Phần mềm Quản lý Doanh nghiệp nguồn mở đang tăng trưởng

InfoWorld - Technology Information for Business Intelligence

Phần mềm Quản lý doanh nghiệp (ERP) nguồn mở đang tăng trưởng.

Phần mềm nguồn mở đang tạo nên một xung lực mới trong thị trường phần mềm Quản lý doanh nghiệp do tính linh hoạt và giá thành thấp.

By Robert Lemos, IDG News Service (Zxc232 lược dịch)

April 22, 2008

Phần mềm nguồn mở có thể tìm thấy chỗ đứng của mình trong những hệ thống ứng dụng tối quan trọng (mission-critical) không? Dựa trên xung lực của thị trường phần mềm Quản trị Doanh nghiệp nguồn mở (Open-source Enterprise Resource Planning - ERP), phần mềm nguồn mở bắt đầu nhìn ra con đường của mình, đặc biệt là các lãnh đạo IT của các tổ chức trung bình và nhỏ.

Trong khi các hệ ERP là trái tim và linh hồn của doanh nghiệp hiện đại, chúng cũng là nỗi kinh hoàng về IT trong thập kỷ vừa qua. Phần mềm ERP đòi hỏi một quá trình chỉnh sửa lâu dài và tốn kém để phù hợp với các quy trình nghiệp vụ đặc thù của từng ngành, từng công ty. Danh sách các hạng mục chậm trễ, các triển khai tốn kém luôn ám ảnh các lãnh đạo IT khi cố gắng nâng cấp các hoạt động của công ty. Mới đây, công ty vận chuyển hành lý khổng lổ Waste Management đã kiện ra tòa đòi hãng phần mềm SAP bồi thường 100 triệu USD do triển khai ERP thất bại.

Vấn đề bắt đầu từ thập kỷ 90: năm 1997, hãng Nestle USA bắt đầu một dự án ERP kéo dài 6 năm, tốn 200 triệu USD. Ban đầu công ty có ý định dùng số tiền đó để triển khai một hệ thống trên tất cả các văn phòng toàn cầu.

Khi triển khai xong, công ty mới thấy mình bị khóa chặt vào trong các hợp đồng giấy phép sử dụng và bảo trì tốn kém trong một thị trường hầu như không có cạnh tranh bị thống trị bởi hai hãng phần mềm ERP chính, Oracle và SAP.

Phần mềm nguồn mở bắt đầu vào cuộc. Được phổ biến do sự tăng trưởng của hệ điều hành Linux, phần mềm nguồn mở cho phép bất kỳ ai xem, kiểm tra mã nguồn và chỉnh sửa phần mềm theo ý mình. Các hệ ERP yêu cầu chỉnh sửa rất nhiều (lúc triển khai ban đầu và cả sau này khi doanh nghiệp thay đổi, phát triển - ND) do đó phần mềm nguồn mở có vẻ là phương án lý tưởng. Các công ty cũng đánh giá cao khả năng kiểm soát được mã nguồn của các phần mềm tối quan trọng đối với họ.

Đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ, chi phí thấp của các hệ ERP nguồn mở cũng là một yếu tố quan trọng. Đó là trường hợp của công ty thực phẩm đông lạnh Cedarlane. Dùng phần mềm ERP nguồn mở của hãng xTuple đã tiết kiệm cho công ty “vài trăm nghìn đô la”, giám đốc IT Daniel Baroco cho biết.

………

Hiệu quả hiện nay là rõ ràng, Baroco nói. Công ty đã tăng trưởng từ 40 triệu lên 600 triệu USD doanh thu và khối lượng công việc giấy tờ cần thiết để thực hiện các hợp đồng giảm xuống đáng kể. Năm 2004, trung bình phải xuất 1000 hóa đơn một ngày, đôi khi một đơn hàng có đến 3 hóa đơn. Hiện nay, chỉ còn 400 hóa đơn và lại theo dõi được lượng hao hụt thực phẩm, một điều không có vào năm 2004.

“Tôi thực sự đã được đào tạo lại về nguồn mở thời kỳ đó,” Baroco nói. “Tôi trở thành người hâm mộ nguồn mở vì thế.”

Tổng giám đốc xTuple, Ned Lilly, nói rằng các doanh nghiệp vừa và nhỏ như Cedarlane là viễn cảnh tốt nhất cho áp dụng phần mềm ERP nguồn mở. “Triển vọng tốt nhất đối với chúng tôi là các công ty $20 triệu đến $50 triệu doanh thu đang còn dùng chỉ phần mềm kế toán QuickBooks”. Lilly nói.

Lilly không mong sẽ chuyển được các khách hàng truyền thống đang dùng Oracle hoặc SAP nhưng với các công ty nhỏ hơn, lo lắng về chi phí và quá trình triển khai cũ phức tạp thì giải pháp nguồn mở là một sự lựa chọn rõ ràng.

Tại thị trường châu Âu và châu Á, khách hàng hiểu biết hơn về phần mềm nguồn mở và theo đuổi những hệ thống kinh doanh không phụ thuộc vào một nhà cung cấp, Tổng giám đốc Don Klaiss của hãng phần mềm ERP nguồn mở Compiere cho biết.

“Có những vùng trên thế giới, đặc biệt là ở châu Âu và Mỹ Latinh, khuynh hướng ủng hộ nguồn mở là rất mạnh,” Klaiss nói. “Khách hàng rất mệt mỏi vì phải trả phí bản quyền và phí bảo trì cao.”

Một mặt phần mềm nguồn mở có những đặc điểm phù hợp với ERP, mặt khác các thất bại của các phần mềm ERP nguồn đóng quá ầm ỹ cũng làm tăng nhu cầu về ERP nguồn mở, Matt Aslett nhà phân tích phần mềm doanh nghiệp thuộc nhóm 451 cho biết.

Doanh số phần mềm ERP nguồn mở đang tăng vọt. Công ty Compiere năm 2007 tăng 300% và dự kiến cũng tăng như vậy năm 2008. xTuple dự kiến sẽ tăng gấp đôi. Một hãng phần mềm ERP nguồn mở khác, Openbravo, dự kiến doanh số sẽ tăng gấp 3 năm nay và nhân sự sẽ phải tăng gấp đôi.

Cộng đồng nguồn mở tập hợp xung quanh một sản phẩm làm tăng khối lượng công việc thực hiện được lên nhiều lần. Ví dụ, các đối tác và khách hàng của Openbravo hiện đang bản địa hóa sản phẩm của hãng cho 50 nước khác nhau.

Những con số tăng trưởng đó cũng không phải toàn vẹn, nhà phân tích Aslett phát biểu: “ ERP là một trong những lĩnh vực cuối cùng của hạ tầng tin học doanh nghiệp mà phần mềm nguồn mở còn xâm nhập tương đối ít nên các hãng viết phần mềm ERP nguồn mở có thể hy vọng doanh số sẽ tiếp tục tăng trưởng trong thời gian tới. Tuy nhiên cần nhớ rằng, các hãng đó xuất phát từ con số không trong khi doanh số của các hãng phần mềm nguồn đóng nổi tiếng đã lên tới hàng tỷ đô la”.

Tuy nhiên, giám đốc Mitja của Openbravo tin rằng các hãng phần mềm ERP nguồn mở đang bán một thứ mà các hãng ERP nguồn đóng không thể bán được: các khách hàng có thể tự do kiểm soát những hệ thống tối quan trọng của mình không phụ thuộc vào công ty tin học bên ngoài.

Giới thiệu chung về phần mềm Quản lý Doanh nghiệp (ERP) nguồn mở.

