 (để xem trước) như sau;

1- Trong terminal, chạy lệnh sudo apt-get remove kdelibs5 kde4base-data kde4libs-data để gỡ các gói KDE4 cũ (nếu có).

2- Vào menu KMenu - Systems - Adept Manager mở chương trình Adept Manager. Trong đó vào tiếp menu Adept - Manage Repositories mở màn hình quản lý các kho phần mềm (Software Sources).

3- Trong màn hình Software Sources , chuyển đến tab Third-party Software rồi nhấn nút Add.

4- Copy dòng sau đây:

deb http://ppa.launchpad.net/kubuntu-members-kde4/ubuntu gutsy main

5- Quay lại màn hình Add APT Repositorry , nhấn chuột vào ô trắng rồi nhấn Ctrl + V để dán nội dung đã copy vào đó. Nhấn tiếp lần lượt các nút OK, Close, Reload trong các màn hình tiếp theo.

6- Trong Adept Manager, tìm và chọn cài (request install) kde4-core (tải về khoảng 100MB). Cũng có thể cài thêm kde4 (các phần mềm ứng dụng chính thức của KDE, 135MB).

7- Sau khi cài xong, khởi động lại máy. Tại màn hình nhập password, nhấn chuột vào hình chữ nhật trắng góc dưới bên phải, chọn Type of session - KDE4 rồi nhập pass, Enter để đăng nhập.

Nhận xét sơ bộ: giao diện đẹp và khác hẳn KDE 3.x.x. Tuy nhiên do giao diện mới nên cũng phải mất thì giờ đôi chút để làm quen và các máy cấu hình yếu chạy sẽ chậm (giống như chuyển từ WinXP sang Vista). Ngoài ra, một số ứng dụng chuẩn trên KDE cũng được cải tiến và có nhiều tính năng mới.

CHÚ Ý: cách cài đặt trên chỉ để tham khảo, tìm hiểu cho biết, không dùng làm việc được (vd: bộ gõ x-unikey không có tác dụng). Hãy chờ đến Kubuntu 8.04 tích hợp KDE4 một cách chính thức.

Chú ý khi cài Kubuntu 7.10

1- Khi boot máy bằng đĩa cài Kubuntu, trong menu xuất hiện nên chọn chế độ Check CD for defects (kiểm tra lỗi đĩa CD). Phải làm điều này trước khi cài vì:

a- Nếu đĩa bị lỗi ở những file thiết yếu, máy có thể không boot lên được tới màn hình đồ họa, ta lại tưởng là phần cứng có vấn đề tương thích với Kubuntu. (Nếu đĩa tốt 100% mà không boot được tới màn hình đồ họa mới là có vấn đề tương thích phần cứng).

b- Nếu đĩa bị lỗi ở những file khác, đặt đến lúc copy file đó vào máy sẽ bị báo lỗi. Kubuntu có cái dở là không thay được đĩa khác hoặc lau đĩa rồi thay vào cài tiếp như Windows mà phải cài lại từ đầu.

2- Trước khi cài nên rút hết dây mạng, dây modem ra khỏi máy. Nếu để dây, Kubuntu sẽ hiểu là có đường ra Internet, đến gần hết quá trình cài sẽ có một giai đoạn tìm các bản cập nhật về securities trên Internet rất lâu (vì thực tế lúc đó chưa nối ra Internet được). Quá trình cài khi đạt 78% là có thể yên tâm các file cần thiết đã được copy hết vào máy.

3- Thỉnh thoảng cũng gặp trường hợp không tương thích với màn hình ĐNA. Khi boot lần đầu, màn hình bị đặt ở độ phân giải thấp, chữ rất to, các nút lệnh bị khuất không cài được. Nếu boot lại chọn chế độ cài Safe graphic mà vẫn không được thì phải đổi màn hình khác.

Chú ý khi cài x-unikey vào Kubuntu 7.10

Các bước sau đây đã thực hiện trơn tru không gặp vấn đề gì:

1- Cài x-unikey ngay sau khi cài xong Kubuntu 7.10, chưa update hay cài phần mềm gì khác (không bắt buộc).

2- Tải bản x-unikey-0.92.i386.ubuntu.deb từ site www.unikey.org về (bản 1.0.4 có lỗi khi gõ đã nói trong một post trước. Bản 1.0.2 chưa thử). Bản 0.9.2 này đã dùng nhiều không bị lỗi (trừ lỗi trong OpenOffice Calc là lỗi chung của x-unikey cho đến thời điểm này).

3- Copy file nói trên ra Desktop (nếu để trong thư mục Home sẽ bị báo lỗi không tìm thấy file).