Bộ phần mềm Quản lý Doanh nghiệp ERP là gì

Một doanh nghiệp thường bao gồm nhiều bộ phận khác nhau hoạt động cho một mục tiêu chung: chế tạo, bán hàng, marketing, mua sắm vật tư, kế hoạch, quản lý kho, vận chuyển, phân phối, bảo trì,…

Thay cho các phần mềm riêng lẻ của từng bộ phận, bộ phần mềm Quản lý Doanh nghiệp (Enterprise Resource Planning - ERP, cũng còn gọi là Enterprise Management System) tích hợp tất cả các hoạt động nghiệp vụ của các bộ phận trên trong một hệ thống phần mềm chung chạy trên mạng. Mỗi bộ phận có mođun phần mềm nghiệp vụ riêng của mình nhưng trao đổi được dữ liệu cho nhau, thực hiện các quy trình nghiệp vụ theo các dòng công việc chung từ bộ phận nọ sang bộ phận kia như một thể thống nhất trên mạng máy tính.

Các chức năng chính của bộ phần mềm ERP:

• Quản lý Khách hàng và đơn đặt hàng (Customer and Order Management).
• Quản lý Mua sắm (Purchasing Control).
• Lập Kế hoạch sản xuất (Production Schedule).
• Lập và quản lý danh mục thành phẩm, bán thành phẩm (Ingredient List)
• Quản lý Kho (Inventory Management).
• Giao tiếp với hệ thống bảo trì, bảo hành (Interface with CMMS system)
• Báo cáo và Phân tích (Reporting and Analysis)
• Tích hợp với hệ thống Kế toán (Integration with Accounting System)
• Quản lý tiền lương (Payroll)
• Quản lý Nhân sự (Human Resources)

ERP lớn và phức tạp như vậy nên cũng khó đưa vào ứng dụng nhất. Khi ứng dụng, yêu cầu lớn nhất và phức tạp nhất là customize phần mềm theo đặc thù hoạt động của doanh nghiệp. Tổ chức và hoạt động của doanh nghiệp luôn luôn thay đổi và do đó hệ ERP cũng phải thay đổi theo liên tục. Nếu dùng các hệ ERP lớn, hiện đại và tinh vi như Oracle E-Business Suite hoặc SAP thì việc thay đổi đó phải do các công ty chuyên ngành đảm nhiệm, khách hàng không làm chủ, kiểm soát được phần mềm. Các phần mềm này cũng lớn và đắt, các doanh nghiệp vừa và nhỏ khó với tới được.

Vì vậy, trong một bài báo gần đây, tạp chí CIO dành cho các giám đốc thông tin cho rằng trong 3-5 năm tới đây, công nghệ phần mềm ERP nguồn mở sẽ là một trong những công nghệ mới nổi đáng chú ý nhất. Một bài báo khác của tạp chí ComputerWorld cũng cho biết các doanh nghiệp vừa có xu hướng chuyển sang dùng các hệ ERP nguồn mở.

Lý do? Khách hàng có thể làm chủ công nghệ và chủ động tùy biến theo ý mình, phù hợp với các đặc thù của doanh nghiệp và đáp ứng được các thay đổi, phát triển liên tục của doanh nghiệp.

Danh sách các bộ ERP cả nguồn mở và nguồn đóng có thể tham khảo tại đây. Dưới đây, ta xem qua một vài phần mềm nguồn mở ERP (Google search “open source erp”) để có khái niệm. Những phần mềm giới thiệu dưới đây chỉ để tham khảo. Người dùng phải tự tìm hiểu, dùng thử, lựa chọn theo danh sách giới thiệu ở trên hoặc search trên Internet.

Openbravo

Openbravo là bộ phần mềm ERP nguồn mở dành cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Có hai phiên bản: bản nguồn mở miễn phí (Community Edition) và bản thương mại (Network Edition, 10.000 ơrô một năm). Bản miễn phí có các công nghệ mới nhất nhưng không tin cậy, ổn định bằng bản thương mại và không có hỗ trợ chính thức của hãng.

Các chức năng chính như sau:

1- Quản lý dữ liệu tập trung (Master Data Management)

Dữ liệu sản phẩm, các bộ phận, danh mục vật tư, khách hàng, nhà cung cấp, nhân viên, v.v…

Mọi dữ liệu của công ty được quản lý tập trung, đảm bảo không thừa, không thiếu, không trùng lắp và cung cấp cho đúng người, đúng lúc cần thiết.

2- Quản lý mua sắm (Procurement Management)

Đơn giá, đơn hàng, phiếu nhận, hóa đơn, kế hoạch mua sắm và thanh toán, v.v…..

Openbravo xử lý toàn bộ thông tin của quá trình mua sắm một cách tập trung, thống nhất. Mỗi hồ sơ trong quá trình đó chứa các dữ liệu của hồ sơ trước, tránh nhầm lẫn do nhập dữ liệu nhiều lần. Do đó có thể lần theo từng hồ sơ theo thứ tự thời gian của quy trình mua sắm (phiếu đặt mua, phiếu nhận hàng, hóa đơn, thanh toán) và biết được tình trạng hiện tại (chờ giao hàng, đã nhận, đã xuất hóa đơn, v.v…). Bộ phận kế toán sẽ luôn có số liệu cập nhật và tin cậy.

3- Quản lý kho (Warehouse Management)

Các kho và khu vực trong kho, các lô hàng, serial number, nhãn, phiếu nhập và xuất kho, lưu chuyển giữa các kho,….

4- Quản lý dự án và dịch vụ (Project and Service Management)

Các dự án, các giai đoạn của dự án, các công việc, nguồn tài nguyên, ngân sách, chi phí, …..

5- Quản lý sản xuất (Production Management)

Bố trí chung nhà máy, các kế hoạch sản xuất, danh mục vật tư, báo cáo tiến độ, chi phí sản xuất, sự cố, v.v….

6- Quản lý bán hàng và khách hàng (Sales Management and Customer Relationship Management - CRM)

Biểu giá, lãi suất, đơn hàng, khối lượng, chiết khấu, vận chuyển, xuất hóa đơn, hoa hồng, …..

7- Quản lý tài chính (Financial Management)

Các tài khoản, ngân sách, thuế, tài khoản phải thu, phải trả, bảng cân đối, tài sản cố định, …..

8- Quản lý tình hình doanh nghiệp (Business Intelligence)

Các báo cáo chi tiết và tổng hợp, phân tích tình hình chung, các thông tin hỗ trợ quyết định cho lãnh đạo…

Compiere

1- Quản lý tình hình doanh nghiệp (Performance Management & Reporting)

Compiere có 4 dạng báo cáo khác nhau: báo cáo truy vấn, báo cáo tiêu chuẩn (dạng in ấn), báo cáo tài chính và báo cáo tình hình tài khoản. Có thể thiết lập và lấy báo cáo từ nhiều sơ đồ kế toán khác nhau. Có thể thiết lập các giai đoạn báo cáo khác nhau. Các số liệu báo cáo đều dựa trên một kho dữ liệu chung.

2- Quản lý mua sắm (Purchasing)

Các công đoạn của quá trình mua sắm đều được quản lý và tự động hóa ở mức tối đa có thể.

3- Quản lý vật tư (Materials Management)

Quản lý sản phẩm, biểu giá, phiếu nhập kho, xuất kho, vận chuyển, chi phí vật tư cho sản xuất, ….

4- Quản lý sản xuất (Manufacturing)

Lập kế hoạch và theo dõi sản xuất

5- Quản lý đơn hàng (Order Management)

Quản lý các công đoạn lập bảng chào giá, quản lý các đơn đặt hàng, xuất hóa đơn và thu tiền. Môđun này tích hợp chặt chẽ với quản lý vật tư và quản lý khách hàng.

6- Quản lý tài chính (Financial Management)

Chương trình kế toán nội bộ doanh nghiệp

7- Quản lý dự án (Projects)

Quản lý các dự án sản xuất, kinh doanh và các công việc trong doanh nghiệp

Song song và tích hợp với chương trình ERP là chương trình Quản lý Khách hàng (Customer Relationship Management - CRM). Chương trình này có 3 môđun là Quản lý bán hàng (Sales), Quản lý dịch vụ (Service) và Thương mại điện tử (eCommerce).

Compiere gồm 3 phiên bản: Community Edition (miễn phí), Standard Edition (25USD/1user/1năm) và Professional Edition (50USD/1user/1năm).

Sự bất đồng giữa cộng đồng nguồn mở và ban lãnh đạo công ty Compiere dẫn đến hình thành dự án nguồn mở Adempiere năm 2006, một nhánh tách ra từ Compiere. Đây là một dự án bao gồm cả ba hệ phần mềm Quản lý Doanh nghiệp (Enterprise Resource Planning), Quản lý Khách hàng (Customer Relationship Management) và Quản lý Hệ thống Cung cấp ( Supply Chain Management). Chi tiết xem thêm tại đây.

Giới thiệu về phần mềm nguồn đóng mySAP xem tại đây.

Ba phiên bản phần mềm mới có tính đột phá sắp ra đời!

1- Ubuntu Hardy Heron 8.04: Ubuntu đã cam kết từ đầu là cứ 6 tháng lại có một phiên bản mới. Sau bản hiện nay 7.10 (tháng 10/2007), phiên bản tiếp theo là 8.04 tên mã là Hardy Heron (con diệc gan dạ) sẽ chào đời vào tháng sau 04/2008). Hiện đã có bản 8.04 beta. Đây là một phiên bản được chờ đón vì sẽ có nhiều thay đổi lớn:

• Xorg 7.3 trình điều khiển màn hình, bàn phím, chuột đời mới sẽ có tính năng tự cấu hình cao hơn trước. Hỗ trợ cắm nóng và chỉnh cấu hình on-the-fly. Có thêm một số driver mới. Hỗ trợ màn hình cảm ứng. Hỗ trợ chỉnh màn hình thứ hai linh hoạt hơn. Cho đến nay, chỉnh các thông số màn hình vẫn là điểm yếu của Linux so với Windows. Hy vọng là lần này sẽ có nhiều cải tiến.
• Môi trường đồ họa GNOME 2.22 (đối với Ubuntu) và KDE 4 (đối với Kubuntu). Riêng về giao diện đồ họa thì hiện Linux và Win ngang nhau: bóng bẩy, đẹp, có nhiều hiệu ứng 3D,… Nhưng ngược lại cũng đòi hỏi cấu hình máy cao. Kubuntu KDE4 chạy chậm hơn PCLinuxOS 2007 nhiều mà đồ họa cũng không đẹp hơn.
• Nâng cấp, thay đổi một loạt các phần mềm ứng dụng.
• Tích hợp tốt với môi trường mạng Active Directory của Windows nhờ phần mềm Likewise open.
• Cài đặt và gỡ bỏ trực tiếp trong Windows (như cài một phần mềm Windows, vào một thư mục của Windows) bằng phần mềm Wubi. Loại bỏ được các sai lầm theo kiểu cài cũ (tạo partition mới) có thể làm mất Windows và gây khó khăn ngần ngại cho người mới học Linux. Tính năng này được xem là một bước quan trọng góp phần phổ biến Linux cho người mới dùng.
• Chi tiết về Ubuntu xem thêm ở đây, Kubuntu: ở đây.

Tính từ hôm nay, còn 31 ngày nữa bản 8.04 sẽ chính thức ra đời.

2- Firefox 3: trình duyệt Firefox hiện đang là bản 2.0.0.12. Phiên bản tiếp theo Firefox 3 đã có đến bản beta 4 với nhiều thay đổi quan trọng:

• Dùng cơ cấu hiển thị web (Web rendering platform) phiên bản mới Gecko 1.9 với hơn 12.000 mục nâng cấp, sửa chữa.
• An toàn hơn khi duyệt web: kích vào một biểu tượng nhỏ trong thanh địa chỉ để xem thông tin về chủ nhân site và dạng bảo vệ an toàn của kết nối đến site đó. Các site đã biết như nguồn phát tán malware (virus,spyware, trojan,…) sẽ được cảnh báo khi bạn truy cập vào đó. Các site bị nghi là giả mạo (forgery) sẽ không cho hiện nội dung. Khi tải các file chạy sẽ thông báo cho chương trình antivirus để quét.
• Dễ sử dụng hơn: quản lý các password tiện hơn, dễ cài các add-on hơn, chương trình Download Manager cải tiến, có thể tiếp tục download sau khi ngừng (resume), zoom toàn bộ trang hoặc chỉ text và nhớ các thiết lập zoom, quản lý các tab thuận tiện hơn, resize được thanh địa chỉ và thanh search, tích hợp giao diện với Vista, Mac và Linux.
• Cá biệt hóa nhiều hơn: bookmark dễ hơn và quản lý tốt hơn, thanh địa chỉ cải tiến có chức năng auto-complete phong phú và dễ sử dụng hơn, tích hợp với các ứng dụng web,…
• Tích hợp các công nghệ mới để hiển thị web nhanh hơn và tốn ít bộ nhớ hơn.

Đối với những người dùng web như một môi trường làm việc, trình duyệt quan trọng không kém gì Office.
3- OpenOffice 3: bản OpenOffice hiện là 2.3, bản 2.4 sắp sửa phát hành và khoảng 160 ngày nữa là OpenOffice 3 sẽ ra đời. Ngay từ bây giờ có thể tải bản 3 đang hoàn thiện ví dụ tại đây về dùng thử. Một số tính năng mới:

• Xem được nhiều trang đồng thời: xem được nhiều trang với độ phóng (zoom) khác nhau, xem hai trang như sách.
• Hiển thị note (comment) ở bên lề. Tính năng này có trong MS Office nhưng chưa có trong OpenOffice 2.3.
• Hỗ trợ từ gốc (native) định dạng OpenXML của MS Office 2007 (docx, xlsx, pptx). Các bản OpenOffice 2.3, 2.4 cũng có thể đọc được định dạng này nhờ odf-converter-intergrator . Ngược lại, MS Office đọc được các file OpenDocument (odt, ods, odp) bằng odf-converter.
• Solver trong Calc để giải các bài toán quy hoạch tuyến tính. Bản OpenOffice 2.3 có thể cài thêm solver này như một extension tại đây.
• Tô màu trong suốt trong Calc thay cho cách tô màu đặc hiện nay.
• Tạo bảng trong Impress.
• Tăng tốc độ mở (hiện OpenOffice 2.3 mở chậm hơn MS Office nhiều).
• Insert cross-preference là các heading (như trong Word). Tính năng này hiện có trong OpenOffice 2.3 nhưng dùng cách kéo thả và phải insert toàn bộ heading.
• Nhiều người cùng soạn một bảng tính.
• Mở và edit được file PDF!

Nhưng có hai tính năng cũng cần lại chưa thấy có: tùy biến bullet, numberring và chia ngang màn hình (rất cần khi dịch văn bản).

Bản OpenOffice 2.4.0 với một số cải tiến có lẽ sẽ ra đời vào 27/3/2008!

Mobile phone và Linux

Một trong những điểm yếu của người mới dùng Linux là nếu cần dùng một tính năng gì, không thấy có phần mềm cài sẵn hoặc không biết tên phần mềm là vội kêu ầm lên: “Linux không làm được cái này”. Thực ra, tìm phần mềm nguồn mở đáp ứng một nhu cầu dễ hơn và thoải mái hơn Windows nhiều vì:

1- Chỉ cần biết cách tìm là có vô số phần mềm các cỡ đáp ứng ít hay nhiều nhu cầu đề ra.

2- Khi đã tìm được thì thoải mái cài đặt, thử nghiệm vì tất cả đều miễn phí.

Đây là một ví dụ.

ThinkFree - một bộ Office đáng chú ý.