4- Nhấn đúp vào file, màn hình GDebi sẽ xuất hiện. Tiếp tục cài cho đến hết.

( Nếu vẫn bị báo lỗi không tìm thấy file, xem post “Một lỗi cài đặt hay gặp” ở dưới đây)

Gỡ bỏ các gói phần mềm thừa

Khi cài đặt phần mềm ứng dụng vào Kubuntu, các thư viện và gói phần mềm phụ trợ còn thiếu cũng được cài đặt theo. Nhưng khi gỡ bỏ phần mềm ứng dụng thì các thư viện và phần mềm phụ trợ vẫn còn lại trong hệ thống.
Để dọn dẹp sạch hệ thống khỏi những gói phần mềm thừa, chỉ cần chạy lệnh
sudo apt-get autoremove
trong terminal.

Hướng dẫn sử dụng và cài phần mềm vào Gutsy (tiếng Anh)

Site http://kubuntuguide.org/Gutsy có rất nhiều hướng dẫn sử dụng và cài bổ xung các loại phần mềm vào Kubuntu Gutsy 7.10.
Cần chú ý là cách cài phần mềm tại site này toàn dùng dòng lệnh (apt-get hoặc dpkg). Chỉ cần nhớ tên phần mềm, rồi tìm trong Adept Manager để cài thì trực quan hơn và đỡ gõ lệnh nhầm (trừ những phần mềm không có trong Adept Manager).

Một lỗi cài đặt hay gặp

Khi tải về các file deb và cài đặt thường gặp lỗi sau:
- Nhấn chuột trái vào file, chương trình cài GDebi xuất hiện kiểm tra các phần mềm phụ trợ (dependencies) đã có trên máy chưa, nếu chưa sẽ đưa vào danh sách tải về cài. Nhấn tiếp vào nút Install Packages thì chương trình chạy khá lâu rồi tự tắt, màn hình Installing không xuất hiện.
- Mở Terminal, cài bằng dòng lệnh:
sudo apt-get install <path>/<tên gói cần cài.deb>
thì bị báo lỗi E: Coudn’t find package mặc dù đường dẫn (path) đúng. Đây là lỗi rất hay gặp trong Kubuntu 7.10, không rõ lý do tại sao. Các bản 6.10 và 7.04 không gặp lỗi này.

Cách khắc phục: thay cho apt-get, dùng lệnh sau:
sudo dpkg -i <path>/<tên gói cần cài.deb>
dpkg là phần mềm quản lý cài đặt cấp thấp (low-level) các gói deb của Debian. apt là phần mềm cấp cao hơn để dùng dpkg, trong đó có công cụ dòng lệnh apt-get và gói adept gồm các giao diện đồ họa Adept Manager, Adept Installer, v.v…
CHÚ Ý: nếu gói cần cài đã có đủ các phần mềm phụ trợ, thì chỉ cần lệnh sudo dpkg như trên là xong. Nếu cần cài thêm phần phụ trợ thì lệnh trên sẽ báo lỗi. Mở Adept Manager ra, tìm theo tên gói cần cài, trạng thái (status) của gói sẽ là BROKEN. Nhấn phím phải chuột chọn Request Install, Adept Manager sẽ tải các gói phụ về cài và cài tiếp gói cần cài đến khi xong.

Làm việc với hai màn hình

Các trường hợp sau ta phải làm việc với hai màn hình:
1- Cắm laptop vào máy chiếu.
2- Cắm thêm vào máy tính một màn hình nữa.
Khi đó có thể phải chỉnh độ phân giải, xoay màn hình (khi có màn hình dọc). Trong Kubuntu đã cài sẵn một công cụ ít người biết là xrandr để làm các việc trên. Tuy nhiên đây là công cụ dòng lệnh, khó dùng.
Mở Adept Manager, gõ xrandr vào ô Search, ta sẽ tìm thấy giao diện đồ họa của xrandr là grandr chưa được cài. Sau khi cài, grandr không xuất hiện trong KMenu vì vậy phải add bằng tay vào KMenu hoặc tạo shortcut hoặc chạy nó từ Run command.
Ngoài ra tại site http://www.albertomilone.com/urandr.html còn có một giao diện nữa là urandr có thể tải về cài. Sau khi cài, urandr xuất hiện trong KMenu - System.
Cũng có thể không cần cài hai giao diện trên. Vào KMenu-Systemsettings-Monitor&Display cũng có đủ các chức năng cần thiết.

Tôi đã thử dùng để hạ độ phân giải thì tốt (mặc định Kubuntu bao giờ cũng để ở độ phân giải cao nhất có thể). Xoay màn hình được, nhưng sau khi xoay, chuột không nhạy, khó điều khiển. Khi xoay trở lại vị trí đầu thì báo lỗi xung đột với KWin và bị mất panel (phải gõ panel vào Run command để khôi phục lại). Chưa thử với trường hợp hai màn hình. Nói chung như đã nói trước đây, trình xorg và các phần mềm khác liên quan đến đồ họa màn hình của Kubuntu chưa đủ độ chín. Có lẽ phải chờ thêm ít nữa.
Nếu có trục trặc gì khi thay đổi màn hình thì nhấn phím phải chuột vào Desktop, chọn Log out hoặc nhấn Ctrl+Alt+Del để khởi động lại máy.
Lưu ý là những thay đổi nói trên chỉ có giá trị tạm thời, khi khởi động lại máy là hết. Muốn thay đổi cố định phải dùng quyền root can thiệp vào file cấu hình của Xorg như đã nói trong một post trước.
Trong Kubuntu 7.10, chương trình Kx Generator để chỉnh sửa thiết lập của màn hình, bàn phím, chuột,… đã có sẵn trong kho phần mềm. Gõ “kxgenerator” vào ô Search của Adept Manager để tìm và cài. Cách dùng phần mềm này đã nói trong một post trước.

Tìm phần mềm cài lên Kubuntu 7.10

Tìm kiếm các phần mềm, cài đặt và chạy thử trên Kubuntu có lẽ là công việc hay, hứng thú và say mê khác hẳn khi dùng Windows. Các lý do chính như sau:

• Kho phần mềm nguồn mở trên Internet rất phong phú (riêng các kho của Kubuntu có khoảng 23.000 gói phần mềm) và tuyệt đại đa số là miễn phí. Mỗi loại phần mềm có nhiều bản khác nhau do những nhóm khác nhau phát triển, thoải mái chọn và thử. Tìm phần mềm lại đơn giản: chỉ cần biết một vài keyword mô tả chức năng của phần mềm. Khi tìm được không cần lo lắng gì về bản quyền, crack, hạn dùng thử v.v…
• Cách cài phần mềm vào Kubuntu rất khác nhau. Từ cài đặt đơn giản, convert trước khi cài, biên dịch từ mã nguồn cho đến cài thẳng phần mềm Windows thậm chí cả hệ điều hành Windows vào Kubuntu.
• Phần mềm quản lý việc tìm kiếm, cài đặt phần mềm của Kubuntu được đánh giá là một trong những bộ phần mềm hay nhất trong các hệ Linux.

Chi tiết hơn xem file “Tim kiem phan mem trong Kubuntu 7.10.pdf” tại các địa chỉ www.mediamax.com/zxc232 và http://savefile.com/projects/1064804

Các phần mềm CAD bản quyền trên Kubuntu 7.10

Định dạng bản vẽ DWG của Autodesk đã trở thành chuẩn bản vẽ mặc nhiên (de-facto). Các nhà lập trình nguồn mở thành lập tổ chức Open Design xây dựng chuẩn mở OpenDWG tương thích với DWG. Các công ty phần mềm CAD lập nên consortium IntelliCAD xây dựng phần mềm nền IntelliCAD tương thích với DWG, sau đó các công ty thành viên tự bổ xung, sửa đổi thành sản phẩm của mình để bán.
Qua xem xét sơ bộ, các phần mềm này:
- Có giao diện và các tính năng rất giống AutoCAD. Được quảng cáo là người biết AutoCAD có thể dùng được ngay. Định dạng bản vẽ chuẩn là DWG.
- Giá cao nhất khoảng 500USD.
- Đều là phần mềm Windows nhưng có thể cài đặt dễ dàng trong Kubuntu (giống hệt như khi cài trong Windows) sau khi đã cài wine. Chạy và dùng được trong Kubuntu tuy có chậm hơn so với khi chạy trong Windows (nhất là khi mở bản vẽ lần đầu). Phần hiển thị và gõ tiếng Việt cần nghiên cứu thêm. Riêng hãng Bricsys có bản Bricscad for Linux (thực chất cũng chạy trên nền wine). Bản này đóng gói dạng rpm cho RedHat, dùng alien chuyển sang dạng deb cài chạy được trên Kubuntu.
Vì vậy đây là một giải pháp tiềm năng cho CAD trong Kubuntu.