Trong số các bộ Office online hiện có, ThinkFree là một bộ có tính năng tự động đồng bộ giữa Internet và máy tính. Tính năng này tạo ra nhiều phương thức làm việc độc đáo, đáng chú ý. Bài viết giới thiệu ThinkFree xem tại đây.

Tin ngắn về một số phần mềm nguồn mở, linux

1- Phần mềm nhận dạng ký tự (OCR - Optical Character Recognition) là phần mềm dùng chuyển các văn bản scan vào máy tính dưới dạng ảnh thành dạng văn bản soạn thảo được. Có khoảng 5-6 phần mềm nguồn mở OCR được giới thiệu và hướng dẫn cài đặt tại đây.

2- Đối với người mới học Linux, việc cài Linux lên máy chung với Windows, phân chia partition là phần đáng ngại nhất, mặc dù các chương trình cài đặt hiện nay đã cải tiến rất nhiều và khá đơn giản. Để khắc phục tâm lý đó, bộ Ubuntu 8.04 sắp ra đời vào tháng 4/2008 có bộ cài đặt mới Wubi cho phép:

a/ Cài Ubuntu từ trong Windows với màn hình giao diện như cài một ứng dụng Windows (cho đĩa CD vào ổ, màn hình cài đặt sẽ xuất hiện trong Windows).

b/ Ubuntu sẽ được cài lên một thư mục trong Windows, không phải tạo partition, không sợ nhầm lẫn làm hỏng Windows.

c/ Sau khi cài, khởi động lại máy sẽ có boot menu xuất hiện cho phép chọn khởi động vào Ubuntu hoặc Windows.

Cách làm này sẽ góp phần rất lớn trong việc phổ biến Linux. Xem thông tin chi tiết và màn hình cài đặt tại đây. Hiện Ubuntu 8.04 đã có bản alpha5 có thể tải về tại đây.

3- Công ty Willow Garage đang triển khai một dự án chế tạo robot dùng phần mềm nguồn mở. Sắp tới, dự án sẽ được công khai cho mọi người tham gia.

4- Cryptmount là phần mềm dùng mã hoá bảo mật toàn bộ hệ thống file kể cả file swap. TrueCrypt là phần mềm mã hoá file và thư mục, partition, tạo ổ mã hoá theo chế độ on-the-fly (tự động mã, giải mã khi copy file vào, ra thư mục), chạy được trên Windows, Mac và Linux. Giao diện đồ hoạ mới có cho Ubuntu tại đây.

5- Giảm thời gian khởi động của Ubuntu và các ứng dụng bằng Preload.

6- Mới xuất hiện một bộ phần mềm truyền thông hợp nhất Unison chạy trên nền máy chủ Linux, máy trạm Windows cạnh tranh với bộ Exchange - Outlook. Unison kết hợp các máy chủ dịch vụ thư mục, mail, tổng đài điện thoại, tin nhắn, lịch công tác, sổ địa chỉ vào một máy chủ duy nhất. Hiện đang ở dạng beta, cho tải về miễn phí.

Gõ tiếng Việt trong Kubuntu Gutsy 7.10 bằng SCIM

Cho đến nay, tôi vẫn dùng x-unikey 0.9.2a để gõ tiếng Việt trong Kubuntu Gutsy 7.10:

Ưu điểm: - cài đặt dễ dàng, chỉ cài một lần, không phải cấu hình gì thêm. Điều khiển bằng giao diện hoặc phím tắt dễ dàng.

- gõ tiếng Việt trơn tru, thuận tiện trong các ứng dụng và trên web bằng kiểu gõ Telex dùng font unicode. Đã thử gõ font VNI kiểu telex trong OpenOffice Writer cũng tốt. Chưa thử với cách gõ VNI.

Nhược điểm: - Trong OpenOffice Calc, nếu đang gõ mà nhấn SHIFT để gõ chữ hoa tiếng Việt (vd: Đ) thì con trỏ giật sang trái xoá hết các từ đã gõ trước đó. Khắc phục tạm: trước khi gõ vào một ô nào phải nhấn F2 rồi mới gõ.

- Không gõ nhanh trên web được cũng vì cơ chế giật con trỏ sang trái nói trên. Nếu gõ nhanh thì sẽ bị mất một số chữ do con trỏ di chuyển không kịp.

- Các bộ mới hơn 1.02, 1.0.4 thỉnh thoảng bị “đơ”: đang gõ tiếng Việt, đột nhiên không gõ được. Phải nhấn Ctrl+Shift hai lần để tắt tiếng Việt đi rồi bật lại thì mới gõ tiếp được. Chỉ có bộ 0.9.2a là không bị lỗi này.

Hiện đang thử dùng SCIM . SCIM (Smart Common Input Method) là bộ gõ đa năng có thể dùng gõ hàng chục loại ngôn ngữ khác nhau trên thế giới .

Cách cài đặt:

1- Vào KMenu - Adept Manager, tìm và cài scim.

2- Vào site này, tải bản scim-viettiti.deb về rồi cài.

3- Khởi động lại máy, biểu tượng của scim sẽ xuất hiện trong System Tray của panel bar (nếu không thấy, nhấn Ctrl+Space). Nhấn chuột mở SCIM Setup rồi thiết lập mấy mục sau:

Dưới mục IMEngine, chọn Global setup. Nhấn Disable All, sau đó trong mục Vietnamese, enable kiểu gõ vi-telex-locdt. Dưới mục FrontEnd, chọn Global setup rồi chọn Keyboard Layout là English (US). Dưới mục Panel, chọn GTK rồi chọn Show là Always.

Tổ hợp phím để chuyển giữa tiếng Anh và tiếng Việt là Ctrl+Space.

Nhận xét sơ bộ:

Gõ tốt tiếng Việt trong OpenOffice và trên web. Do không dùng cơ chế lùi con trỏ sang trái để đặt dấu nên gõ nhanh được và gõ tốt trong OpenOffice Calc, không bị lỗi như unikey. Nếu hay dùng các trình soạn thảo trên web (forum, email, Google Docs, …) và quen gõ nhanh thì đây là ưu điểm nổi bật.

Đang gõ tiếng Việt, nhận được các từ tiếng Anh như cách gõ của unikey (gõ đúp dấu). Tuy nhiên thỉnh thoảng bị lỗi sau đó không gõ tiếng Việt được, phải Ctrl+Space để bật lại tiếng Việt.

Cần phải thử thêm một thời gian nữa mới có thể kết luận được.

Một vài phần mềm đáng lưu ý

1- Các phần mềm bỏ túi (portable)

Với dung lượng ổ USB ngày càng lớn và giá ngày càng hạ, một khuynh hướng tiện lợi hiện nay là các phần mềm portable: cài sẵn phần mềm trên ổ USB, cắm nhờ vào một máy tính để chạy và lưu dữ liệu trên USB, không đụng gì tới ổ cứng của máy tính.

Một số hệ Linux hiện nay (Pendrivelinux, Ubuntu, PCLinuxOS,….) có thể cài sẵn trên một ổ USB với đầy đủ các ứng dụng cần thiết (trình duyệt, email, OpenOffice,…) và các dữ liệu cá nhân. Bạn chỉ cần bỏ túi ổ USB đó là đi đâu cũng có thể làm việc nếu “nhờ” một máy tính có cổng USB (thậm chí không cần reboot máy), không cần mang theo cả cái laptop cồng kềnh. Dữ liệu của phiên làm việc “nhờ” lưu lại trên USB (kể cả cache trình duyệt, các file tạm, …) do đó đảm bảo bí mật riêng tư của bạn. Các settings cũng lưu lại trên USB, không ảnh hưởng gì đến các phần mềm cùng tên trên máy dùng nhờ. Xem hướng dẫn chi tiết tại site www.pendrivelinux.com.

Nếu không cần đến cả một bộ Linux, bạn có thể chọn cài riêng một số ứng dụng cần thiết vào USB. Site portableapps.com sẽ hướng dẫn bạn. Ví dụ chỉ cần có Firefox portable để làm việc hoàn toàn trên Internet: mở Gmail, soạn văn bản, bảng tính bằng Google Docs and Spreadsheats, Zoho hoặc Thinkfree. Đầy đủ hơn là bộ PortableApps Suite (Standard Edition) for Windows gồm: ClamWin Portable (antivirus), Mozilla Firefox - Portable Edition (web browser), Gaim Portable (instant messaging), OpenOffice.org Portable (office suite), Sudoku Portable (puzzle game), Mozilla Sunbird - Portable Edition (calendar/task manager) and Mozilla Thunderbird - Portable Edition (email client), tổng dung lượng có 90MB, chạy tốt trên một ổ USB 512MB. Không một thông tin nào lưu lại trên máy dùng nhờ và không gây thay đổi gì tới máy đó.

2- Zero Touch Linux (ZTL)

Các phần mềm máy chủ Linux thực sự là thế mạnh của Linux trước Windows do lịch sử lâu đời, độ tin cậy và ổn định của chúng. Tuy nhiên, nhược điểm cơ bản là khó cài đặt và cấu hình (dùng giao diện dòng lệnh), có khá nhiều phương án khác nhau để lựa chọn. (Xem các hướng dẫn cài từng bước trên howtoforge.com).

Mới đây đã xuất hiện bộ Zero Touch Linux 1.0 của hãng Comodo dùng cài đặt và quản lý bằng giao diện Web các phần mềm máy chủ trên nền hệ điều hành Linux CentOS Enterprise-class. Các phần mềm máy chủ trong bộ này gồm: Web, Mail, DNS, Domain Controler, File Server, Printer Server, Database, DHCP, Proxy servers, Firewall servers. Theo quảng cáo trên site, bạn không cần có kiến thức gì đặc biệt để sử dụng. Đây là bộ phần mềm miễn phí nhưng không phải nguồn mở (các phần mềm thành phần trong đó thì là nguồn mở).

CentOS (the Community ENTerprise Operating System) là hệ điều hành nguồn mở dựa trên mã nguồn của RedHat và tương thích 100% với RedHat. Xem giới thiệu tại đây.

Photoshop CS/CS2 đã chạy được trên Linux - Cám ơn Google!

(Bài đăng trên Linux Magazine Online. Chú thích in nghiêng là của người dịch)

Feb 20, 2008
Google đã dùng Wine để chạy Picasa trên Linux; nay nhà tìm kiếm khổng lồ này đã thuê các kỹ sư của Codeweavers cải tiến Wine hỗ trợ cài Photoshop CS và CS2 trên Linux. (Codeweavers là công ty viết phần mềm CrossOver thương mại dùng làm nền chạy các ứng dụng Windows trên Mac và Linux, tương tự như Wine).
Phiên bản Wine 0.9.54 công bố cuối tháng 1/2008 đã hỗ trợ để Photoshop từ phiên bản 5 đến CS2, Photoshop Elements 4 và 5 chạy được trên Wine. Ngoài ra, các ứng dụng như Flash 8 hiện cũng chạy được trên Wine.
(Photoshop là một trong 3 ứng dụng mà người dùng Linux mong muốn có trên Linux nhất theo kết quả một cuộc điều tra năm 2007 của tổ chức Linux Foundation. Hai phần mềm kia là Dreamweaver và AutoCAD.

Nếu không cần đến các tính năng cao cấp của Photoshop, có thể thử các phần mềm sau:

• Gimp, Gimpshop, Cinepaint, Krita
• Phần mềm thương mại Pixel.

Cách cài Wine và cài phần mềm Windows trên Wine đã nêu trong tài liệu Hướng dẫn dùng Kubuntu.)

Giới thiệu một số danh sách phần mềm ứng dụng nguồn mở (1)

Lượm lặt linh tinh một số thông tin về phần mềm ứng dụng nguồn mở.

Trong Wikipedia có mục “List of open source softwares“. Trong đó liệt kê khá nhiều loại phần mềm: CAD, sinh học, điện tử, toán, tài chính, v.v… Tất nhiên cái tên của mục hơi quá tham vọng và sẽ không thể nào liệt kê đủ được, nhưng xem danh sách đó cũng có được khái niệm về phạm vi phần mềm nguồn mở và nếu chịu khó tìm cũng có nhiều thông tin có ích.

Ví dụ lần theo mục “Heathcare software” sẽ dẫn tới trang “List of Heathcare software” liệt kê 18 loại phần mềm y học với khoảng 120 phần mềm. Trong đó có từ phần mềm quản lý bệnh viện, xử lý ảnh xét nghiệm, quản lý hồ sơ sức khỏe cá nhân cho đến các hệ điều hành nguồn mở chuyên dụng cho y học.

Phần bên dưới trang List of open source software có nhiều địa chỉ các nguồn thông tin khác trên Internet về danh sách các phần mềm nguồn mở. Một vài ví dụ:

“Thư mục phần mềm tự do - Free Software Directory” là một dự án chung của “Tổ chức phần mềm tự do- Free Software Foundation” và “Tổ chức khoa học, giáo dục, văn hóa Liên hợp quốc - UNESCO”.

Site “Bảng các phần mềm Linux tương đương/thay thế/tương tự với các phần mềm Windows - The table of equivalents / replacements / analogs of Windows software in Linux. là một site tương đối hay, có nhiều phần mềm và cập nhật (mới nhất 25/11/2007).

Hai site có nhiều phần mềm nguồn mở nhất là loại site quản lý các dự án nguồn mở (hosting to Open Source software development projects): SourceForge.net và Freshmeat.net. Site SourceForge.net hiện có khoảng 170.000 dự án với 1.700.000 user đăng ký. Site Freashmeat.net có 44.000 dự án với 400.000 user đăng ký. Tại các site này có thể tải mã nguồn, chương trình cài đặt, theo dõi tình hình phát triển của dự án, tiếp xúc với các tác giả,… Dự án ở đây có từ những dự án nguồn mở lớn nhất (hệ điều hành, nhân Linux,…) cho đến những dự án nhỏ nhất (thư viện, công cụ,…).

Tất cả các phần mềm nguồn mở theo nguyên tắc phải công bố công khai cả mã nguồn và chương trình cài đặt, chạy trên Internet và cho download tự do về dùng. Hầu hết các lĩnh vực ứng dụng đều có phần mềm nguồn mở. Do đó khi cần một phần mềm nào, việc đầu tiên là Search theo keyword, sau đó cài đặt và thử để chọn ra cái phù hợp (cùng một mục đích ứng dụng thường có nhiều phần mềm khác nhau). Chi tiết cách tìm phần mềm và các cách cài đặt đã trình bày  trong tài liệu “Hướng dẫn sử dụng Kubuntu” công bố trên blog này.

OxygenOffice - phiên bản OpenOffice tăng cường

Bộ OxygenOffice Professional (trước kia gọi là OpenOffice Premium) là một phiên bản tăng cường (enhanced) của OpenOffice. Các phần tăng cường gồm:
1- Hơn 3.400 ảnh chụp và hình vẽ tổ chức thành gallery, dễ dàng chọn và chèn vào các file OxygenOffice.
2- Một số bản mẫu (template) và hồ sơ mẫu (sample document).
3- Trên 90 font.
4- OOoWikipedia : một công cụ search Wikipedia từ trong OxygenOffice.
5- Phần trợ giúp tăng cường: menu help nhiều hơn, sổ tay sử dụng (Use’s Manual), các thủ thuật sử dụng (tip) nhiều hơn OpenOffice.
6- Có thêm các gradient, màu và các phần tử trang trí có ích khác
7- Có thể chạy các macro VBA của Excel trong OxygenOffice Calc. Tính năng này (đang phát triển,chưa xong) rất có ích cho việc chuyển đổi từ Excel sang Calc.
8- Có thể mở các file của Microsoft Office 2007 (theo định dạng Open XML: docx, …), Works, WordPerfect.