CAD và PDF trong Kubuntu 7.10

Trong Kubuntu 7.10 có thể vẽ các bản vẽ dùng các chương trình CAD (kể cả bằng AutoCAD 2000). Ngoài ra có thể soạn, tạo file PDF (mà không cần tới Adobe Acrobat); đọc file pdf bằng Adobe Reader, Kpdf; sửa, ghi chú vào file pdf bằng Foxit for Windows, pdfedit.
Tài liệu hướng dẫn có tại:
1- http://savefile.com/projects/1064804
2- http://www.mediamax.com/zxc232

Tổ chức dữ liệu khi cài Kubuntu

Trong Windows, mỗi user có một thư mục C:\Documents and Settings\<username> trong đó có thư mục MyDocuments và các thư mục chứa mọi thứ settings ta đã đặt cho Windows và các phần mềm ứng dụng (font màn hình, ảnh nền, toolbar, v.v…)Trong Kubuntu, thư mục tương tự là /home/<username> (vd: /home/nvhung). Các file và thư mục con chứa settings được đặt dưới dạng thư mục ẩn (đầu tên file, thư mục có dấu chấm). Muốn xem các file, thư mục này vào Dolphin -> View -> Show Hidden Files.
Để tránh công việc thiết lập lại các settings (font màn hình, ảnh nến, cài đặt mạng, các settings của OpenOffice, các extensions của Firefox,…) một công việc rất mất thì giờ khi cài lại Kubuntu, nên làm như sau:
1- Khi cài Kubuntu lần đầu tiên, chia phần ổ cài Kubuntu thành 3 ổ (partition): một ổ cài Kubuntu (tối thiểu 4GB) mount vào thư mục gốc /, một ổ chứa dữ liệu dung lượng tùy chọn (đủ chứa các settings và các file dữ liệu) mount vào /home, ổ này bắt buộc phải format dạng ext3 và một ổ swap chứa bộ nhớ ảo thường có dung lượng gấp đôi lượng RAM của máy. (tương tự cách chia ổ C, D của Windows, xem chi tiết trong tài liệu “Cài đặt Kubuntu 7.10″).
2- Khi cài lại Kubuntu ở các lần cài sau, chia ổ đúng như trên (dung lượng có thể thay đổi). Khi cài xong, khai báo username đúng như username đã dùng trong lần cài trước. Khi log in vào theo tên username, toàn bộ màn hình, các settings y nguyên như trước không phải khai báo lại. Chỉ cần cài bổ xung các phần mềm ngoài (ví dụ x-unikey) là dùng được ngay.trong môi trường quen thuộc cũ. Trong Windows để đạt được điều đó, cách làm phức tạp hơn nhiều.
3- Nếu như có chương trình nào bị trục trặc do lỗi của settings, xóa thư mục settings của chương trình đó trong thư mục /home/<username> đi để chương trình tự tạo lại thư mục settings mới (vd: /home/nvhung/.mozilla/firefox).
4- Ngoài ra, nếu vẫn dùng song song Windows và Kubuntu, có thể dùng chung My Documents của Windows. Để truy cập nhanh vào thư mục này, trong màn hình Desktop nhấn phím phải chuột tạo một Link to Location (shortcut) đến thư mục My Documents (cách tạo link xem tài liệu “Cài đặt Kubuntu 7.10″). Kéo thả link đó vào /home/<username> và vào panel. Trong OpenOffice, vào Tools -> Options, ở mục Paths-MyDocument khai đường dẫn đến MyDocuments. Các phần mềm khác làm tương tự. Như vậy các file dữ liệu (doc, xls, mp3, v.v….) đều chứa chung trong một thư mục, khi làm việc trong Windows hay Kubuntu đều truy cập được.

Chuyển mã font trong Kubuntu

Rất may là trong Kubuntu 7.10, bộ OpenOffice 2.3 đọc được font VNI, font TCVN3 thì vẫn bị lỗi chữ “ư”.
Gõ tiếng Việt kiểu telex dùng font VNI hoặc font TCVN3 trong OpenOffice Writer được bình thường.
Bộ gõ x-unikey không có chức năng chuyển mã font. Tôi đã tìm hiểu được cách chuyển mã dùng chức năng chuyển mã của Unikey for Windows chạy trong Kubuntu. Đồng thời cũng khắc phục được lỗi chữ “ư” khi chuyển sang font unicode.
Tài liệu hướng dẫn có tại site www.mediamax.com/zxc232

Kubuntu 7.10: Cài đặt máy in Canon LBP 1120, 1210, 2900,… và HP 1020

Hỗ trợ phần cứng thường là điểm yếu của các hệ Linux so với Windows. Các driver phần cứng trong Linux chia làm hai loại:
1- Các driver nguồn mở. Các driver này thường chỉ có cho những thiết bị phần cứng tương đối phổ thông, đảm bảo được các tính năng cơ bản. Do bí mật thương mại, các nhà sản xuất phần cứng không công bố hết các đặc điểm kỹ thuật, do vậy driver nguồn mở không khai thác hết được các đặc tính cao cấp, đặc thù của thiết bị.
2- Các driver Linux nguồn đóng của nhà sản xuất. Driver loại này tốt hơn loại nguồn mở, nhưng do không tuân thủ giấy phép nguồn mở (không công bố mã nguồn) nên mặc định không được cài sẵn trong Kubuntu. Người dùng tự cài (ví dụ qua Restricted Drivers trong System Settings).
Ví dụ về hai loại driver nói trên là driver cho các card màn hình của NVIDIA. Vấn đề này đã trình bày chi tiết trong các tài liệu công bố trên blog này.

So với phiên bản 6.10, bản Kubuntu 7.10 hỗ trợ phần cứng khá hơn rất nhiều và với đà này chắc chắn sẽ ngày càng hoàn thiện. Khi cài máy in cần lưu ý các điểm sau:
1- Các file driver máy in trong Kubuntu có đuôi file là ppd và nằm trong thư mục /usr/share/ppd. Trong đó, thư mục con openprinting chứa các driver nguồn mở. Các máy in nằm trong thư mục này được liệt kê sẵn để chọn khi ta cài máy in theo Printer Wizard của mục Printers trong System Settings.
2- Nếu không thấy có tên máy in trong danh sách, nhấn nút Other, chuyển đến các thư mục con của /usr/share/ppd để tìm driver (Ví dụ máy in HP1020 nằm trong thư mục /usr/share/ppd/foo2zjs).
3- Nếu vẫn không tìm được driver có sẵn trên máy, phải tìm đến site của nhà sản xuất hoặc search trên Internet. Ví dụ các loại máy in Canon LBP 1120, 1210, 2900, 3000, 3200, 3210, 3300, 3600, 5000 có driver dạng deb tại site Canon. Sau khi tải về, cài hai file đó rồi làm theo hướng dẫn tại đây. Với Kubuntu 7.10 chỉ cần làm theo bước 3 là được.
Trang hỗ trợ máy in trong Kubuntu tại đây. Lưu ý là dữ liệu trong trang này nhiều khi không được cập nhật (Ví dụ với máy in LBP 2900). Do đó tốt nhất là search trên Internet.

UPDATE (16/2/2008): Tải file “Cai dat may in Canon LBP.pdf” mới nhất tại các kho dữ liệu Mediamax và Savefile .

Tìm kiếm file và thư mục trong Kubuntu Gutsy 7.10

Trong các phiên bản Kubuntu trước, việc tìm kiếm file và thư mục được thực hiện bằng chương trình KFind, cách nhập từ cần tìm có hơi khác Windows và không tìm được trong nội dung các file MS Office.

Trong bản Kubuntu 7.10, chương trình tìm kiếm mặc định là Strigi. Chương trình này khá tồi, sử dụng phức tạp, cũng không tim được nội dung các file MS Office.

Tuy nhiên, có thể cài đặt Google Desktop, một công cụ tìm kiếm rất mạnh, cài đặt đơn giản, tìm được trong nội dung các file MS Office và đồng thời lại là công cụ sao lưu tự động các file.

Tài liệu “Tìm kiếm trong Kubuntu 7.10.pdf” trình bày cách sử dụng KFind, cách cài đặt, cấu hình và sử dụng Google Desktop.

Có thể tải tài liệu này tại:

1- Site http://www.mediamax.com/zxc232
2- Site http://savefile.com/projects/1064804

MỚI: Các tài liệu hướng dẫn Kubuntu 7.10 version 2

Các tài liệu hướng dẫn cài đặt, sử dụng Kubuntu 7.10 đã được sửa đổi, bổ xung và tập hợp trong một file nén “Huong dan Kubuntu 7.10 version 2.zip” (13MB) đặt trên:
1- site www.mediamax.com/zxc232.
2- site savefile.com

Tài liệu Sử dụng Kubuntu 7.10

Tôi up lên đây và lên mediamax tài liệu “Sử dụng Kubuntu Gutsy Gibbon 7.10″ phần 1 và phần 2. Những tài liệu này dựa trên “Sử dụng Kubuntu Edgy” có sửa lại cho phù hợp với phiên bản 7.10.
Hai tài liệu này hợp cùng với bản “Cài đặt Kubuntu 7.10″ thành một bộ.
Trên Mediamax, download tại địa chỉ www.mediamax.com/zxc232
Những sai sót, góp ý xin post tại đây hoặc: zxc232@gmail.com

Từ điển StarDict và Kubuntu 7.10

Bản StarDict 3.0.0 có sẵn trong kho của Kubuntu 7.10 (cài qua Add/Remove Programs) có một lỗi khi chạy: nếu tra từ bằng cách bôi đen từ rồi nhấn phím Win thì màn hình hiện lên không cố định lại được (di chuột là màn hình tắt).
Phải tải bản 3.0.1 beta từ site của StarDict về cài mới không bị lỗi nói trên. Trước khi cài, vào Adept Manager, gỡ bỏ cả stardict và stardict-common đi.
So với bản trước 2.4.8 thì bản này hay hơn hẳn, nhiều từ điển hơn, từ điển Anh-Việt cũng “có vẻ” nhiều từ hơn (chưa kiểm tra kỹ).
Cách dùng nêu trong tài liệu “Sử dụng Kubuntu 7.10″ sẽ up lên trong một ngày gần đây.