Tải về tại đây. Lưu ý là kích thước file cài lớn gấp đôi OpenOffice. Có thể tải riêng một số phần tăng cường trên rồi cài vào OpenOffice.

Một số lỗi khi dùng GDebi cài phần mềm deb

GDebi là phần mềm dùng cài đặt các file deb không nằm trong các kho phần mềm của Kubuntu (Ví dụ: x-unikey). Đây là phiên bản đầu chuyển từ Gnome sang KDE nên có thể chưa hoàn chỉnh và gặp một số lỗi sau:
1- Sau khi nhấn nút Install Package, màn hình GDebi mờ đi, đèn ổ cứng sáng liên tục một lúc lâu rồi màn hình GDebi tắt, không kết thúc quá trình cài đặt như thông thường. Phần mềm không cài được. Khi đó nếu vào Adept Manager, search được tên phần mềm định cài với trạng thái (status) là BROKEN thì có thể nhấn phím phải chuột, chọn Request Install để cài lại. Nếu không search được tên phần mềm thì phải mở terminal, cài bằng lệnh sudo apt-get install <path/tên phần mềm> hoặc sudo dpkg -i <path/tên phần mềm> như đã nói trong một post trước.
2- Sau khi nhấn nút Install Package, trên màn hình GDebi báo lỗi: Couldn’t find package (không tìm thấy gói phần mềm). Khi đó, có trường hợp copy gói định cài ra Desktop thì lại cài được. Nếu vẫn tiếp tục báo lỗi như trên thì phải dùng lệnh sudo dpkg -i <path/tên phần mềm> .
Hy vọng lỗi này sẽ chóng được sửa.

Phần mềm quản lý dự án OpenProj 1.0

Ngày 10-1-2008, công ty Projity (www.projity.com) đã chính thức công bố phiên bản 1.0 của phần mềm nguồn mở quản lý dự án OpenProj. Tải về tại địa chỉ http://sourceforge.net/project/showfiles.php?group_id=199315&package_id=241282 .

Trong một post trước đã giới thiệu sơ bộ về phần mềm này. Nhìn chung, với trình độ và nhu cầu quản lý dự án hiện tại, OpenProj có thể thay thế được cho MS Project. Trong trường hợp một dự án lớn, có một đội quản lý dự án làm việc chung, ở rải rác nhiều nơi thì công ty cung cấp dịch vụ Project-ON-Demand quản lý dự án qua Internet.

Phần mềm này chạy trên nền Java (platform-independent, không phụ thuộc hệ điều hành), do đó có thể tải bản openproj-1.0.zip về, giải nén ra một thư mục, không cần cài. Nếu chạy từ Windows thì nhấn vào file openproj.bat, chạy từ Linux thì chạy file openproj.sh (trước đó cần đổi thuộc tính file này thành executable). Khi chạy trên Windows thì hiển thị font tiếng Việt unicode tốt, trong Linux font tiếng Việt hơi xấu do không đúng font. Cần tìm hiểu thêm xem font dùng trong Windows là font gì rồi cài sang Linux thì chắc sẽ hiển thi tiếng Việt tốt.

Cũng có các bản cài cho các hệ điều hành (deb cho các hệ Linux Debian, rpm - hệ Linux RedHat, msi - Windows) nhưng vẫn là chạy trên nền Java. Sau khi cài vào Kubuntu, menu OpenProj sẽ xuất hiện trong KMenu - Office.

Phần mềm này là sản phẩm của một công ty nên phát triển tương đối nhanh, chứng tỏ có đầu tư thích đáng. Bản beta 2 ra đời tháng 8/2007 đến nay đã có bản chính thức 1.0. Như đã nói trong post trước, đã thử mở một file dự án rất lớn của MS Project có 3.200 task (3MB) thì file mở trơn tru, nhanh, đầy đủ thông tin (IPDesktop không mở được file này). Ngay trong tuần đầu công bố bản beta đã có 200.000 lần download.

Nhược điểm lớn hiện nay là mở được file mpp nhưng không lưu được thành file mpp. Với tất cả thông tin trên, rất có thể là trong những phiên bản sau sẽ có nhiều cải tiến.

Chỉnh bảng tính cho khớp với trang in

Cách chỉnh bảng tính trong OpenOffice Calc cho khớp với trang in ra xem tại http://writer.zoho.com/public/zxc232/Chinh-bang-tinh-truoc-khi-in1
hoặc
http://docs.google.com/Doc?id=dccqsdps_515k5mgxdn

Lựa chọn, đánh giá phần mềm

Lựa chọn, đánh giá phần mềm dùng trong một tổ chức (Enterprise software evaluations) là cả một dịch vụ chuyên nghiệp bài bản có các quy trình, tiêu chuẩn, công cụ đánh giá rất chặt chẽ.
Ví dụ về một công ty cung cấp dịch vụ đó có thể xem tại http://www.technologyevaluation.com/, trong đó:

• Lý thuyết về cách chọn phần mềm: xem tại đây
• Các bước tuần tự online để đánh giá và chọn phần mềm xem tại đây
• Các mẫu tiêu chuẩn để đánh giá một bộ phần mềm tải về tại đây. Trong đó, bộ phần mềm ERP có hơn 3500 tiêu chuẩn, phần mềm quản lý nhân sự 856 tiêu chuẩn, phần mềm kế toán - tài chính 1388 tiêu chuẩn.
• Chọn phần mềm nguồn mở tại đây

Nên xem qua để biết chúng ta “ngây ngô” đến mức độ nào.

Phần mềm xử lý ảnh GIMP và GIMPshop

GIMP (GNU Image Manipulation Program) là chương trình xử lý ảnh nguồn mở miễn phí nổi tiếng được coi là ngang ngửa với Photoshop đối với người dùng cá nhân (www.gimp.org ). GIMP có các bản chạy trên Windows, Linux, Unix và Mac OS X.
Khi xử lý ảnh thương mại, nhược điểm lớn nhất của GIMP là chưa hỗ trợ hệ màu CMYK và Pantone (hiện đang xây dựng phần hỗ trợ CMYK). Một nhược điểm nữa của GIMP là giao diện khác xa Photoshop.
Để khắc phục nhược điểm thứ hai, phần mềm GIMPshop dựa trên GIMP có giao diện giống Photoshop đến mức tối đa. GIMPshop cũng có các bản cho Windows, Mac OS X và Linux tải về tại http://plasticbugs.com/?page_id=294 . Một số hướng dẫn cài đặt có tại http://thegimpshop.net/pages/index.php
Để xem các ý kiến so sánh GIMP và Photoshop, search ” GIMP vs. Photoshop”. Tôi không có đủ khả năng trong lĩnh vực xử lý ảnh nên chỉ giới thiệu để mọi người tham khảo.

Phần mềm nguồn mở trên Windows

Phần mềm nguồn mở không phải chỉ có trên Linux. Điển hình là bộ OpenOffice có cả bản dành cho Windows, Linux, Solaris, Mac OS,…Dưới đây là danh sách 100 phần mềm nguồn mở chạy trên Windows (tất nhiên là không chỉ giới hạn ở con số 100):
http://itmanagement.earthweb.com/osrc/article.php/3718206

Danh sách phần mềm ứng dụng

Để tiện cho việc tìm kiếm, sử dụng các phần mềm ứng dụng, danh sách phần mềm được lập tại địa chỉ http://zxc232.wiki.zoho.com/Danh-sach-ung-dung.html
Danh sách này sẽ được bổ sung dần dần. Mọi người đều có thể thêm, sửa danh sách để chia sẻ cho người khác cùng biết.