Bộ gõ tiếng Việt X-unikey và Kubuntu 7.10

Trên site của unikey (http://www.unikey.org/linux.php) có hai bộ x-unikey dưới dạng file deb có thể cài ngay vào Kubuntu không phải dịch (nhưng trước khi cài phải update Kubuntu). Tôi đã thử bộ x-unikey_1.0.4-1_i386.deb trong Kubuntu 7.10 thì bị lỗi: đang gõ thỉnh thoảng lại không gõ được tiếng Việt. Phải nhấn Ctrl+Shift tắt tiếng Việt đi rồi lại Ctrl+Shift thì mới tiếp tục gõ được.
Khi gỡ bộ đó ra rồi cài x-unikey-0.92.i386.ubuntu.deb thì không bị lỗi trên nữa.
Cần chú ý là khi cài phải xuất hiện màn hình Installation finished thì quá trình cài mới thành công. Nếu không phải Restart máy rồi cài lại. Phần mềm GDebi dùng cài các file deb trực quan hơn so với màn hình terminal trong các phiên bản Kubuntu trước nhưng có vẻ làm việc chưa ngon lắm.

Cài đặt Kubuntu 7.10

Ngày mai 18/10/2007, Kubuntu 7.10 sẽ chính thức phát hành. Dựa trên bản Kubuntu 7.10 Release Candidate, tôi soạn tài liệu “Cài đặt Kubuntu Gutsy Gibbon 7.10″ và một số file phụ trợ cài đặt lưu trong file “Linux Gibbon.zip” chia sẻ với các bạn tại www.mediamax.com/zxc232.
Hy vọng có thời gian để viết “Sử dụng Kubuntu Gutsy Gibbon 7.10″ và sẽ upload lên sau.
Mong mọi người cho ý kiến để cùng hoàn thiện.

Kubuntu 7.10

Theo đúng hẹn, bản Kubuntu 7.10 sẽ ra đời vào ngày 18/10/2007. Tôi đã cài thử bản Kubuntu 7.10 Release Candidate và có một số nhận xét ban đầu post ở đây

Một rắc rối nhỏ với x-unikey trong Kubuntu 6.10

X-unikey là bộ gõ tiếng Việt tốt trong Kubuntu, tốt hơn cả xvnkb trong Ubuntu. Trong Kubuntu, x-unikey tự động khởi động nhờ link đặt trong /home/<username>/.kde/Autostart.
Tuy nhiên có một rắc rối nhỏ cần lưu ý: khi khóa màn hình bằng KMenu - Lock Session thì biểu tượng của x-unikey nhấp nháy liên tục và màn hình, bàn phím, chuột bị khóa không thể unlock được. Đôi khi phải chờ khá lâu, session đang chạy mới thực sự bị lock. Sau đó gõ phím bất kỳ hoặc rê chuột sẽ xuất hiện màn hình nhập password để unlock.
Nếu không chờ được mà muốn vào lại Kubuntu, đôi khi phải reset máy bằng nút Restart. Tóm lại là x-unikey cản trở và làm treo quá trình lock session.
Để khắc phục, phải tắt x-unikey trước khi lock session bằng tổ hợp phím Ctrl+Alt+nhấn chuột trái vào biểu tượng x-unikey. Sau đó vào KMenu-Lock Session thì màn hình sẽ tắt ngay, gõ phím bất kỳ hoặc rê chuột sẽ làm xuất hiện màn hình unlock.

Cách đơn giản hơn là không dùng KMenu. Tổ hợp phím Ctrl+Alt+L sẽ thực hiện việc lock session nhanh và không bị treo.

Sửa lỗi khi dùng Adept Manager

Chương trình apt-get và các giao diện đồ họa của nó (Adept Manager, Add/Remove Programs) được coi là một trong những chương trình quản lý và cài đặt các gói phần mềm mạnh nhất hiện nay.Tuy nhiên, khi dùng các giao diện đồ họa để cài, ta có thể gặp lỗi, quá trình cài không hòan tất do chưa down đủ các gói phần mềm về chằng hạn. Sau khi đã báo lỗi đó là Adept Manager không dùng được nữa.Để chữa dạng lỗi trên, phải mở Terminal và chạy lần lượt các lệnh sau:
sudo dpkg   - -configure -a
sudo apt-get install -f

Lệnh đầu sẽ cài tiếp các gói đã down được về. Lệnh sau down lại gói còn dở. Nó cũng soát cho biết có gói nào thừa không dùng để bạn có thể remove đi.

Restricted Manager

Như đã giới thiệu trong tài liệu sử dụng Kubuntu, các gói phần mềm restricted là những gói không tuân thủ hoàn toàn tiêu chuẩn của Ubuntu: được sử dụng tự do nhưng không được sửa (ví dụ các driver card màn hình của ATI và NVIDIA).
Trong Ubuntu Feisty Fawn 7.04 có một phần mềm quản lý và tự cài đặt các gói restricted mà trong Kubuntu 7.04 không có. Ta có thể tự cài đặt phần mềm đó lên Kubuntu 7.04 (không cài được lên Kubuntu 6.10).
Tên phần mềm đó là restricted-manager có thể cải được từ trong Adept Manager (xem cách cài trong tài liệu Sử dụng Kubuntu). Sau khi cài, chạy từ Run Command.
Phần mềm này sẽ rà soát phần cứng và hiện lên danh sách các gói restricted có thể cài. Ví dụ máy bạn có card màn hình ATI, mặc định Kubuntu đã dùng driver opensource là ati, phần mềm này sẽ báo cho bạn biết là còn có driver fglrx của chính hãng. Nếu bạn đồng ý Enable driver này, chương trình sẽ tự download và cài cho bạn. Sau đó báo là cần Restart máy.
Sau khi restart máy, vào System Settings-Monitor&Display-Hardware ta sẽ thấy trong mục Driver bây giờ là fglrx không phải ati nữa. Tất nhiên là driver của chính chủ sẽ tốt hơn driver opensource (ví dụ dùng được các hiệu ứng 3D).
Chạy Adept Manager, gõ từ fglrx vào ô Search ta sẽ thấy là driver đã được cài có tên đầy đủ là xorg-driver-fglrx. Tuy nhiên một phần mềm tiện ích là fglrx-control lại chưa được cài.
Cài xong fglrx-control, trên KMenu sẽ xuất hiện menu ATI Control. Nhấn vào đó sẽ xuất hiện ATI Control Panel cho biết các thông tin về card màn hình và có thể chỉnh sửa được một số thiết lập.

Tăng tốc độ cho Ubuntu

Địa chỉ này http://blog.lxpages.com/2007/04/24/ubuntu-performance-guides/ có nhiều link dành cho việc cải thiện tốc độ của Ubuntu và Kubuntu.

Định giờ tắt máy

1- Chạy lệnh kdesu kcron trong Run Command
2- Trong màn hình Kcron, mở mục Root, nhấn phím phải chuột chọn New Task. Trong ô Program gõ: /sbin/poweroff. Chọn ngày giờ, phút muốn tắt máy tự động. OK rồi save lại.
Với các chương trình khác mà user thường có thể thực hiện được không cần quyền root thì chỉ cần chạy Kcron từ KMenu-System-Kcron.

Bộ gõ tiếng Việt x-unikey trong Kubuntu 7.04

Bộ gõ tiếng Việt x-unikey (từ file x-unikey-0.92.i386.ubuntu.deb) cài trơn tru trong Kubuntu 6.10 chỉ cần một lần cài.
Trong Kubuntu 7.04, khi nhấn phím phải chuột vào file và chọn Install Package sẽ bị báo lỗi thiếu thư viện libstdc++5. Trong 7.04, thư viện này đã có bản mới libstdc++6. Để cài tiếp, mở Adept Manager ra sẽ thấy xuất hiện x-unikey với trạng thái BROKEN. Chọn Request Install, Adept Manager sẽ tự down libstdc++5 về cài cùng với x-unikey (Xem chi tiết cách cài kiểu này trong tài liệu “Sử dụng Kubuntu Edgy” đã post trên blog này).
Trên site của unikey còn bản 1.0.2b.deb nửa nhưng tôi chưa có dịp thử.

Phiên bản mới Kubuntu 7.04

Cuối cùng thì phiên bản mới của Kubuntu cũng đã ra đời vào ngày 19/4/2007. Một vài nhận xét sơ bộ ban đầu xem tại đâyNếu bạn mới học cài lần đầu thì chưa nên cài bộ này, hãy cứ dùng bản 6.10 có đầy đủ hướng dẫn đã post ở blog này. Nếu bạn đã có đủ kinh nghiệm thì có thể thử, tất nhiên là bản mới hơn bao giờ cũng có nhiều tính năng và chất lượng khá hơn nhưng cũng sẽ gặp những trục trặc mới cần giải quyết.