Soạn, sửa hoặc convert file PDF

Thông thường muốn sửa các file PDF phải dùng Adobe Acrobat hoặc một số chương trình đã nêu trong một post trước khá phức tạp. Muốn convert file pdf thành file doc phải dùng pdf2word hoặc các chương trình tương tự trong Windows nhưng đều là chương trình bản quyền, phải trả phí. Chương trình KWord trong Kubuntu có chức năng Import file PDF để sửa và save as thành file doc (tất nhiên với điều kiện là file đó không bị khóa).
KWord có thể cài trực tiếp từ Add/Remove Programs. Đây là một trình soạn văn bản tuy chưa bằng OpenOffice nhưng có nhiều tính năng khá mạnh. Từ menu File, chọn Import rồi chọn file PDF. File này sẽ được nhập vào KWord như một file văn bản để soạn. Tuy nhiên, gõ tiếng Việt trong KWord hơi khó (không gõ nhanh được), xuất ra file pdf dưới dạng Print to file (pdf). Vì vậy nếu sửa nhiều thì nên save as file thành file doc hoặc odt rồi dùng OpenOffice để sửa và xuất ra file pdf.
KWord còn một tính năng nữa thuận tiện cho việc dịch là chia màn hình thành hai (Từ menu View chọn Split view). Tính năng này có trong MS Word nhưng không có trong OpenOffice.
KWord là phần mềm soạn văn bản nằm trong bộ KOffice. Trong KOffice còn có phần mềm bảng tính, phần mềm trình diễn,…tương tự MS Office và OpenOffice. Soạn văn bản và bảng tính của KOffice không mạnh bằng MS Office và OpenOffice nhưng các phần mềm khác như cơ sở dữ liệu, vẽ biểu đồ, đồ thị v.v… cũng đáng để tìm hiểu. Xem thêm tại www.koffice.org

Hướng dẫn sử dụng và cài phần mềm vào Gutsy (tiếng Anh)

Site http://kubuntuguide.org/Gutsy có rất nhiều hướng dẫn sử dụng và cài bổ xung các loại phần mềm vào Kubuntu Gutsy 7.10.
Cần chú ý là cách cài phần mềm tại site này toàn dùng dòng lệnh (apt-get hoặc dpkg). Chỉ cần nhớ tên phần mềm, rồi tìm trong Adept Manager để cài thì trực quan hơn và đỡ gõ lệnh nhầm (trừ những phần mềm không có trong Adept Manager).

Một lỗi cài đặt hay gặp

Khi tải về các file deb và cài đặt thường gặp lỗi sau:
- Nhấn chuột trái vào file, chương trình cài GDebi xuất hiện kiểm tra các phần mềm phụ trợ (dependencies) đã có trên máy chưa, nếu chưa sẽ đưa vào danh sách tải về cài. Nhấn tiếp vào nút Install Packages thì chương trình chạy khá lâu rồi tự tắt, màn hình Installing không xuất hiện.
- Mở Terminal, cài bằng dòng lệnh:
sudo apt-get install <path>/<tên gói cần cài.deb>
thì bị báo lỗi E: Coudn’t find package mặc dù đường dẫn (path) đúng. Đây là lỗi rất hay gặp trong Kubuntu 7.10, không rõ lý do tại sao. Các bản 6.10 và 7.04 không gặp lỗi này.

Cách khắc phục: thay cho apt-get, dùng lệnh sau:
sudo dpkg -i <path>/<tên gói cần cài.deb>
dpkg là phần mềm quản lý cài đặt cấp thấp (low-level) các gói deb của Debian. apt là phần mềm cấp cao hơn để dùng dpkg, trong đó có công cụ dòng lệnh apt-get và gói adept gồm các giao diện đồ họa Adept Manager, Adept Installer, v.v…
CHÚ Ý: nếu gói cần cài đã có đủ các phần mềm phụ trợ, thì chỉ cần lệnh sudo dpkg như trên là xong. Nếu cần cài thêm phần phụ trợ thì lệnh trên sẽ báo lỗi. Mở Adept Manager ra, tìm theo tên gói cần cài, trạng thái (status) của gói sẽ là BROKEN. Nhấn phím phải chuột chọn Request Install, Adept Manager sẽ tải các gói phụ về cài và cài tiếp gói cần cài đến khi xong.

Hai kho phần mềm mới

Ngoài các kho phần mềm đã nói trong post trước, hiện có hai dự án xây dựng hai kho phần mềm có một số đặc điểm khác biệt:
1- Getdeb.net: Ubuntu có chính sách cập nhật chặt chẽ các phần mềm trong các kho chính thống. Điều đó có nghĩa là nếu bản OpenOffice 2.4 ra đời, nó chỉ được đưa vào kho cho người dùng cập nhật sau khi đã kiểm định, test cẩn thận và bạn sẽ phải chờ. Getdeb sẽ giúp người dùng bình thường dùng các phần mềm mới, version mới nhanh hơn.
2- http://cnr.com : cnr.com: dự án này có tham vọng tập hợp mọi phần mềm Linux (cả miễn phí và không) dưới dạng cài đặt one-click cho một số hệ Linux phổ biến (Fedora, Debian, Ubuntu, OpenSUSE…). Để dùng site này phải tải về cài một phần mềm client nhỏ.
Cả hai dự án này đều đang ở giai đoạn phát triển đầu nên số lượng phần mềm trong các kho không nhiều nhưng nó có những đặc điểm hay mà Adept Manager không có.

Tìm phần mềm cài lên Kubuntu 7.10

Tìm kiếm các phần mềm, cài đặt và chạy thử trên Kubuntu có lẽ là công việc hay, hứng thú và say mê khác hẳn khi dùng Windows. Các lý do chính như sau:

• Kho phần mềm nguồn mở trên Internet rất phong phú (riêng các kho của Kubuntu có khoảng 23.000 gói phần mềm) và tuyệt đại đa số là miễn phí. Mỗi loại phần mềm có nhiều bản khác nhau do những nhóm khác nhau phát triển, thoải mái chọn và thử. Tìm phần mềm lại đơn giản: chỉ cần biết một vài keyword mô tả chức năng của phần mềm. Khi tìm được không cần lo lắng gì về bản quyền, crack, hạn dùng thử v.v…
• Cách cài phần mềm vào Kubuntu rất khác nhau. Từ cài đặt đơn giản, convert trước khi cài, biên dịch từ mã nguồn cho đến cài thẳng phần mềm Windows thậm chí cả hệ điều hành Windows vào Kubuntu.
• Phần mềm quản lý việc tìm kiếm, cài đặt phần mềm của Kubuntu được đánh giá là một trong những bộ phần mềm hay nhất trong các hệ Linux.

Chi tiết hơn xem file “Tim kiem phan mem trong Kubuntu 7.10.pdf” tại các địa chỉ www.mediamax.com/zxc232 và http://savefile.com/projects/1064804

Các phần mềm CAD bản quyền trên Kubuntu 7.10

Định dạng bản vẽ DWG của Autodesk đã trở thành chuẩn bản vẽ mặc nhiên (de-facto). Các nhà lập trình nguồn mở thành lập tổ chức Open Design xây dựng chuẩn mở OpenDWG tương thích với DWG. Các công ty phần mềm CAD lập nên consortium IntelliCAD xây dựng phần mềm nền IntelliCAD tương thích với DWG, sau đó các công ty thành viên tự bổ xung, sửa đổi thành sản phẩm của mình để bán.
Qua xem xét sơ bộ, các phần mềm này:
- Có giao diện và các tính năng rất giống AutoCAD. Được quảng cáo là người biết AutoCAD có thể dùng được ngay. Định dạng bản vẽ chuẩn là DWG.
- Giá cao nhất khoảng 500USD.
- Đều là phần mềm Windows nhưng có thể cài đặt dễ dàng trong Kubuntu (giống hệt như khi cài trong Windows) sau khi đã cài wine. Chạy và dùng được trong Kubuntu tuy có chậm hơn so với khi chạy trong Windows (nhất là khi mở bản vẽ lần đầu). Phần hiển thị và gõ tiếng Việt cần nghiên cứu thêm. Riêng hãng Bricsys có bản Bricscad for Linux (thực chất cũng chạy trên nền wine). Bản này đóng gói dạng rpm cho RedHat, dùng alien chuyển sang dạng deb cài chạy được trên Kubuntu.
Vì vậy đây là một giải pháp tiềm năng cho CAD trong Kubuntu.