Chỉnh sửa cấu hình màn hình, chuột, bàn phím

Chỉnh sửa các cấu hình màn hình (thay đổi độ phân giải, thay driver,..), bàn phím và chuột có lẽ là phần “khoai” nhất trong Kubuntu (và có lẽ một số hệ Linux khác?). Sau khi chỉnh, khởi động lại máy ta nhận được một màn hình đen kịt với thông báo kiểu như “Out of range”. Trước đây tôi đã một vài lần phải cài lại cả Kubuntu sau những lần như thế.Ngoài ra, nếu ban đầu cài Kubuntu với một màn hình nhỏ, nay thay màn hình khác to hơn thì vào System Settings không thấy có chỗ nào chỉnh được độ phân giải lên cao hơn!

Tài liệu kèm theo đây chia sẻ các kinh nghiệm về các vấn đề nêu trên. Hy vọng nó có ích cho mọi người. Ai có cách nào hay hơn xin post lên DIỄN ĐÀN để mọi người cùng tham khảo.
Xorg configuration.pdf

Lưu ý khi cài phần mềm bằng Adept Manager

Khi cài phần mềm bổ xung vào Kubuntu bằng Adept Manager, phần mềm và các gói liên quan được tự động download về và cài. Nếu đang trong quá trình cài (đã download xong), bạn thấy màn hình đứng yên tức là quá trình cài yêu cầu thông tin bổ xung. Nhấn vào nút Show Details (ở bên phải thanh trạng thái cài đặt). Một màn hình chi tiết sẽ mở ra cho thấy ví dụ phần mềm đang chờ bạn trả lời đồng ý với các điều kiện bản quyền của nó hoặc chọn một mục nào đó chẳng hạn. Trong màn hình này phải dùng phím Tab di chuyển đến các vị trí, dùng Space để chọn các option, Enter để chấp nhận, không dùng chuột được.Trường hợp này sẽ gặp khi cài java, egroupware,… tức là những phần mềm đòi hỏi tương tác khi cài.

Sửa lỗi không vào được màn hình đồ họa

Khi chỉnh sửa các thiết lập màn hình trong System Settings (độ phân giải, card và driver màn hình, loại màn hình,…) có thể gặp những trường hợp các thiết lập mới không đúng, do đó khi khởi động lại, Kubuntu không vào màn hình đồ họa được mà chỉ dứng lại ở màn hình text đen trắng. Một cách khôi phục lại thiết lập cũ như sau:
1- Khởi động lại máy vào chế độ Recovery (chọn trong menu khởi động).
2- Tại dấu nhắc lệnh, gõ cd /etc/X11rồi Enter
3- Gõ lệnh rm xorg.conf rồi Enter.
4- Gõ lệnh mv xorg.conf.1 xorg.conf hoặc mv xorg.conf.bak xorg.conf rồi Enter. (Trong cả 3 lệnh trên, giữa các cụm từ có dấu cách)
5- Khởi động lại máy ở chế độ bình thường.
Nói chung, không nên thay đổi các thiết lập màn hình. Khi chạy Kubuntu đã tự tìm thiết lập phù hợp nhất với nó rồi.Lưu ý: Các màn hình Đông Nam Á thường bị nhấp nháy nhẹ khi chạy Kubuntu. Tôi chưa tìm được cách khắc phục.

Các biến thể của Ubuntu

DANH SÁCH CÁC HỆ LINUX DỰA TRÊN UBUNTU

(Bản phỏng dịch, bản gốc theo link ở trên, các danh từ, khái niệm chọn theo hướng đơn giản, dễ hiểu, ví dụ không dùng distro. Các chữ in nghiêng là lời người dịch. Các khái niệm cần tham khảo thêm có link chủ yếu tới Wikipedia cũng do người dịch đặt - ZXC)

Dưới đây là danh sách các hệ điều hành Linux dựa trên Ubuntu, có thể có ích cho một số người sử dụng.

1. Ubuntu

Ubuntu là hệ điều hành Linux đầy đủ (dùng môi trường đồ họa GNOME), sử dụng miễn phí có sự hỗ trợ của cộng đồng (miễn phí) và hỗ trợ chuyên nghiệp (có phí, của công ty Canonical Ltd.). Hệ này được phát triển bởi một cộng đồng lớn và chúng tôi cũng mời bạn tham gia vào đó!

Trang chủ của dự án