CAD và PDF trong Kubuntu 7.10

Trong Kubuntu 7.10 có thể vẽ các bản vẽ dùng các chương trình CAD (kể cả bằng AutoCAD 2000). Ngoài ra có thể soạn, tạo file PDF (mà không cần tới Adobe Acrobat); đọc file pdf bằng Adobe Reader, Kpdf; sửa, ghi chú vào file pdf bằng Foxit for Windows, pdfedit.
Tài liệu hướng dẫn có tại:
1- http://savefile.com/projects/1064804
2- http://www.mediamax.com/zxc232

Phần mềm quản lý dự án OpenProj

Trong Kubuntu hiện có vài phần mềm quản lý dự án nguồn mở: KPlato (KDE), Planner (GNOME), GanttProject (Java). Tuy nhiên nhược điểm lớn nhất của các phần mềm này là không đọc được trực tiếp file dự án mpp của Microsoft Project.
Tôi mới thử sơ bộ phần mềm OpenProj (http://openproj.org) viết bằng Java.
Ưu điểm:
1- Đọc được file mpp. Đã thử mở một file MS Project có 3200 task, dung lượng 3MB. File mở tốt với đầy đủ các thông tin.
2- Có các tính năng cơ bản như MS Project, giao diện và từ ngữ khá giống MS Project, đủ dùng cho trình độ quản lý dự án bây giờ.
Nhược điểm:
1- Giao diện Java nên không đẹp và đơn giản (vd: các gant chart chỉ có một kiểu). Nhận được font chữ unicode tiếng Việt nhưng hiển thị xấu. Chạy hơi chậm.
2- Không save được thành dạng file mpp. Nếu soạn hoặc sửa file dự án bằng OpenProject muốn đọc lại được trong MS Project phái save as thành file xml. Một file mpp 3MB chuyển sang dạng xml có kích thước là 35MB.
Dù sao thì với hai ưu điểm nói trên, phần mềm này là một bước đột phá trong việc chung sống giữa Kubuntu và Windows trong lĩnh vực quản lý dự án. Xin giới thiệu để mọi người cùng tìm hiểu thêm.
Ngoài ra còn một phần mềm quản lý dự án nữa viết bằng java chạy trên Kubuntu và đọc được các file MS Project là IP Desktop (www.webintellisys.com). Tuy nhiên phần mềm này phải mua với giá 300USD (cho dùng thử 30 ngày).

OpenOffice và font VNI

Trong các bản OpenOffice 2.2, các văn bản dùng font VNI không hiển thị được tiếng Việt cũng như font ABC thì bị lỗi chữ ư.
Rất may là bộ OpenOffice 2.3 có trong Kubuntu 7.10 hiển thị tốt tiếng Việt của VNI trong các file doc và xls, gõ được theo kiểu gõ Telex.
Nhưng lỗi chữ ư của font ABC thì vẫn bị.
Những lỗi font cũ trong OpenOffice và việc không có một phần mềm convert đơn giản tiện dụng như unikey trong Windows đang là một cản trở lớn cho việc dùng OpenOffice.

Từ điển StarDict và Kubuntu 7.10

Bản StarDict 3.0.0 có sẵn trong kho của Kubuntu 7.10 (cài qua Add/Remove Programs) có một lỗi khi chạy: nếu tra từ bằng cách bôi đen từ rồi nhấn phím Win thì màn hình hiện lên không cố định lại được (di chuột là màn hình tắt).
Phải tải bản 3.0.1 beta từ site của StarDict về cài mới không bị lỗi nói trên. Trước khi cài, vào Adept Manager, gỡ bỏ cả stardict và stardict-common đi.
So với bản trước 2.4.8 thì bản này hay hơn hẳn, nhiều từ điển hơn, từ điển Anh-Việt cũng “có vẻ” nhiều từ hơn (chưa kiểm tra kỹ).
Cách dùng nêu trong tài liệu “Sử dụng Kubuntu 7.10″ sẽ up lên trong một ngày gần đây.

Phần mềm Quản lý dự án

Nếu như OpenOffice ngang ngửa với MS Office về tính năng thì hiện chưa có phần mềm quản lý dự án nào trong Linux sánh được với MS Project. Tuy nhiên, cũng như với WinWord mà hiện đa số người dùng chỉ cần đến và dùng được một phần nhỏ tính năng của nó, bạn có thể sử dụng các phần mềm quản lý dự án dưới đây khi mà trình độ quản lý dự án của bạn chưa được “như tây”.
Tôi chưa tìm hiểu và sử dụng kỹ được các phần mềm này nên những nhận xét dưới đây chỉ có tính sơ bộ, nhưng cũng giới thiệu để các bạn cùng tìm hiểu.

1- KPlato: đây là phần mềm quản lý dự án nằm trong bộ KOffice, chạy trong môi trường KDE nên giao diện rõ ràng và đẹp khi chạy trên Kubuntu. Phần mềm này có thể cài bằng Adept Manager (gõ kplato vào ô Search). Ưu điểm: có hệ thống đánh số WBS, tích hợp chặt với các ứng dụng KDE khác (có thể chọn người thực hiện trong Kontact và gửi mail qua KMail). Nhược điểm: cách cập nhật tiến độ hơi khó hiểu,…, không đọc được các file dự án của MS Project (mpp).

2- GanttProject: phần mềm này chạy trên java, do đó trước hết phải cài JRE vào máy. Site chính là www.ganttproject.org.Ưu điểm: đọc được file MS Project, cách cập nhật tiến độ đơn giản (% thực hiện), thời gian hiển thị điều chỉnh được (ngày, tuần, tháng,…), có thể điều chỉnh thời gian của task bằng cách kéo rê chuột, có đường găng,.. Nhược điểm: giao diện không đẹp, không có WBS, không tích hợp với các ứng dụng khác.
Lưu ý khi chỉnh GanttProject:
1- Vào KMenu - System Settings - Appearance - GTK Style and Fonts - GTK Fonts, chọn font là Arial hoặc Times New Roman.
2- Trong GanttProject vào menu Edit - Settings - Appearance, chọn GTK+
Chỉnh như vậy màn hình sẽ hiển thị tốt tiếng Việt.

Ngoài ra còn có một phần mềm miễn phí khác là OpenWorkbench (www.openworkbench.org) có tham vọng thay thế MS Project nên có nhiều tính năng mạnh. Nhưng hiện nay, OpenWorkbench chỉ chạy trên Windows.

Tìm phần mềm để cài trên Kubuntu

Nếu ta cần đến một phần mềm mà không có sẵn trong Kubuntu thì phải tìm kiếm trên Internet để download về cài.Trong bài sau đây, tôi chia sẻ kinh nghiệm tìm phần mềm biên tập video theo dạng nghiệp dư của những người không rành linux. Hy vọng sẽ có ích cho các bạn.Bài viết này có ảnh chụp màn hình. Để cho nhanh tôi xuất nó ra dưới dạng file pdf. Đọc file ở đâyTim phan mem cho Kubuntu.pdf

Năm cách dùng phần mềm Windows trong Linux

Bản lược dịch, các phần chữ nghiêng là lời người dịch, bản gốc
tại đây. Tại địa chỉ này cũng có những bài viết hay về sử dụng Ubuntu 6.10 và phần mềm mã nguồn mở nói chung (bằng tiếng Anh).

Xem bản dịch tại đây: http://docs.google.com/View?docid=dgf245vn_8gngs3n&revision=_published